ÖSYM’nin 2026-YKS sonuçlarını duyurmasıyla birlikte adaylar ve aileleri için kritik tercih dönemi başladı. YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, öğrencilerin üniversite kararı alırken kariyer hedeflerinin yanı sıra dijital dönüşümü ve yapay zeka odaklı programları göz önünde bulundurmalarını önerdi. Otomasyon nedeniyle bazı geleneksel mesleklerin yapısı değişirken, bu yıl ilk defa öğrenci kabul edecek 16 yeni bölüm adayların erişimine sunuluyor.
SAYISAL VERİLER AÇIKLANDI
Verilere göre, yerleştirme puanlarında 550 ve üzeri puan alan aday sayısı en fazla sayısal puan türünde oldu.
Ortaöğretim Başarı Puanı'nın (OBP) eklenmesiyle hesaplanan yerleştirme puanlarına göre, Temel Yeterlilik Testi'nde (TYT) 112, sayısal puan türünde 154, sözelde 4, eşit ağırlıkta 12 ve dil puan türünde 14 aday 550 ve üzerinde puan aldı.
Sınava katılım verilerine göre, TYT'ye başvuran 2 milyon 425 bin 627 adaydan 170 bin 551'i, Alan Yeterlilik Testleri'ne (AYT) başvuran 1 milyon 627 bin 970 adaydan 154 bin 857'si, Yabancı Dil Testi'ne (YDT) başvuran 203 bin 640 adaydan ise 60 bin 370'i sınava katılmadı.
ÖSYM, sınava giren adaylardan TYT'de 246, AYT'de 49 ve YDT'de 6 olmak üzere toplam 301 adayın sınavının geçersiz sayıldığını bildirdi.
Ayrıca TYT'de 2 milyon 187 bin 743, sayısal puan türünde 1 milyon 135 bin 718, sözel puan türünde 1 milyon 85 bin 698, eşit ağırlıkta 1 milyon 421 bin 290 ve dil puan türünde 132 bin 826 adayın yerleştirme puanı 115 ve üzerinde hesaplandı.
TERCİH SÜRECİ BAŞLIYOR
ÖSYM Başkanı Prof. Dr. Bayram Ali Ersoy tercih işlemlerinin 29 Temmuz-10 Ağustos tarihleri arasında gerçekleştirileceğini belirterek adaylara şu tavsiyelerde bulundu:
"Tercih edecekleri alanları iyi araştırmalarını ve yayımlanacak tercih kılavuzunda yer alan bölüm bilgilerini dikkatle okumalarını tavsiye ediyorum."
GELECEĞİN KAZANANI TEKNİK MESLEKLER OLACAK
YKS sonuçlarının açıklanmasının ardından yüz binlerce aday, "Hangi bölümü seçmeliyim?", "Geleceğin meslekleri hangileri olacak?" ve "Yapay zeka hangi alanları dönüştürecek?" sorularına yanıt arıyor. Uzmanlar, yapay zekanın rutin ve tekrarlayan işleri otomatikleştireceğini ancak mühendislik, araştırma-geliştirme, ileri üretim teknolojileri ve teknik uzmanlık gerektiren mesleklerde insan ihtiyacının uzun yıllar devam edeceğini belirtiyor.
Türkiye de bu dönüşüme uyum sağlamak amacıyla stratejik alanlarda eğitim gören öğrencileri destekleyen yeni adımlar atıyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından başlatılan TENMAK Lisans Başarı Bursu Programı, enerji, nükleer teknoloji, maden, bor, nadir toprak elementleri ve ileri malzeme gibi kritik alanları tercih eden başarılı öğrencilere burs ve akademik danışmanlık desteği sağlayarak, geleceğin ihtiyaç duyduğu teknik insan kaynağını yetiştirmeyi hedefliyor. Bu tür teşviklerin, üniversite tercih döneminde öğrencilerin teknik ve stratejik bölümlere yönelmesini artırması bekleniyor.
