Küresel enerji piyasalarının bölgede süren savaş nedeniyle ciddi dalgalanmalar yaşadığı, bunun da tedarik zincirlerini ve ham petrol fiyatlarını doğrudan etkilediği bir dönemde, Cezayir yakıt fiyatlarında istikrarını koruyan istisnai bir örnek olarak öne çıkıyor.
Son verilere göre, kurşunsuz benzinin litre fiyatı 47 dinar (33 sent), motorinin litre fiyatı 31 dinar (22 sent) olarak belirlenirken, yerel olarak “Sirgaz” olarak bilinen LPG’nin litre fiyatı 12 dinar (8 sent) ile en düşük seviyede bulunuyor. Bu durum, Cezayir’i dünyanın en ucuz yakıt fiyatlarına sahip ülkelerinden biri haline getirirken, bunun temel nedeni devlet destek politikaları ve güçlü yerli üretim kapasitesi olarak gösteriliyor.
Enerji uzmanı Ahmed Tartar, Cezayir’de yakıt fiyatlarının dünya genelindeki artışlara rağmen istikrarlı kaldığını belirterek, bu fiyatların uluslararası piyasalardaki arz-talep dengesine göre değil, devlet tarafından belirlenen idari fiyatlandırmaya göre şekillendiğini ifade etti.
Tartâr, “Bu fiyatlandırma her zaman vatandaşların alım gücünü dikkate alır. Cezayir petrol ve gaz zengini bir ülke olduğu için, piyasaya kontrollü ve dengeli fiyatlarla yakıt arzı sağlanmaktadır” dedi. Ayrıca olası fiyat artışlarının ancak resmi bütçe yasaları çerçevesinde ve yasal prosedürlerle gerçekleştiğini vurguladı.
Uzman, Orta Doğu’daki savaş ve enerji arzındaki kesintilerin Cezayir iç piyasasında doğrudan etkili olmadığını, çünkü fiyatların idari olarak kontrol edildiğini söyledi. Olası artışların ise sınırlı ve seyrek olacağını, vatandaşın alım gücünü etkilemeyecek şekilde düzenlendiğini belirtti.
Cezayir’in enerji ihtiyacını tamamen yerli üretimle karşılaması da bu istikrarın temel unsurlarından biri olarak öne çıkıyor. Son yıllarda hayata geçirilen rafineri projeleri sayesinde ham petrol ve gaz, ithalata ihtiyaç duyulmadan işlenebilir ürünlere dönüştürülüyor.
Tartar, gelecekte enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesinin de gündemde olduğunu, özellikle elektrikli araçlar ve yenilenebilir enerji alanında yatırımlar yapıldığını belirtti. Bu kapsamda, ülkenin güneyi ve yüksek platolarında yaklaşık 12 vilayette güneş enerjisi santralleri kurulmaya başlandı.
Cezayir modelinin özelliği
Ekonomi uzmanı Süleyman Nasır ise yakıt fiyatlarının savaşın etkilerinden korunmasının, Cezayir’in yarı kapalı ekonomik yapısından kaynaklandığını ifade etti. Nasır’a göre ülkede fiyatlar serbest piyasa koşullarına göre değil, devlet destekli idari mekanizmalarla belirleniyor ve bu durum küresel dalgalanmalara karşı koruma sağlıyor.
Nasır, devletin vatandaşın alım gücünü korumayı öncelik haline getirdiğini ve sosyal devlet anlayışını sürdürdüğünü vurguladı. Bu yaklaşımın, Avrupa ve ABD gibi birçok ülkede fiyatlar artarken Cezayir’de istikrarın korunmasını sağladığını belirtti.
Cezayir’in 2026 bütçesinde sosyal transferlere ayrılan payın yaklaşık 6000 milyar dinar (46 milyar dolar) olduğunu hatırlatan Nasır, bu kaynağın temel gıda, enerji, konut ve su desteklerini kapsadığını ifade etti. Bu da devletin sosyal istikrarı koruma konusundaki kararlılığını ortaya koyuyor.
Nasır, mevcut koşullarda fiyatlarda değişiklik beklenmediğini, ancak ilerleyen dönemde ekonomik reformlar kapsamında bazı düzenlemelerin gündeme gelebileceğini söyledi. Olası bir fiyat güncellemesinin ise 2026 yılı içinde değil, 2027 bütçe görüşmeleri çerçevesinde ele alınabileceğini belirtti.
Bu tür bir değişikliğin gerekçeleri arasında bütçe açığı, küresel enerji maliyetlerindeki artış, tüketimin rasyonelleştirilmesi ve sınır ötesi kaçakçılığın önlenmesi gibi faktörlerin yer alabileceği ifade edildi.
