Türkiye’de eğitim sistemi, yıllardır artan nüfus ve derslik ihtiyacı üzerine kurulu bir modelle yönetiliyordu. Ancak Türk Eğitim Derneği’nin düşünce kuruluşu TEDMEM tarafından yayımlanan “2025 Eğitim Değerlendirme Raporu”, bu yaklaşımın artık geçerliliğini yitirdiğini gözler önüne serdi.
Rapora göre, son 10 yılda canlı doğum sayısında yaşanan %30,6’lık düşüş, eğitim sisteminde yeni bir dönemin başladığını ortaya koyuyor. 2014 yılında 1 milyon 351 bin olan doğum sayısı, 2024 itibarıyla 937 bine kadar geriledi. Bu dramatik düşüş, önümüzdeki yıllarda sınıflardaki öğrenci sayısının ciddi biçimde azalacağı anlamına geliyor.
En dikkat çekici projeksiyon ise 2030 yılına ilişkin. Mevcut verilere göre, ilkokula başlayacak öğrenci sayısının 2025’e kıyasla yaklaşık %21 oranında azalması bekleniyor. Bu da sistemin kısa vadede her 5 öğrenciden birini kaybedeceği anlamına geliyor.
Bu daralmanın en büyük etkilerinden biri öğretmen istihdamında hissedilecek. Raporda, 2025 yılında yapılan 15 bin öğretmen atamasının son 20 yılın en düşük seviyesi olduğu vurgulanırken, geçmişte yıllık ortalama 38 binin üzerinde yapılan atamaların ciddi şekilde azaldığına dikkat çekildi. Uzmanlara göre bu düşüş, yaklaşan demografik değişimin ilk sinyali.
Öğrenci sayısındaki azalma devam ederse, mevcut öğretmen kadrolarının dahi fazla gelmesi ve “norm fazlası” öğretmen sorununun büyümesi kaçınılmaz olacak. Özellikle göç veren ve nüfusu yaşlanan bölgelerde bu durumun daha belirgin hale gelmesi bekleniyor.
Raporda ayrıca, eğitim yatırımlarının yeniden gözden geçirilmesi gerektiği vurgulandı. Öğrenci sayısının azaldığı bir dönemde yeni okul ve derslik yapımına odaklanmak yerine, eğitimin niteliğini artıracak politikalara ve yaşam boyu öğrenme modellerine yönelinmesi gerektiği ifade edildi.
