Dünyanın önde gelen fıstık üreticilerinden İran’da devam eden savaş, küresel piyasalarda fiyatları sert şekilde yükseltti. Artan talep ve daralan arzın etkisiyle fıstık fiyatları son sekiz yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
Bloomberg’in aktardığına göre, küresel tedarik zincirlerini sekteye uğratan savaş, özellikle yakıt ve gübre taşımacılığını olumsuz etkileyerek üretim ve ihracatta ciddi aksamalara yol açtı. Halihazırda yaptırımlar ve jeopolitik gerilimler nedeniyle kırılgan olan İran fıstık ticareti, çatışmalarla birlikte daha da zorlaştı.
Dünya fıstık üretiminde ikinci sırada yer alan İran’daki üretim ve sevkiyat sorunları, piyasadaki arzı daha da kısıtladı. Özellikle sosyal medyada viral olan “Dubai çikolatası” akımı sonrası artan küresel talep, fiyatların yükselişini hızlandırdı.
Expana Markets analisti Nick Moss, savaş öncesinde de düşük rekolte, yaptırımlar ve iletişim kesintileri nedeniyle arzın zaten sınırlı olduğunu belirterek, “Çatışmalar bu kırılgan yapıyı daha da ağırlaştırdı” dedi.
Expana verilerine göre fıstık fiyatları mart ayında pound başına 4,57 dolara çıkarak Mayıs 2018’den bu yana en yüksek seviyeyi gördü. ABD Tarım Bakanlığı verileri ise İran’ın küresel üretimin yaklaşık beşte birini, ihracatın ise üçte birini karşıladığını ortaya koyuyor.
Savaşın etkisi yalnızca üretimle sınırlı kalmadı. Nakliye şirketlerinin Orta Doğu’ya yönelik yeni siparişleri iptal etmesi, küresel sevkiyatları da aksattı. Hindistan gibi büyük ithalatçılara yapılan gönderimlerde ciddi kesintiler yaşanıyor.
