Bugün plaka numaralarıyla birer "il" olarak bildiğimiz ve haritada bağımsız yer tutan birçok şehrimiz, çok da uzak olmayan bir geçmişe kadar komşu illerinin birer ilçesiydi. İşte 1989 yılından bu yana ilçe statüsünden il statüsüne terfi ederek Türkiye’nin 81 ilini tamamlayan o 14 yerleşim yeri...
1989 YILI: İLK DEĞİŞİM DALGASI
Türkiye’de il sayısının 67’den yukarı çıkmaya başladığı ilk dönem 1989 yılı oldu. Bu yıl alınan idari kararlarla birlikte tam 4 ilçe bağlı bulundukları illerden ayrılarak kendi başlarına birer şehir haline geldi:
-
Aksaray: Uzun yıllar Niğde’nin gölgesinde kalan Aksaray, 1989’da il statüsü kazanarak İç Anadolu’nun önemli merkezlerinden biri oldu.
-
Bayburt: Gümüşhane'ye bağlı bir ilçe olan Bayburt, aynı yıl il yapılarak Doğu Karadeniz ile Doğu Anadolu arasında köprü görevi üstlendi.
-
Karaman: Konya’nın geniş sınırları içinden ayrılarak kendi plaka numarasına kavuştu.
-
Kırıkkale: Ankara’nın bir ilçesi olarak bilinen sanayi kenti Kırıkkale, savunma sanayisindeki önemiyle il statüsünü hak etti.
1990 VE 1991 YILLARI: GÜNEYDOĞU VE KARADENİZ'E YENİ İLLER
İl yapma furyası 90'lı yılların başında da hız kesmedi. Özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki idari yapıyı güçlendirmek amacıyla 1990 yılında iki yeni il haritaya eklendi:
-
Batman: Siirt'in petrol zengini ilçesi Batman, il yapılarak bölgenin cazibe merkezi haline getirildi.
-
Şırnak: Aynı yıl Siirt'ten koparılan bir diğer ilçe ise Şırnak oldu.
1991 yılına gelindiğinde ise Karadeniz'in yeşil dokusunda bir değişim yaşandı. Zonguldak'a bağlı olan ve doğal güzellikleriyle öne çıkan Bartın, il statüsüne kavuştu.
1992 YILI: EN ÇOK İLİN KURULDUĞU YIL
Türkiye idari tarihinde en fazla ilçenin il yapıldığı yıl tartışmasız 1992 oldu. Bu dönemde Türkiye haritası tam 6 yeni ille tanıştı:
-
Ardahan ve Iğdır: Her iki ilçe de Kars'tan ayrılarak Doğu Anadolu'nun sınır illeri arasına katıldı.
-
Karabük: Tıpkı Bartın gibi Zonguldak'tan ayrılan Karabük, demir-çelik sanayisindeki gücüyle il oldu.
-
Kilis: Gaziantep'in sınır ilçesi olan Kilis, kendi başına bir şehir kimliğine büründü.
-
Osmaniye: Çukurova'nın bereketli topraklarında, Adana'ya bağlı olan Osmaniye il yapılarak bölge haritasını değiştirdi.
-
Yalova: Belki de listedeki en şaşırtıcı yerleşim yeri olan Yalova, uzun yıllar İstanbul'un bir ilçesi olarak kaldıktan sonra 1992'de il statüsü kazandı.
1999 YILI: ACI BİR DEPREMİN ARDINDAN GELEN İL STATÜSÜ
Türkiye'nin 81. ve son ili olan Düzce'nin hikayesi ise diğer 13 ilden oldukça farklı ve hüzünlü. Uzun yıllar Bolu'ya bağlı bir ilçe olan Düzce, 1999 yılında yaşanan yıkıcı depremlerin ardından, bölgenin daha hızlı toparlanabilmesi ve yaraların daha etkin sarılabilmesi amacıyla 1999 yılının sonlarında özel bir kararla il statüsüne yükseltildi. Düzce'nin il olmasıyla birlikte Türkiye'nin plaka kodları 81'de sabitlendi.
