ABD Başkanı Donald Trump’ın cumartesi günü İran İslam Cumhuriyeti ile ABD arasındaki müzakerelerin bir anlaşma konusunda “önemli ilerleme kaydettiğini” söylemesiyle birlikte, Pakistan Dışişleri Bakanlığı’ndan bir kaynak, Washington ile Tahran arasındaki savaşı sona erdirmeye yönelik son Pakistan önerisinin en önemli maddelerini açıkladı. Buna göre maddeler şöyle:
Ateşkesin 60 gün süreyle uzatılması
Ateşkesin uzatılması, nihai bir anlaşmaya varılıncaya kadar geçici düzenlemeler çerçevesinde gündeme geldi.
Hürmüz Boğazı’nın açılması ve İran limanlarına yönelik ablukanın kaldırılması
Kaynağın aktardığına göre bu maddede uzlaşı sağlandı. ABD ve İran güçleri mevcut pozisyonlarında kalacak, ancak gemilerin geçişine izin verilecek.
Dondurulmuş İran fonlarına yönelik kısıtlamaların kaldırılması
Pakistanlı kaynak, bu konuda dikkat çekici ilerleme yaşanmasına rağmen henüz nihai bir uzlaşıya varılamadığını söyledi.
Lübnan’ın anlaşmaya dahil edilmesi
Bu konuda da uzlaşı sağlandığı belirtilirken, Lübnan’da ateşkes ilan edileceği ve Washington'un Lübnan-israil diyaloğunu destekleyeceği ifade edildi.
İran’ın nükleer dosyası
Nükleer meselenin görüşmelerin ikinci aşamasında ele alınacağı ve bu konuda mutabakat sağlandığı belirtildi. Pakistan önerisine göre İran’ın nükleer programına ilişkin görüşmeler, ABD ile daha önce bırakıldığı noktadan yeniden başlayacak.
Trump cumartesi günü anlaşma taslağını görüşmek üzere çok sayıda liderle temas kurdu. Görüşmeler hakkında bilgi sahibi kaynakların “Axios” sitesine verdiği bilgilere göre katılımcılar müzakere sürecine destek verdi.
Temaslara Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Katar, Mısır, Türkiye ve Pakistan liderlerinin katıldığı, bu ülkelerin son dönemde Washington ile Tahran arasında arabuluculuk çabalarına dahil olduğu aktarıldı.
Pakistan, müzakerelerde başlıca arabulucu rolünü üstlendi. Bu süreçte Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir, anlaşmanın imzaya yaklaşması amacıyla cuma ve cumartesi günleri Tahran’ı ziyaret etti.
Raporda, Trump’ın son günlerde İran’la diplomatik bir anlaşmaya yönelmek ya da geniş çaplı askeri saldırılar gerçekleştirmek arasında tereddüt yaşadığı, ancak cumartesi akşamı itibarıyla siyasi uzlaşı seçeneğine daha yakın durduğu belirtildi.
Pakistan’ın, olası mutabakatın “İslamabad Anlaşması” ya da “İslamabad Antlaşması” adını taşımasını ve İslamabad’da imzalanmasını istediği kaydedildi. Ancak tarafların bu konuda henüz uzlaşı sağlayamadığı belirtildi. Kaynak ayrıca Pakistan’ın, anlaşma törenine katılması için Trump’ın ülkeyi ziyaret etmesini umduğunu söyledi.
Trump cumartesi günü yaptığı açıklamada, İran ile ABD arasında Hürmüz Boğazı’nın açılmasını da içeren anlaşmaya yönelik müzakerelerin “önemli ilerleme kaydettiğini”, ancak henüz “nihai formüle” ulaşılamadığını ifade etti.
Trump, Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda şunları söyledi:
“Amerika Birleşik Devletleri, İran İslam Cumhuriyeti ve diğer bazı ülkeler arasında nihai formüle ulaşılması beklenirken, anlaşmaya yönelik müzakereler önemli ilerleme kaydetti.”
Trump ayrıca, “Anlaşmadaki diğer birçok unsurun yanı sıra Hürmüz Boğazı da açılacak” dedi.
Öte yandan İran Fars Haber Ajansı, taraflar arasında paylaşılan metinlerin ayrıntılarının, herhangi bir anlaşma sağlanması halinde Hürmüz Boğazı’nın tamamen İran yönetiminde kalacağını gösterdiğini belirterek Trump’ın açıklamalarını yalanladı.
Ajansın bilgili bir kaynağa dayandırdığı haberde, İran’ın yalnızca boğazdan geçen gemi sayısının savaş öncesi seviyelere dönmesini kabul ettiği, bunun “seyir özgürlüğü” ya da savaş öncesi koşullara dönüş anlamına gelmediği vurgulandı.
Kaynak, İran İslam Cumhuriyeti’nin boğazın yönetimi, güzergahların ve geçiş zamanlarının belirlenmesi ile geçiş mekanizmasının düzenlenmesi üzerindeki egemenliğinin süreceğini ve izin verme yetkisinin İran’da kalacağını söyledi.
Nükleer dosya konusunda ise aynı kaynak, Trump’ın daha önce İran’ın nükleer programının herhangi bir anlaşmanın ayrılmaz parçası olması şartını öne sürdüğünü, ancak İran’ın bu konuda hiçbir taahhütte bulunmadığını ve mevcut aşamada nükleer dosyanın müzakereye açılmadığını ifade etti.
