Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni Bitki Karantinası Yönetmeliği, 6 Mayıs 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle birlikte bitki karantinası denetimlerinde dijital sisteme geçilirken, GDO kontrolleri ilk kez yönetmelik kapsamına alındı.
2011 tarihli eski düzenlemeye kıyasla önemli değişiklikler içeren yönetmelik, sahada görev yapan inspektörlerin yetki alanını genişletirken denetim süreçlerini de yeniden şekillendirdi.
İnspektörlerin görev alanı genişledi
Yeni yönetmelikle birlikte inspektörlerin görev tanımına “ülke içi dolaşım” ibaresi de eklendi. Böylece yalnızca giriş, çıkış ve transit geçişler değil, ülke içindeki bitki ve ürün hareketleri de denetim kapsamına alındı.
Ayrıca tüm işlemlerin artık Bitki Karantinası Kayıt ve Takip Sistemi (BKKTS) üzerinden yürütülmesi zorunlu hale getirildi. Başvurular, bildirimler, uygunluk yazıları ve diğer işlemler dijital platform üzerinden gerçekleştirilecek.
GDO denetimi ilk kez yönetmelikte
Yeni düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından biri ise genetiği değiştirilmiş organizmalara (GDO) yönelik hükümler oldu.
Tohumluklar başta olmak üzere belirli ürünler için GDO analizi zorunlu hale getirildi. GDO bulaşı tespit edilen ürünlerin ülkeye girişine izin verilmeyeceği açıkça hükme bağlandı.
GDO analizlerinin, Bakanlık tarafından yetkilendirilen laboratuvarlarda yapılacağı belirtildi.
Yeni denetim alanları ve sahte sertifika prosedürü
Yönetmelikle birlikte “onaylı kontrol yeri” ve “yediemin alanı” kavramları da mevzuata girdi. İnspektörler artık bu alanların karantina şartlarını taşıyıp taşımadığını da denetleyecek.
Ayrıca sahte Bitki Sağlık Sertifikası tespit edilmesi halinde uygulanacak prosedür ilk kez açık şekilde düzenlendi. Buna göre sahte belge tespit edildiğinde işlemler durdurulacak, sevkiyat iade sürecine alınacak ve sonradan sunulan belgeler kabul edilmeyecek.
Yüksek riskli bitki kavramı getirildi
Yeni yönetmelikle birlikte “yüksek riskli bitki” kavramı da mevzuata eklendi. Henüz karantina listesinde bulunmayan ancak ülke açısından ciddi risk taşıdığı değerlendirilen bitki ve ürünler için özel komisyon oluşturulacak.
Bu komisyon, söz konusu ürünlere ilişkin bitki sağlığı tedbirlerini belirleyecek.
Bitki pasaportu ve video konferans dönemi
Yeni düzenlemeyle bazı ithal ürünler için “Bitki Pasaportu” taşıma zorunluluğu getirildi.
Numune analiz sonuçlarına yapılacak itirazlarda ise talep edilmesi halinde komisyon toplantılarının video konferans yöntemiyle gerçekleştirilebilmesine imkan tanındı.
Yönetmelikte ayrıca laboratuvar uzmanlarının eğitim ve uzmanlık şartları da ilk kez ayrıntılı şekilde tanımlandı.
