Küresel havayolu şirketleri, ABD-israilin İran İslam Cumhuriyeti'ne karşı yürüttüğü savaşın tetiklediği jet yakıtı fiyatlarındaki sert artış nedeniyle alarma geçti. Şirketler, yüz milyonlarca dolarlık ek maliyetler, artacak bilet fiyatları ve bazı hatlarda kesintiler konusunda uyarıda bulundu.
Delta Air Lines CEO’su Ed Bastian, jet yakıtı fiyatlarındaki dramatik artışın sadece Mart ayında şirketin maliyetlerini 400 milyon dolara kadar yükselttiğini söyledi. Bir J.P. Morgan sanayi konferansında konuşan Bastian, sektörün artan maliyetleri hızla bilet fiyatlarına yansıtmaya başladığını ifade etti.
American Airlines ise yakıt maliyetleri nedeniyle ilk çeyrekte giderlerinde 400 milyon dolarlık artış beklediğini açıkladı.
İlk adım atanlardan biri olan İskandinavya’nın en büyük havayolu SAS AB, yakıt fiyatlarındaki “ani ve sert artış” nedeniyle bazı uçuşları azaltacağını duyurdu. Şirket, e-posta açıklamasında “Tüm Avrupa havacılık sistemi ani bir yakıt şokunun baskısını hissediyor” ifadelerini kullandı.
Üçüncü haftasına giren savaş, küresel havacılık sektörünü kaosa sürükledi. Orta Doğu hava sahasının büyük bölümünün füze ve İHA saldırısı riski nedeniyle kapalı olması, uçuşların iptal edilmesine, yeniden planlanmasına veya alternatif rotalara yönlendirilmesine yol açtı.
Jet yakıtı fiyatları sektör için büyük bir sorun haline geldi. Avrupa’da fiyatlar iki katına çıkarken, Asya’da yaklaşık %80 arttı.
Yakıt, havayolu sektöründe işçilikten sonra en büyük ikinci gider kalemi olup, toplam işletme maliyetlerinin genellikle beşte biri ile dörtte biri arasında yer alıyor. ABD’li havayolları son yirmi yılda büyük ölçüde yakıt hedge uygulamalarını bırakmış durumda. SAS da geçen yıl, önümüzdeki 12 ay için yakıt tüketiminin hiçbir kısmını hedge etmediğini açıklamıştı.
Vietnamlı yetkililer, Çin ve Tayland’ın savaş nedeniyle jet yakıtı ihracatını durdurmasının ardından olası arz sıkıntılarına karşı Nisan ayından itibaren uçuş azaltımlarına hazırlık yapılması gerektiği konusunda havacılık sektörünü uyardı.
SEKTÖRDE ŞOK DALGASI
United Arab Emirates, füze ve İHA tehditleri nedeniyle Salı günü hava sahasını kısa süreliğine kapattı. Bu, Pazartesi günü Dubai Havalimanı yakınlarında bir yangına yol açan bir İHA sonrası yaşanan ikinci kesinti oldu.
Avrupa’nın en büyük havalimanlarından biri olan Frankfurt Airport’nda savaşın ilk iki haftasında yaklaşık 86 bin yolcu iptallerden etkilendi. CEO Stefan Schulte, Orta Doğu ile haftalık bağlantıların yalnızca üçte birinin şu anda aktif olduğunu belirtti.
Artan maliyet uyarıları, çatışmanın etkilerinin Orta Doğu’nun çok ötesine yayıldığını ve havayollarının COVID-19 pandemisinden bu yana en büyük krizlerinden biriyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.
Delta CEO’su Bastian, şirketin yakıt maliyetlerini telafi edebilecek durumda olduğunu ve gerekirse kapasiteyi ayarlayabileceğini söyledi. Ancak havayollarının, tüketici güveninin kırılgan olduğu bir dönemde fiyat artışları konusunda dikkatli davranması gerektiği vurgulanıyor.
Air France-KLM geçen hafta, artan yakıt maliyetlerini dengelemek için uzun mesafe bilet fiyatlarını artırma planlarını açıkladı.
Bazı havayolları yakıt ek ücretleri uygulamaya koydu, ancak bunun kârlılığı aşındırma riski bulunuyor.
American Airlines, ilk çeyrek gelir artışı beklentisini %7–10 aralığından %10’un üzerine yükselttiğini açıkladı. Ancak hisse başına düzeltilmiş zarar beklentisinin, daha önce öngörülen 10 ila 50 sent aralığının alt sınırına yakın olacağı ifade edildi.
