Kuzey Kore lideri Kim Jong-un’un, yaklaşık 13 yaşında olduğu düşünülen kızına iktidarı devretmeyi planladığı iddiaları gündemdeyken, eski bir istihbarat yetkilisi, Kim’in ölümü halinde ülkede kanlı bir iktidar mücadelesi yaşanabileceği uyarısında bulundu. Olası bir güç savaşının, kızı ile kız kardeşi arasında geçebileceği ifade ediliyor.
Mevcut lider, babası ve dedesinden sonra ülkeyi yöneten üçüncü kuşak olarak iktidarda bulunuyor. Giderek artan değerlendirmelere göre Kim, yönetimi kızı Kim Ju-ae’ye devretmeyi hedefliyor.
Aile yönetimini dördüncü kuşağa taşıma çabası
Güney Kore Ulusal İstihbarat Servisi, perşembe günü parlamentoya yaptığı bilgilendirmede, Ju-ae’nin gelecekte ülkenin lideri olarak atanmasının muhtemel olduğunu düşündüklerini açıkladı. Bu adımın, aile yönetimini dördüncü kuşağa taşıma girişiminin parçası olduğu değerlendiriliyor.
Ancak istihbarat raporları, bu kararın onlarca yıldır ülkeyi yöneten aile içinde kanlı bir iç hesaplaşmayı tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor.
Güney Kore’nin eski Birleşik Krallık Büyükelçisi ve Seul istihbarat teşkilatının eski başkan yardımcısı Rah Jong-yil, Ju-ae’nin “hırslı ve sert” olarak nitelediği halası Kim Yo-jong’dan muhalefet görebileceğini düşünüyor.
Pyongyang’da, 38 yaşındaki “Hala Yo-jong”un, ağabeyinin ölmesi ya da görev yapamaz hale gelmesi durumunda iktidarı ele geçirmeyi planladığına dair spekülasyonlar dolaşıyor. Güney Koreli diplomata göre bu durum, siyasi rakiplerini ortadan kaldırmaktan çekinmeyen bir hanedanlıkta Ju-ae için “iyiye işaret değil.”
Kim Jong-un ile eşi Ri Sol-ju’nun bilinen tek kızı olan Ju-ae, son dönemde resmi etkinliklerde giderek daha fazla görünür hale geldi. Bu durum, babasının halefi olarak hazırlandığı yönündeki yorumları güçlendirdi.
Öte yandan halası Kim Yo-jong’un, Kore İşçi Partisi içinde güçlü siyasi ve askeri desteğe sahip olduğu ve ülkedeki en güçlü ikinci isim olarak görüldüğü belirtiliyor.
Rah Jong-yil’e göre, “Eğer Kim Yo-jong en üst lider olma şansı olduğunu düşünürse, bu fırsatı kaçırmaz. Her şey zamanlamaya bağlı.”
Amcanın idamı, üvey kardeşin öldürülmesi
Ailenin geçmişi göz önüne alındığında, böyle bir iç mücadelenin kansız geçmesi beklenmiyor. Kim, iktidarı babasından devraldıktan iki yıl sonra amcası ve aynı zamanda siyasi akıl hocası olan Jang Song-thaek’i “parti ve devrim karşıtı faaliyetler” suçlamasıyla tutuklatmış ve göstermelik bir yargılamanın ardından idam ettirmişti.
Ayrıca, gelecekte lider olabileceği düşünülen üvey ağabeyi Kim Jong-nam, 2017 yılında Kuala Lumpur Havalimanı’nda yüzüne sinir gazı sürülerek öldürüldü. Kim Jong-nam, 2003’ten bu yana sürgünde yaşıyordu.
Ju-ae, babasının yanında yeni balistik füze denemeleri ve diplomatik etkinlikler gibi önemli organizasyonlarda yer aldı. Eylül ayında Pekin’de düzenlenen ve Japonya’nın II. Dünya Savaşı’ndaki yenilgisinin anıldığı askeri geçit törenine de katıldı.
Güney Kore Ulusal İstihbarat Servisi, Ju-ae’nin artan kamusal görünürlüğü dahil “bir dizi koşulu” dikkate alarak onun halef olarak seçilmiş olabileceğini değerlendirdi.
Bu ayın ilerleyen günlerinde yapılacak ve beş yılda bir düzenlenen parti kongresine katılımı da dikkatle izlenecek.
Ju-ae’nin öne çıkarılması, 42 yaşındaki Kim Jong-un’un halef belirleme ihtiyacı hissetmesinin nedenlerine ilişkin spekülasyonlarla da örtüşüyor. Batı basınında yer alan haberlerde Kim’in sigara bağımlılığı olduğu, diyabet ve yüksek tansiyon sorunları yaşadığı ileri sürülüyor. Kilosunun yaklaşık 140 kilogram olduğu tahmin ediliyor. Babası Kim Jong-il de benzer sağlık sorunları yaşamış ve 70 yaşında kalp krizinden hayatını kaybetmişti.
ABD merkezli Stimson Center’a bağlı 38 North analiz sitesinde Aralık ayında yayımlanan bir raporda, Kim’in ani ölümü halinde “istikrarsızlık” yaşanabileceği ve olası halef adayları arasında ciddi bir güç mücadelesi ihtimali bulunduğu uyarısı yapıldı.
Rapora göre, Kim Jong-un’un ani ölümü ya da ciddi hastalığı durumunda, siyasi açıdan daha köklü isimlerin özellikle Kim Yo-jong’un kısa vadede daha avantajlı olabileceği belirtiliyor.
Kuzey Kore, 1948’deki kuruluşundan bu yana Kim ailesinin erkek üyeleri tarafından yönetildi. Ülkenin kurucusu Kim Il-sung’un ardından oğlu Kim Jong-il ve daha sonra Kim Jong-un iktidara geldi.
Kim Jong-un, 2010’daki parti konferansında 26 yaşındayken resmen veliaht ilan edilmiş, babasının 2011’deki ölümünün ardından ani şekilde iktidarı devralmıştı.
Bazı analistler, Kim’in kızını erken yaşta kamuoyuna göstermesinin, kendi ani iktidar tecrübesinden kaynaklanabileceğini düşünüyor.
Güney Kore’deki Sejong Enstitüsü’nden Cheong Seong-chang, Ju-ae’nin Kumsusan Sarayı’na yaptığı son ziyaretin sembolik anlam taşıdığını ve bunun Kim’in kızını halefi olarak dedesi ve babasının mirası önünde takdim etme mesajı olabileceğini ifade etti.
Şubat sonunda yapılması planlanan İşçi Partisi kongresinin, halefiyet planlarının resmileştirilmesi için fırsat sunabileceği; Ju-ae’ye partinin ikinci en yüksek makamı olan birinci sekreterlik görevini verebileceği, ancak bunun kamuoyuna hemen açıklanmayabileceği öne sürülüyor.
Bununla birlikte bazı analistler, parti tüzüğünde 18 yaş altına üyelik izni verilmemesi nedeniyle Ju-ae’nin resmi bir parti görevi üstlenmesinin zor olduğunu ve kısa vadede Kim Yo-jong’un daha güçlü aday olduğunu savunuyor.
38 North raporuna göre, Ju-ae ya da kardeşleri önümüzdeki 5 ila 15 yıl içinde gerçekçi birer halef olarak görülmeyecek kadar genç ve siyasi olarak yeterince yerleşik değil.
