Son haftalarda İran İslam Cumhuriyeti'nin, neredeyse silah yapımına uygun seviyede zenginleştirilmiş uranyum stokunu korumak için çabalarını önemli ölçüde artırdığı ve tünelleri kasıtlı olarak çökertip girişleri patlayıcı mayınlarla tuzakladığı öne sürüldü.
ABD istihbaratına aşina beş kaynağa göre, yaklaşık yarım ton yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyuma ulaşmak artık bir ay öncesine kıyasla çok daha zor, tehlikeli ve zaman alıcı hale geldi. Kaynaklar, bunun Başkan Donald Trump'ın ABD ordusuna uranyumu ele geçirme emri verebileceğini kamuoyu önünde dile getirdiği döneme göre büyük bir değişiklik olduğunu belirtti.
İran'ın Birleşmiş Milletler nezdindeki diplomatik heyeti konuya ilişkin yorum talebine yanıt vermezken, Beyaz Saray da CNN'in sorularını cevapsız bıraktı.
Trump, savaşın sona erdirilmesi ve İran'ın fiilen kapattığı Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik müzakerelerde, söz konusu nükleer materyalin güvence altına alınmasının ABD için öncelik olduğunu söylemişti.
Cuma günü gazetecilere bilgi veren üst düzey bir ABD'li yetkili, uranyum bulunduğu yerde imha edileceğini ve ardından ülke dışına çıkarılacağını söyledi.
Ancak ABD ve İranlı yetkililer olası anlaşmanın içeriğine ilişkin farklı açıklamalar yaparken, nihai şartlar hala netlik kazanmış değil.
Kaynaklara göre, yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyumun çıkarılması artık son derece zor ve tehlikeli bir görev. Bunun için ağır kazı ekipmanları ve mayın temizleme çalışmaları gerekiyor.
2017-2021 yılları arasında ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi'nin Nükleer Materyal Kaldırma Ofisi'ni yöneten Scott Roecker, "Bu haber doğruysa, yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumun çıkarılmasını kesinlikle daha karmaşık hale getirir" dedi.
Roecker, "Bu senaryoda İran'ın uranyumun bir kısmının ulaşılamaz durumda olduğunu iddia etmesinden endişe duyarım. Böyle bir durumda İran'ın gelecekte bu malzemeye tekrar erişemeyeceğinden tam emin olamayız" ifadelerini kullandı.
ABD, uranyum stokunun büyük bölümünün İran'ın merkezindeki İsfahan Nükleer Kompleksi'nde çökmüş tünellerde bulunduğuna, geri kalan kısmının ise başka tesislerde tutulduğuna inanıyor.
CNN'in daha önce aktardığına göre, mayıs ortasında ABD ordusu söz konusu nükleer materyali ele geçirmek için bir operasyon düzenlemeye hazırdı ancak planın risk seviyesi çok yüksek bulunduğu için vazgeçildi.
Bu tarihten sonra ise İran'ın, yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumun bulunduğuna inanılan bölgeleri daha da güçlendirdiği kaydedildi.
Trump daha önce yaptığı açıklamalarda uranyumun zorla ele geçirilmesinin tehlikeli bir operasyon olduğunu kabul etmişti.
Trump, Fox News sunucusu Sean Hannity'ye verdiği demeçte, "Orada neler olduğunu tam olarak biliyoruz. Kimse o bölgeye yaklaşamadı bile" ifadelerini kullanmıştı.
Ancak kaynaklardan ikisine göre Trump'ın uranyumu olası bir hedef olarak kamuoyu önünde gündeme getirmesi, İran'a varlıklarını daha iyi koruma motivasyonu sağlamış olabilir.
Şimdi, Washington ile Tahran arasında önümüzdeki hafta anlaşma imzalansa bile İran'ın nükleer programının geleceğine ilişkin teknik ayrıntıların belirlenmesi için ek müzakerelere ihtiyaç duyulacağı belirtiliyor.
