İslam inancına göre Kuran-ı Kerim'in her suresi, Allah'ın rahmet ve merhametini simgeleyen besmele ile başlıyor. Ancak Kuran'ın dokuzuncu suresi olan Tevbe (Berâe) Suresi, bu genel kuralın tek istisnası olarak dikkat çekiyor. Bu durum, hem dini otoriteler hem de Müslümanlar arasında sürekli bir merak konusu oluyor. Din alimleri besmelesiz başlangıcın hikmeti üzerine çeşitli tefsirler ve açıklamalar yapıyor. Özellikle Müslüman vatandaşlar 'Tevbe Suresi besmelesiz mi okunur', 'Tevbe Suresi neden besmele yok Diyanet', 'Enfal'den Tevbe'ye geçişte besmele' gibi sorulara yanıt arıyor. İşte ayrıntılar...
TEVBE SURESİ'NDE BESMELE NEDEN YOK? İŞTE İKİ TEMEL NEDENİ
Tevbe Suresi'nin başında besmele bulunmaması, İslam alimleri tarafından farklı açılardan izah ediliyor. Bu izahların başında, surenin Enfâl Suresi'nin devamı niteliğinde olduğu görüşü geliyor. Anlamsal ve içeriksel yakınlık nedeniyle, bazı alimler Tevbe Suresi'ni Enfâl'in bir uzantısı olarak kabul ediliyor. Ancak bu görüş, Hz. Peygamber'den surenin Enfâl'in bir parçası olduğuna dair net bir açıklama gelmediği için zayıf bulunuyor. Ayrıca eğer sebep bu olsaydı, sadece Enfâl'den Tevbe'ye geçerken besmele okunmaması gerekirken, sureye doğrudan başlarken de besmele çekilmemesi bu tezi eleştirenler tarafından bir argüman olarak öne sürülüyor.
Diğer ve daha yaygın kabul gören bir açıklama ise, surenin içeriğidir. Tevbe Suresi, müşriklere yönelik sert bir uyarı ve onlarla yapılmış antlaşmaların bozulup savaş ilan edilmesi talimatıyla başlıyor. Besmele ise güven, rahmet ve merhamet ifadelerini barındırdığı için, bu iki zıt ifadenin bir arada okunmasının uygun görülmediği belirtiliyor. Bazı alimler, Kuran'da başka savaş buyruğu içeren veya 'yazıklar olsun' gibi ifadelerle başlayan surelerin de olduğuna işaret ederek bu izahı eleştirse de Tevbe Suresi'nin başlangıcındaki şiddetli uyarı ve ahdi bozma ifadesinin eşsiz bir nitelik taşıdığı vurgulanıyor.
İSLAM ALİMLERİ TEK BİR CEVAP İLE AÇIKLADI: RESULULLAH'IN UYGULAMASI BELİRLEYİCİ OLDU
Yukarıda bahsedilen izah farklılıklarına rağmen, İslam dünyasındaki alimler, Tevbe Suresi'nin başında besmelenin yazılmaması ve okunmaması gerektiği hususunda fikir birliği içinde. Bu ortak kabulün en temel ve herkesçe kabul edilen sebebi ise, Resûlullah (s.a.v.)'ın bu surenin başında besmeleyi yazdırmamış olması. Bu durum, Kuran'ın hiçbir değişikliğe uğratılmaksızın, aynen Hz. Peygamber'den öğrenildiği biçimde sonraki nesillere aktarılması konusunda sahâbenin gösterdiği büyük titizliği ve bu ulvî emanetin nesiller boyu özenle korunduğunu açıkça ortaya koyan önemli bir kanıt olarak kabul ediliyor. Diyanet İşleri Başkanlığı ve diğer güvenilir İslami kaynaklar da bu görüşü destekliyor.
TEVBE SURESİ NASIL OKUNUR? ENFAL'DEN GEÇİŞTE VE BAŞLANGIÇTA BESMELE ÇEKİLİR Mİ?
Tevbe Suresi'nin okunmasıyla ilgili özel kurallar bulunur. Şayet Kuran okumaya doğrudan Tevbe Suresi'nin başından başlanacaksa, sadece 'eûzü besmele' yerine 'eûzü' (Eûzü billahi mineşşeytânirracîm) çekilir. Ancak, eğer Kuran okumaya Tevbe Suresi'nin başından değil de, daha sonraki bir ayetinden başlanacaksa, bu durumda hem 'eûzü' hem de 'besmele' okunur.
Enfâl Suresi'nden Tevbe Suresi'ne geçilirken ise, herhangi bir 'eûzü' veya 'besmele' okumaksızın kıraate devam edilir. Bu uygulama, İslam alimlerinin ortak görüşü ve Resulullah'ın sünnetine uygunluk açısından büyük önem taşır.