16 BÖLÜM İLK KEZ ÖĞRENCİ ALACAK
Yükseköğretim Kurulu (YÖK), 2026 YKS tercih dönemi öncesinde üniversitelerdeki akademik programlarda kapsamlı bir düzenlemeye gitti. Dijital dönüşüm, yapay zeka ve stratejik sektörlerin ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan çalışma kapsamında, bu yıl ilk kez 7 lisans ve 9 ön lisans olmak üzere toplam 16 yeni bölüm adayların tercihine sunulacak.
Yeni açılan lisans programları arasında Tarih ve Yapay Zeka, Felsefe ve Yapay Zeka, İşletme ve Yapay Zeka, Finansal Teknoloji, Biyoteknoloji ve Genetik, Paramedik ile Balıkçılık Teknolojisi yer alıyor. Ön lisans düzeyinde ise Yapay Zeka Destekli Web Tasarımı ve Kodlama, Yapay Zeka Destekli Tasarım ve Animasyon, Dijital Oyun Teknolojileri, Mobil Güvenlik Teknolojileri, İlaç Üretim Teknolojisi ve Patlayıcı ve Enerjetik Malzemeler Teknikerliği gibi programlar ilk kez öğrenci kabul edecek.
YÖK Başkanı Erol Özvar, üniversite kontenjanlarının Türkiye'nin kalkınma hedefleri ve iş gücü piyasasının ihtiyaçları doğrultusunda planlandığını belirterek, mezunlarına istihdam imkanı sunmayan programlarda ısrar edilmeyeceğini ifade etti.
Son yıllarda siber güvenlik, veri bilimi ve yeşil dönüşüm gibi alanlarda açılan yeni programlara eklenen bu bölümlerin, yapay zeka ve teknoloji odaklı iş gücü ihtiyacını karşılaması hedefleniyor.
BAZI MESLEKLERİN GELECEĞİ RİSK ALTINDA
Yapay zeka teknolojilerindeki hızlı gelişim, özellikle rutin ve tekrar eden görevlerin yoğun olduğu meslekleri dönüşüme zorluyor. Uzmanlara göre önümüzdeki yıllarda bazı mesleklerde istihdamın önemli ölçüde azalması bekleniyor.
Risk altındaki mesleklerin başında veri giriş elemanları geliyor. Şirketlerin belge işleme ve veri aktarımını yapay zeka destekli yazılımlarla otomatikleştirmesi nedeniyle bu alandaki insan ihtiyacının azalacağı öngörülüyor.
Çağrı merkezi müşteri temsilcileri de en yüksek risk grubunda yer alıyor. Yapay zeka tabanlı sesli asistanlar ve sohbet botları, müşteri taleplerinin büyük bölümünü insan müdahalesi olmadan karşılayabiliyor.
Kasiyerler de self servis kasalar ve otomatik ödeme sistemlerinin yaygınlaşmasıyla dönüşüm yaşayan meslekler arasında gösteriliyor. Benzer şekilde banka gişe görevlilerinin yaptığı para transferi, fatura ödeme ve hesap işlemleri artık büyük ölçüde mobil bankacılık uygulamaları üzerinden gerçekleştiriliyor.
Uzmanlar, sekreterlik ve idari destek personeli için de benzer bir dönüşüm öngörüyor. Toplantı planlama, takvim yönetimi, belge hazırlama ve e-posta organizasyonu gibi görevlerin önemli bir kısmı artık yapay zeka araçları tarafından yerine getirilebiliyor.
Risk altındaki diğer meslekler arasında muhasebe kayıt elemanları, tele pazarlama çalışanları, seyahat acentesi görevlileri, bilet satış personeli, temel grafik tasarım işleri yapan tasarımcılar, fabrikalarda tekrarlayan montaj hattı işçileri ile manuel stok takibi yapan depo personeli yer alıyor.
