Sağlık Mensupları Dayanışma, Toplum Sağlığı ve Çevreyi Koruma Derneği (Sağlık-Der) Yönetim Kurulu Üyesi Aile Hekimi Dr. Yavuz Selim Sılay, yaz mevsiminin vazgeçilmez lezzetlerinden dondurmanın sağlık açısından fayda ya da zararının; tüketim miktarı, içeriği ve üretim koşullarına bağlı olduğunu söyledi.
Kaliteli sütle üretilen dondurmanın protein, kalsiyum ve vitaminler bakımından önemli bir besin kaynağı olabileceğini belirten Sılay, yüksek şeker ve katkı maddesi içeren ürünlerin aşırı tüketiminin ise obezite, diyabet ve diş çürükleri gibi sağlık sorunlarına zemin hazırlayabileceğini kaydetti.
"Dondurma sizce faydalı mı zararlı mı?"
Dondurma tüketimi, sağlık etkileri ve hijyen koşulları hakkında konuşan Sılay "Dondurma sizce faydalı mı zararlı mı? Dondurma özellikle yaz aylarının vazgeçilmez besinlerinden biridir. Ancak toplumda sıkça sorulan sorulardan biri şudur: Dondurma sağlıklı mı, zararlı mı? Bir aile hekimi olarak bu soruya verdiğim cevap genellikle şudur: Dondurmanın sağlığa etkisini belirleyen şey tüketim miktarı, içeriği ve üretim koşullarıdır. Kaliteli süt kullanılarak üretilen dondurmalar protein, kalsiyum, fosfor ve bazı vitaminler açısından fayda sağlayabilir. Özellikle büyüme çağındaki çocuklar için kalsiyum kemik gelişiminde önemli rol oynar. Ancak günümüzde bazı ticari ürünlerde yüksek miktarda şeker, glukoz şurubu ve çeşitli katkı maddeleri bulunabilmektedir. Bu nedenle dondurmayı tamamen sağlıklı veya tamamen zararlı olarak değerlendirmek doğru değildir. Niye? Çünkü doğal bir biçimde yemediğimiz için. Ölçülü tüketilen ve güvenilir koşullarda üretilen dondurma dengeli beslenmenin bir parçası olabilir. Sorun genellikle dondurmanın kendisinden çok aşırı tüketiminden kaynaklanmaktadır." dedi.
Dondurma üretiminde ve saklanmasında hijyen kuralları
Sılay "Hijyen riskleri var mı?' derseniz, dondurma üretiminde ve saklanmasında hijyen kurallarına uyulmaması durumunda sağlık açısından ciddi riskler ortaya çıkabilir. Dondurma süt bazlı bir ürün olduğu için uygun koşullarda saklanmadığında mikroorganizmalar için uygun bir ortam oluşturabilir. Üreyebiliyorlar. Özellikle açıkta satılan, uzun süre güneş altında bekleyen veya soğuk zinciri bozulan ürünlerde bakteri üremesi görülebilir. Bazı durumlarda Salmonella, Listeria ve Staphylococcus gibi bakteriler gıda kaynaklı enfeksiyonlara yol açabilmektedir. Dondurma servisinde kullanılan kaşıkların temiz olmaması veya ürünlerin uygun sıcaklıkta muhafaza edilmemesi de bulaş riskini artırmaktadır. Bu nedenle tüketicilerin güvenilir işletmeleri tercih etmeleri büyük önem taşımaktadır." ifadelerine yer verdi.
"Birçok dondurma çeşidi yüksek miktarda şeker ve kalori içermektedir"
Aşırı tüketim neye yol açar? sorusuna ise Sılay, şu şeklide cevap verdi:
"Dondurma ölçülü tüketildiğinde sorun oluşturmayabilir ancak aşırı tüketim çeşitli sağlık problemlerine katkıda bulunabilir. Birçok dondurma çeşidi yüksek miktarda şeker ve kalori içermektedir. Sık ve fazla miktarda tüketildiğinde kilo artışına ve obezite riskine katkıda bulunabilir. Özellikle çocuklarda aşırı şeker tüketimi diş çürüklerini artırabilmektedir. Diyabet hastalarında ise kontrolsüz dondurma tüketimi kan şekeri düzeylerinin yükselmesine neden olabilir. Bazı kişilerde laktoz intoleransı bulunduğundan süt içeren dondurmalar gaz, şişkinlik ve sindirim sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle her besinde olduğu gibi dondurma tüketiminde de denge önemlidir."
"Çocuklar dondurmayı en çok seven yaş gruplarının başında gelmektedir"
Çocuklar için risk olup olmadığıyla ilgili de Sılay "Çocuklar dondurmayı en çok seven yaş gruplarının başında gelmektedir. Hepsi 'Anne, baba al.' diyorlar. Dolayısıyla doğru koşullarda tüketildiğinde çocuklar için ciddi bir risk oluşturmaz. Ancak hijyenik olmayan ürünler çocuklarda daha kolay enfeksiyon gelişmesine neden olabilir. Ayrıca bazı çocuklar dondurmayı öğün yerine tüketme eğilimindedir. Bu durum iştahsızlığa ve dengesiz beslenmeye yol açabilir. Özellikle çok küçük çocuklarda büyük parçalı sert ürünler boğulma riski açısından dikkatli verilmelidir. Ailelerin dondurmayı yasaklamak yerine kontrollü ve bilinçli tüketim alışkanlığı kazandırmaları daha doğru bir yaklaşımdır." ifadelerine yer verdi.
"Hepimiz boykot ürünlerine karşıyız"
Doğru dondurma tüketiminin nasıl olması gerektiğini belirten Sılay "Dondurma tüketirken öncelikle ürünün güvenilir bir üretici veya işletmeden alınmış olmasına dikkat edilmelidir. Hepimiz boykot ürünlerine karşıyız, boykot ürün kullanmıyoruz. Ambalajlı ürünlerde son kullanma tarihi kontrol edilmeli, ambalajı zarar görmüş ürünler tercih edilmemelidir. Açıkta satılan ürünlerde işletmenin hijyen koşulları göz önünde bulundurulmalıdır. Dondurmanın eridikten sonra tekrar dondurulması önerilmez. Çünkü bu durum bakteri çoğalmasına zemin hazırlayabilir. Tüketim miktarı yaşa, sağlık durumuna ve günlük beslenme planına uygun olmalıdır. Özellikle çocuklarda ve kilo kontrolü sağlamak isteyen bireylerde porsiyon kontrolü önem taşır. Sonuç olarak dondurma yaz aylarının keyifli ve besleyici gıdalarından biri olabilir. Ancak güvenilir kaynaklardan temin edilmeli, hijyen kurallarına dikkat edilmeli ve aşırıya kaçılmadan tüketilmelidir. Unutulmamalıdır ki sağlık açısından önemli olan tek bir besin değil, genel beslenme alışkanlıklarımızdır. Sünnetullaha uygun şekilde beslenelim, mümkünse günde bir ya da iki öğün olacak şekilde." dedi.
