ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Orta Doğu’daki savaş sırasında petrol stokladığı ve bazı ürünlerin ihracatını kısıtladığı gerekçesiyle Çin’i “güvenilmez bir küresel ortak” olarak nitelendirdi.
Bessent, dün gazetecilere yaptığı açıklamada, Çinli yetkililerle bu konuyu görüştüğünü belirtti. Reuters’a göre, bu gerilimin ABD Başkanı Donald Trump’ın ay sonunda Pekin’e yapmayı planladığı ziyareti etkileyip etkilemeyeceği sorusuna doğrudan yanıt vermedi. Ancak Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında güçlü bir çalışma ilişkisi bulunduğunu vurguladı. “Ziyaretin mesajı istikrar olacaktır” diyen Bessent, son dönemde ilişkilerde belirli bir denge sağlandığını ve iletişimin kilit rol oynadığını ifade etti.
Buna rağmen Bessent, Çin’i sert sözlerle eleştirerek, ABD-israil ile İran arasındaki savaşın petrol fiyatlarını yüzde 50’ye kadar artırdığını ve tedarik zincirlerinde ciddi aksamalara yol açtığını söyledi. Çin’in son beş yılda üç kez “güvenilmez ortak” davrandığını öne süren Bessent, ilk olarak COVID-19 salgınında sağlık ürünlerini stokladığını, ardından nadir toprak elementleri konusunda ihracat kısıtlaması tehdidinde bulunduğunu hatırlattı.
Bessent, Çin’in şimdi de İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması nedeniyle oluşan küresel arz daralmasını hafifletmek yerine petrol stokladığını savundu. Çin’in halihazırda Uluslararası Enerji Ajansı üyesi 32 ülkenin toplamına yakın stratejik petrol rezervine sahip olmasına rağmen alımlara devam ettiğini belirterek, “Petrolü stokladılar ve birçok ürünün ihracatını kestiler” dedi.
Savaşın, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı kapatması küresel arzı ciddi şekilde etkiledi. Bessent, ABD’nin uyguladığı ablukanın Çin gemileri dahil olmak üzere hiçbir geminin boğazdan geçmesine izin vermeyeceğini söyledi. Çin’in İran petrolünün yüzde 90’ından fazlasını satın aldığını, bunun da yıllık ithalatının yaklaşık yüzde 8’ine denk geldiğini belirtti.
Ateşkese rağmen boğazdaki belirsizlik sürerken, gemi trafiği savaş öncesindeki günlük yaklaşık 130 geçişin çok altında kalmaya devam ediyor.
Çin’den yanıt: Gerilim sorunun kaynağı
Washington’daki Çin Büyükelçiliği Sözcüsü Liu Pengyu ise küresel enerji piyasasındaki sıkıntının nedeninin “Orta Doğu’daki gerilim” olduğunu belirterek, askeri operasyonların derhal durdurulması çağrısında bulundu. Çin’in çatışmanın sona erdirilmesi için aktif rol oynadığını ve “yapıcı katkı” sunmayı sürdüreceğini ifade etti.