Uzmanlar, yapay zekanın bu meslekleri tamamen ortadan kaldırmasından ziyade, rutin görevleri devralacağını ve çalışanların daha fazla teknik bilgi, analiz ve problem çözme becerisi gerektiren alanlara yönelmek zorunda kalacağını vurguluyor.
SÖZEL BÖLÜMLER DÖNÜŞÜYOR
Yapay zeka teknolojilerindeki hızlı gelişim, yalnızca üretim ve ofis işlerini değil, sözel ağırlıklı meslekleri de dönüştürmeye başladı. Uzmanlar, özellikle rutin ve tekrarlayan görevlerin yoğun olduğu dil, iletişim ve içerik üretimi odaklı mesleklerde yapay zekânın etkisinin her geçen gün arttığına dikkat çekiyor.
Risk altında gösterilen mesleklerin başında çevirmenlik geliyor. Özellikle günlük yazışmalar, teknik metinler ve standart içeriklerin çevirisinde yapay zeka destekli uygulamalar giderek daha fazla tercih ediliyor. Benzer şekilde editörlük, redaktörlük, SEO ve içerik yazarlığı, ürün açıklaması hazırlama, reklam metni yazarlığı ve düzeltmenlik gibi alanlarda da yapay zekâ araçları birçok görevi kısa sürede yerine getirebiliyor.
Gazetecilikte de rutin veri haberleri, finans bültenleri, spor sonuçları ve ajans metinlerinin hazırlanmasında yapay zeka kullanımının arttığı belirtilirken, müşteri temsilciliği, sekreterlik ve seyahat danışmanlığı gibi sözel iletişime dayalı mesleklerde de otomasyonun yaygınlaşması bekleniyor.
Buna karşın uzmanlar, Türk Dili ve Edebiyatı, Tarih, İletişim, Hukuk ve Psikoloji gibi bölümlerin önemini yitirmeyeceğini, ancak bu alanlardan mezun olacak kişilerin yapay zekayı etkin kullanabilen, analiz, eleştirel düşünme ve yaratıcılık becerileri yüksek profesyoneller olarak öne çıkacağını vurguluyor.
Üniversite tercih döneminin yaklaşmasıyla birlikte adaylar da yalnızca bölümün bugünkü popülerliğini değil, mezuniyet sonrasındaki dönüşüm potansiyelini de değerlendirmeye başladı. Uzmanlar, gelecekte yapay zeka ile birlikte çalışabilecek dijital becerilere sahip mezunların iş gücü piyasasında daha avantajlı olacağını ifade ediyor.
GELECEĞİN EN GÖZDE MESLEKLERİ BUNLAR OLACAK
Dünya Ekonomik Forumu'nun (WEF) yayımladığı Future of Jobs Report 2025 raporuna göre, 2030 yılına kadar küresel ölçekte mevcut işlerin yaklaşık yüzde 22'si dönüşecek. Bu süreçte 170 milyon yeni iş alanı ortaya çıkarken, 92 milyon işin ise ortadan kalkması veya ciddi şekilde dönüşmesi bekleniyor. Böylece küresel istihdamda net 78 milyonluk artış öngörülüyor.
Üniversite tercih dönemine hazırlanan milyonlarca aday için bu değişim, "Hangi bölümü seçmeliyim?" sorusunu her zamankinden daha önemli hale getiriyor. Uzmanlar, yalnızca bugünün değil, önümüzdeki 10 yılın ihtiyaç duyacağı mesleklere göre kariyer planı yapılmasını öneriyor.
WEF raporuna göre, önümüzdeki yıllarda en hızlı büyümesi beklenen mesleklerin başında büyük veri uzmanları, FinTech mühendisleri ile yapay zeka ve makine öğrenmesi uzmanları geliyor. Bunları yazılım geliştiricileri, veri bilimcileri, siber güvenlik uzmanları ve robotik mühendisleri takip ediyor.
