Zihin de tıpkı kalp, kaslarımız ve cildimiz gibi süreç içerisinde yaşlanmaya uğrar. Lakin uzmanlar bu sürecin kişiden kişiye farklı hızda yaşanabildiğini ifade ediyor.
Kişideki kalıtsal özellikler, stres seviyesi, uyku eksikliği, beslenme kalitesi, toksin birikimi, hareketsiz yaşam gibi faktörler kişiden kişiye beyin yaşlanma hızını arttırabilir ya da azaltabilir.
NASIL FARK EDİLİR?
Beyin yapısının detayları, gri beyaz madde hacminden damar esnekliğine ve sinirsel iletim hızına kadar, tamamen dijital verilerle ölçülebiliyor.
Artık bilim dünyası, "Beyin yaşını tespit etmek mümkün mü?" Sorusuna net bir "Evet" cevabını veriyor.
Artık bu durumu öğrenmek için laboratuvar testlerine ya da MR seanslarına girmeye gerek yok. Zihninizin performansını ve yaşamınızın raporunu her gün size sunuyor; bunu yapmak için gereken ipuçları doğru fark etmek yeterli.
Uzmanlara göre günlük yaşamımızdaki küçük bedensel testler, fark edildiğinde en az bir MR taraması kadar güçlü veriler sağlıyor.
PEKİ NASIL ÖĞRENEBİLİRİZ?
Zihninizin güncel olarak kaç yaşında olduğunu öğrenmek için nörologlar gelişmiş beyin haritalama tekniklerini kullanırlar.
Diğer taraftan kendi durumunuzu gözlemlemenin basit yöntemleri de mevcut.
Yürüme hızınız, dengede durmanız, koku alma yeteneğiniz, hafıza kabiliyetiniz ve parmak refleksinize kadar çok farklı detay beyninizin biyolojik yaşı hakkında ipuçları verir.
Güncel araştırma çalışmalarıyla bilim, beyin yaşının tespit edildiğini kanıtlıyor. Öte yandan doğru adımlarla beyninizi gençleştirmek de oldukça mümkün.
BEYNİNİZİN GENÇ Mİ YOKSA YAŞLI MI? ŞUAN TEST EDELİM
Hiçbir cihaz olmadan kısa sürede beyninizin genç mi yoksa yaşlı mı olduğunu kabaca anlayabilirsiniz.
1- Yürüyüş hızı
Beyninizin ne kadar iyi çalıştığını gösteren en güvenilir biyo-belirteçlerden biridir.
4 metrelik kısa bir mesafeyi ne kadar sürede yürüdüğünüzü ölçün. Eğer bu mesafeyi 4–5 saniyede tamamlıyorsanız, damarlarınız elastik, beyin oksijenlenmeniz mükemmel demektir.
Ancak 6 saniyenin üzerindeyseniz, damar sertliği ve beyin yaşlanması hızlanıyor olabilir. Bilimsel araştırmalar, yavaş yürüyen kişilerin bilişsel gerileme ve demans riskinin yaklaşık % 30 daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur.
2- Otur-kalk testi
Bir sandalyeye oturun, kollarınızı göğsünüzde birleştirin ve 30 saniye boyunca kollarınızı kullanmadan kaç kez kalkıp oturabildiğinizi sayın.
Bu test beyninizin kaslarınızla kurduğu iletişimi, yani motor planlama yeteneğini ölçer. 14 ve üzeri tekrar sayısı, beyninizin ve kas sisteminizin mükemmel uyum içinde olduğunu gösterir. 10–13 arası normaldir, ancak 9’un altı yavaşlama sinyalidir.
3- Parmak vurma hızı
Elinizin avuç içine diğer elinizle bir ters bir düz vurun ya da bir elinizin başparmağını diğer parmaklarınızla birleştirin. Bu basit testler, beyninizdeki motor yolların ileti hızını yansıtır. Genç ve sağlıklı bir beyinde bu hız oldukça yüksektir. Parmak hareketlerinin yavaşlaması, nöronlar arası iletişimin azaldığına, bazen de Parkinson hastalığı veya bilişsel yavaşlamanın ilk sinyalleri olabilir.
4- Denge testi
Tek ayağınızın üzerinde durmayı deneyin. Eğer 10 saniye boyunca düşmeden durabiliyorsanız, beyincik ve denge sisteminiz güçlü çalışıyor demektir. 5 saniyenin altına düştüğünüzde, yaşa bağlı denge bozulmaları ve sinirsel koordinasyon zayıflamaları başlamış olabilir. Denge bozukluğu erken dönemde fark edilirse, düzenli egzersizlerle beyindeki koordinasyon ağları yeniden güçlendirilebilir.
5- Koku testi
Koku duyusu, beynin hafıza merkezleriyle (özellikle hipokampus) doğrudan bağlantılıdır. Bu nedenle kahve, limon, sabun, nane veya tarçın gibi keskin kokuları ayırt edememek, beyin yaşlanmasının erken belirtisi olabilir.
6- Zihin esnekliği
Bir dakika içinde “b” harfiyle başlayan kaç kelime söyleyebilirsiniz? Bu basit oyun aslında profesyonel nöro-psikolojik testlerde sözel akıcılık testi olarak kullanılır. 10 ve üzeri kelime söyleyebiliyorsanız, bilişsel esnekliğiniz harika demektir. 7–9 arası normal kabul edilirken, 6 ve altı zihinsel erişim hızınızın yavaşladığını gösterebilir. Bu egzersiz, beynin yeni bağlantılar kurma (nöroplastisite) yeteneğini canlı tutar ve düzenli yapılırsa kelime bulma hızını bile artırabilir.
