Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde her yıl Ramazan ayının bitimine sayılı günler kala canlanan asırlık bir gelenek, bu sene de geleneğe sadık kalınarak sürdürülüyor. Fitre yükümlülüğünü buğday üzerinden yerine getirmek isteyen vatandaşlar için pazar yerlerinde hareketlilik başladı.
Bu kültürel dokunun önemli merkezlerinden biri olan Siirt’te, bölge çiftçileri hasat döneminden bu amaçla özel olarak ayırdıkları buğdayları satışa sundu. Ramazan bayramına az bir süre kala kurulan bu özel tezgahlarda, hem dini bir vecibenin yerine getirilmesine aracılık ediliyor hem de yöresel bir alışkanlık geleceğe taşınıyor.
Bu yıl buğday fiyatlarının kilogram başına 22–25 TL’ye kadar çıktığı belirtildi.
Buğdayın kilosu geçen yıla göre pahalı
Fitre vermek için buğday almaya geldiğini belirten Mehmet Kaplan, fiyatların yüksek olması nedeniyle alışveriş yapamadan eve döndüğünü söyledi.
Kaplan, “Buğday almaya geldim, fitre ve zekât vermek için ama buğday pahalı olduğundan dolayı almadan evime gidiyorum. Buğday alamıyorum çünkü kilosu 22 TL. Normalde şu anda bu buğdayın kilosu 10–12 lira olması lazımdı ama şu anda 22 liradan satılıyor. Bundan dolayı buğday almadan eve gidiyorum. 30 kilo alacaktım, çok pahalıdır. Buğday satıcılarından şikâyetçiyim. Mecburen başka yere bakıp almaya çalışacağım.” dedi.
Abdulhamit Nas da her yıl gelenek gereği fitreyi buğday olarak verdiklerini ancak bu yıl pazar fiyatlarının çok yükseldiğini ifade etti.
Nas, “Her sene Ramazan ayında buğdayı fitre ve zekât olarak vermek adetlerimizdir. Genelde parası olmayan buğday alıyor. Maalesef buğday da çok pahalıdır. Buğday bu sene 24–25 liraya kadar çıktı. Çiftçi de haklıdır çünkü mazot ve gübre pahalıdır. Kimse alamıyor. Şimdi baktığınız gibi burada bir sürü buğday var ama 50 kişi bakıyor, 2 kişi alıyor. Ben 50 kilo alacağım, param yoktur, alamıyorum. Geçen sene 12 liraydı, bu sene çıktı 24–25 lira. Millet alamıyor, milletin gücü yok. Ne yapacağız? Biz de başımızın çaresine bakacağız, bir yerden bulup alacağız.” diye konuştu.
Üreticilere göre fiyat maliyetin altında
Fitrelik buğday satan çiftçiler ise fiyatların yüksek görünmesine rağmen aslında maliyetlerin çok daha fazla olduğunu belirtiyor.
Çiftçi Beşir Karataş, “Çiftçilik yapıyorum. Bu Ramazanda da fitrelik buğday satıyoruz. Buğday, geçen sene yaşanan kuraklıktan dolayı biraz zayıf kaldı, beslenemedi. Millet biraz ondan, biraz da fiyattan şikâyet ediyor ama fiyat makuldür. Diğer ürünlerle kıyaslandığında en uygun olan buğdaydır. Samanın kilosu 20 lira, buğdayın kilosu da 20 lira. Sizce aynı mantık olur mu? Gübrelemedir, mazottur, yedek parçadır, malzemedir, işçiliktir, ilaçlamadır… Bir sürü zahmeti var yani. Bu maliyetlerin hepsini buğdaya yüklediğin zaman buğdayın bugünkü fiyatının daha yüksek olması gerekir ama gene çiftçiler zararına veriyor. Fiyatı bir şekilde durduruyorlar. Yoksa zarardır, maliyetinin altındadır. Gübre olmuş 36 bin lira, şu anda 40 bin lira üre, mazot olmuş 70 lira. Vatandaş şikâyetçidir ama ne yapacaksın? Mecbur bu fiyata satacaksın, yoksa kurtarmıyor.” ifadelerini kullandı.
Fitrelik buğday geleneği, özellikle Şafii mezhebinin yaygın olduğu bölgede, Ramazan Bayramı öncesi fitre (fıtır sadakası) borcunu temel gıda maddesi olan buğday ile ödeme geleneğidir. Hadislerde sadaka-i fıtrın miktarı, arpa, hurma veya üzümden bir sâ' (yaklaşık 2.917 gram) buğdaydan yarım sâ' olarak belirlenmiştir.
