Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin ardından kapsam dışında kalanlar ve staj mağdurları yeni bir düzenleme beklentisi içine girmişti. Ancak uzmanlardan gelen son açıklamalar, beklentilerin kısa vadede karşılanmasının zor olduğunu ortaya koydu. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, katıldığı bir yayında vatandaşlardan gelen soruları yanıtlarken, hem kademeli emeklilik konusuna açıklık getirdi hem de halihazırda emeklilik için gün sayanların yaptığı hatalara dikkat çekti. Özellikle doğum borçlanması ve Bağ-Kur geçişlerinde yapılan yanlış hesaplamaların, vatandaşlara pahalıya mal olduğu ifade edildi.
KADEMELİ EMEKLİLİK BEKLEYENLERE KÖTÜ HABER
EYT sonrası en çok merak edilen konuların başında gelen 'kademeli emeklilik' beklentisiyle ilgili soruları yanıtlayan Erdursun, yakın zamanda bir yasa değişikliği öngörmediğini belirtti. Mevcut ekonomik tablo ve sistemin dengeleri gözetildiğinde yeni bir yaş düzenlemesinin zor olduğuna işaret eden Erdursun, şu ifadeleri kullandı:
'Kısa vadede böyle bir düzenleme beklemiyorum. Çıksa bile EYT gibi yaş şartını tamamen kaldıran bir sistem olmaz. Muhtemelen yaş şartı korunur ama biraz aşağı çekilir.'
BİLİNÇSİZ BORÇLANMA EMEKLİLİĞİ EKONOMİK OLARAK ZORA SOKUYOR
Erdursun, emeklilik planlaması yaparken vatandaşların düştüğü en büyük hatanın 'gereksiz borçlanma' olduğunu vurguladı. Yayında 1987 doğumlu ve 2006 sigorta girişli bir çalışan örneği üzerinden durumu analiz eden uzman, 4897 prim günü bulunan bu kişinin fazladan ödeme yapmasına gerek olmadığını belirtti.
Vatandaşların sigortalılık süresi ile prim ödeme gün sayısını karıştırdığına dikkat çeken Erdursun, şu uyarıda bulundu:
'58 yaşında, yani 2045 yılında emekli olacak. Önümüzde yaklaşık 19 yıl var. Zaten 4.897 günü var. Doğum borçlanmasını hiç ödemese de emekli olabilecek durumda.'
Ayrıca 25 yıllık sigortalılık süresinin yanlış yorumlandığını belirten Erdursun, konuya dair şu teknik detayı paylaştı:
'25 yıl prim ödemek demek değildir. İlk sigorta başlangıcından itibaren geçmesi gereken süreyi ifade eder. 25 yıl dolu dolu prim ödemek 9.000 güne karşılık gelir.'
ŞİRKET ORTAKLARINA BAĞ-KUR UYARISI: ŞARTLAR AĞIRLAŞABİLİR
Emeklilik planlamasında en kritik virajlardan biri de statü değişikliği. Özellikle son yıllarda 4A (SSK) statüsünden Bağ-Kur kapsamına geçenler veya şirket ortağı olanlar büyük bir riskle karşı karşıya. Son 7 yıl kuralı olarak bilinen hesaplamada Bağ-Kur günlerinin ağır basması durumunda emeklilik şartlarının tamamen değişebileceği kaydedildi.
Bu durumun emekliliği zorlaştıracağını belirten Erdursun, şu tespiti yaptı:
'Son 2.520 günün 1.261 gününden fazlası Bağkur olursa emeklilik şartları 4A'dan çıkar, Bağkur'a döner. Bu da 9.000 gün şartı demek.'
'ÖDENEN PARA ELDE EDİLECEK AVANTAJDAN FAZLA'
Erdursun, geçmişte sigorta girişi olup bunu unutan veya geç fark eden vatandaşların durumunu da değerlendirdi. 1990 girişli olmasına rağmen bunu yıllar sonra fark eden bir sigortalı üzerinden örnek veren Erdursun, şu çarpıcı hikayeyi aktardı:
'17 yaşındayken kısa süreli bir işte çalışmış, bir ay sonra bırakmış ve başlangıcını unutmuş. 2018'de e-Devlet'ten kontrol ettiğinde 1990 girişini görüyor.'
Ancak her erken emeklilik fırsatının finansal açıdan mantıklı olmadığına da vurgu yapıldı. Yüksek tutarlı borçlanma yaparak erken emekli olmanın matematiksel olarak zarar getirebileceği durumlar olduğu belirtildi. Erdursun, bu durumu şu hesaplamayla ortaya koydu:
'507 bin lira ödeyip iki yıl erken emekli olacak. Ama iki yıl erken emekli olduğunda alacağı toplam maaş yaklaşık 480 bin lira. Yani ödediği para, elde edeceği avantajdan fazla.'
EMEKLİ MAAŞINDA YÜZDE 35 KAYIP RİSKİ
SSK tavanından prim öderken son yıllarda Bağ-Kur'dan asgari düzeyde prim ödemeye başlayanların maaşlarında ciddi erime yaşanacağı ifade edildi. Özellikle beyaz yakalı çalışanları ilgilendiren bu konuda Erdursun, 'Bağkur'dan en düşük primle emekli olunduğunda maaş, SSK'ya kıyasla yaklaşık yüzde 30-35 daha düşük olabilir' diyerek vatandaşları uyardı.
Uzman isim, sürecin başında yapılan hataların telafisinin zor olduğunu belirterek sözlerini şu uyarı ile noktaladı:
'Sigorta başlangıcınızı, gün sayınızı ve hangi statüden emekli olacağınızı mutlaka kontrol edin. Küçük bir detay, 10-12 yıl geç emekliliğe neden olabilir.'
