Ankara kulislerinde bu dengesizliği gidermek için hummalı bir çalışma yürütülürken, SGK Başuzmanı İsa Karakaş'tan ezber bozan bir çıkış geldi. Karakaş, sistemin üzerindeki ölü toprağını atacak formülü açıkladı ve masaya 42 bin liralık iddialı bir rakam koydu.
Yıllardır konuşulan ancak bir türlü nihayete erdirilemeyen "prim-maaş dengesi" sorunu, artık sürdürülebilir olmaktan çıktı. Karakaş'ın analizlerine göre, eskiden sadece 800 bin kişiyi ilgilendiren "en düşük emekli maaşı" sorunu, bugün 5 milyonluk dev bir kitleyi kapsıyor. 3 bin 600 gün prim ödeyenle, 9 bin gün prim ödeyenin aynı kefeye konulması, sistemi içinden çıkılmaz bir hale getirdi. Bu durum, yıllarca devlete yüksek prim ve vergi ödeyen vatandaşın cezalandırılması anlamına geliyor.
YENİ DÖNEM: MAAŞ DEĞİL HANE GELİRİ
Ankara'nın gündemindeki yeni model ise "kök maaş" tartışmalarını bitirmeyi hedefliyor. Edinilen bilgilere göre, artık sadece emeklinin cebine giren paraya değil, hanenin toplam gelirine ve giderine bakılacak. Evi kira olanla kendi evinde oturan, çocuğu okuyanla okumayan ayırt edilecek. Karakaş, makarna veya kömür gibi ayni yardımlar yerine, tüm sosyal desteklerin tek çatı altında toplanıp "nakdi" olarak, yani para şeklinde verilmesinin planlandığını aktardı. Amaç, yardımların dağınık yapısını toplayıp nokta atışı ihtiyaç sahibine ulaşmak.
TEK ÇARE SEYYANEN ZAM
Ancak Karakaş'a göre sosyal yardımlar tek başına yeterli değil, asıl çözüm "seyyanen zam"da yatıyor. Tıpkı memurlara yapıldığı gibi, emeklilere de bir defaya mahsus seyyanen artış yapılması gerektiğini savunan uzman isim, hesabı da ortaya döktü. Memura verilen 8 bin liralık seyyanen zammın bugünkü değerinin 22 bin lirayı aştığını hatırlatan Karakaş, bu rakamın emekli maaşlarına eklenmesi gerektiğini belirtti. Ayrıca 2000 yılı sonrası emekliler için beklenen intibak düzenlemesinin de adaletin tesisi için şart olduğunu ekledi.
TABAN AYLIK 42 BİN LİRA OLUR
Karakaş'ın formülü uygulandığında ortaya çıkan tablo oldukça çarpıcı. Eğer memura verilen bu 22 bin liralık fark emekliye de yansıtılırsa, en düşük emekli maaşı bir anda 42 bin lira seviyesine fırlıyor. Hali hazırda 30 bin lira alan bir emeklinin geliri ise 52 bin liraya yükseliyor. Karakaş, bu düzeltmenin "son bir kez" yapılması gerektiğini, ardından sistemin ödenen prime ve enflasyona göre kendi rayına oturacağını vurguluyor. Uzmana göre, aksi takdirde sadece sosyal yardımlarla bu işin içinden çıkılması mümkün görünmüyor.