Dijital dönüşümün hız kazanmasıyla birlikte bulut bilişim, bilgi güvenliği, veri analitiği ve dijital altyapı alanlarında yetişmiş personele olan talebin de artması bekleniyor. Yapay zeka ile siber güvenlik bilgisini bir arada taşıyan hibrit uzmanlıkların ise şirketler tarafından en çok aranan yetkinlikler arasında yer aldığı belirtiliyor.
Rapora göre yalnızca teknoloji değil, enerji dönüşümü ve demografik değişim de yeni mesleklerin ortaya çıkmasını hızlandırıyor. Yenilenebilir enerji mühendisleri, çevre mühendisleri, elektrikli araç teknolojileri uzmanları ve sürdürülebilirlik alanında çalışan profesyonellerin önümüzdeki yıllarda daha fazla istihdam edilmesi bekleniyor. Yaşlanan nüfus nedeniyle sağlık sektöründe de büyüme öngörülüyor. Hemşirelik, yaşlı bakım hizmetleri, psikolojik danışmanlık ve sosyal hizmetler gibi insan odaklı mesleklerin önemini koruyacağı değerlendiriliyor.
Uzmanlar, üniversite adaylarının tercih yaparken yalnızca mevcut popüler bölümlere değil, teknolojik dönüşümün şekillendireceği sektörlere de odaklanmaları gerektiğini belirtiyor. Analitik düşünme, problem çözme ve yapay zeka ile birlikte çalışabilme becerilerinin, önümüzdeki 10 yılın en değerli yetkinlikleri arasında yer alacağı ifade ediliyor.
Gelecek 10 yılın en gözde meslekleri
Yapay zeka ve makine öğrenmesi uzmanı
Büyük veri (Big Data) uzmanı
FinTech mühendisi
Yazılım ve uygulama geliştiricisi
Siber güvenlik uzmanı
Bilgi güvenliği analisti
Robotik ve otomasyon mühendisi
Otonom ve elektrikli araç uzmanı
Yenilenebilir enerji mühendisi
Çevre mühendisi
UI/UX tasarımcısı
Veri analisti ve veri bilimci
Bulut bilişim uzmanı
Dijital dönüşüm danışmanı
Biyoteknoloji ve genetik uzmanı
Hemşire ve yaşlı bakım uzmanı
Psikolojik danışman ve sosyal hizmet uzmanı
Üniversite ve ortaöğretim öğretmenleri
BÖLÜM SEÇERKEN BU SORUYU SORUN
Kariyer uzmanı Benjamin Todd, gençlerin "En çok para kazandıran meslek hangisi?" yerine şu soruyu sormasını öneriyor:
"Yapay zeka bu işi tamamen yapabilir mi, yoksa benimle birlikte mi çalışacak?"
Todd'a göre en güvenli kariyerler, insanın yapay zekayı yönettiği veya onunla birlikte çalıştığı alanlar olacak. Ayrıca öğrencilerin tek bir alana sıkışmak yerine uyum sağlayabilecek beceriler edinmesini tavsiye ediyor.
MIT'den araştırmacılar da yapay zekanın teknik görevleri hızlandırabileceğini ancak empati, liderlik, ekip yönetimi ve karmaşık karar alma gibi insana özgü becerilerin kolay kolay ikame edilemeyeceğini belirtiyor. Bu nedenle gençlerin teknik bilgi ile sosyal becerileri birlikte geliştirmesi öneriliyor.
Ayrıca IMF'nin analizine göre, özellikle yapay zeka, yazılım ve bilgi teknolojileri becerilerine sahip çalışanlar daha yüksek ücret alma eğiliminde. Kurum, gençlerin üniversite eğitimi sırasında yapay zeka, veri analizi ve programlama gibi alanlarda ek yetkinlikler kazanmasının önemine dikkat çekiyor.
