Tokat'ın Niksar ilçesinde yaşanan ve çevre illerden de hissedilen deprem, fay hatları üzerindeki yerleşim yerlerinde zemin güvenliği tartışmalarını yeniden başlattı. Özellikle göç alarak nüfusu sürekli artan ve dikey mimarinin yaygınlaştığı bölgelerde, yerel yönetimlerin aldığı önlemlerin yeterliliği tartışmaya açıldı. Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Faruk Aylar, Samsun'un güney ilçelerindeki fay hareketliliğini ve merkezdeki yapılaşma pratiklerini değerlendirerek yaşanabilecek tehlikelere karşı uyarılarda bulundu.
SAMSUN'DAKİ O İLÇELERDE DEPREM RİSKİ BÜYÜK
Güney kesimlerdeki sismik hareketliliğin sürdüğünü belirten Doç. Dr. Aylar, geçmişte yaşanan yıkıcı etkilere değinerek mevcut hazırlıkların durumunu şu sözlerle aktardı:
"Samsun, Türkiye'nin deprem riski olan illerinden bir tanesidir. Türkiye'de önemli iki tane fay hattı var. Samsun'un güney ilçeleri Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde yer alıyor. Geçmişte ilimizin özellikle Vezirköprü ve Lâdik ilçelerinde meydana gelen depremler ilçelerimize zarar verdi. Can kayıpları ve mal kayıpları yaşandı. Dolayısıyla Samsun depreme ne kadar hazırlıklı? Bu konu biraz tartışmalıdır"
'SADECE BİNALARIN SAĞLAMLIĞI YETERLİ DEĞİL'
Kent merkezindeki imar faaliyetlerinin taşıdığı risklere odaklanan Aylar, sadece binaların sağlamlığının yeterli olmadığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Şu an özellikle dikey anlamda şehir gitgide büyüyor. Bu bizim için ileride büyük sıkıntılara yol açabilir. Samsun merkezde ve ilçelerimizde riskli bölgelerimiz var. Özellikle merkezde yamaç araziler heyelan duyarlılığı fazla olan yerlerdir. Hep şöyle düşünüyorlar: ‘Depreme dayanıklı evler yaparsak kurtarırız.' Depreme dayanıklı ev yapsanız bile heyelana dayanıklı olmayabiliyor"
Yerel yönetimlerin yürüttüğü çalışmaları da değerlendiren uzman isim, sıvılaşma riskine vurgu yaptı:
"Yerel belediyeler bu konuda çalışmalar yapıyor ancak gözlemlediğimiz kadarıyla bu çalışmalar yeterli düzeyde değil. Heyelan alanları var. Sahilde sıvılaşma riski var. Bu tür yerlerde büyük bir depremde çok büyük can ve mal kayıpları olabilir"
SİSMİK HAREKETLİLİK VE NÜFUS YOĞUNLUĞU
Bölgenin göç almasıyla artan nüfus yoğunluğunun altını çizen Aylar, fay hattının güncel durumu hakkında şu bilgileri verdi:
"Samsun her geçen gün nüfusu artan ve dışarıdan nüfus çeken bir ilimizdir. Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde yaptığımız gözlemler ve çalışmalar bu fay hattının aktif olduğunu gösteriyor. Daha önce defalarca deprem oldu ve yine olabilir. Deprem Samsun'a çok uzak değil"
UZMAN İSİMDEN KRİTİK BÖLGE UYARISI
İl genelinde üç ana tehlike noktası bulunduğunu belirten Aylar, özellikle Atakum ilçesinin güney kısımlarındaki projelere dikkat çekti. Bölge halkının uyarılarına rağmen devam eden inşaat süreçlerini eleştiren Aylar, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:
"Samsun için üç büyük tehlike alanı var; heyelan riski olan yamaçlar, dolgu alanlarının durumu ve kıyı düzlüklerinde zemin sıvılaşması ihtimali. Atakum'un güneyine doğru çok yoğun bir yapılaşma var. Burası ciddi anlamda heyelan riski taşıyor. Balaç mevkisine zaten Balaçlılar ‘Göçük Mevkisi' diyormuş. Mahalle sakinleri bu bölgenin yapılaşmaya ve hatta tarıma uygun olmadığını söylemesine rağmen burası imara açıldı ve yüksek katlı binalar yapılıyor. Deprem ve heyelan birlikte büyük sıkıntılara yol açabilir. Dolgu sahalarında da zemin sıvılaşmasına bağlı kayıplar yaşanabilir"
