Vatandaşlar özellikle egzama belirtileri neler, nasıl tedavi edilir gibi konuları en çok araştırılan konulardan biridir. Peki, egzama nedir? Kimlerde daha çok görülür? Belirtileri nelerdir?
Halk arasında oldukça yaygın olan cilt rahatsızlıklarından biri olan egzama, toplumda her 10 kişiden yaklaşık birinin karşılaştığı kronik bir durumdur. Cildi son derece kurutan, kuvvetli kaşıntıya sebep olan bu hastalık, kişinin günlük yaşam kalitesini ciddi şekilde etkiler. Peki, egzama neden ortaya çıkar? Egzama nasıl tedavi edilir? İşte tüm soruların yanıtları..
EGZAMA NEDİR?
Egzama farklı nedenlerden ortaya çıkan ve deride kızarıklık şişlik su dolu küçük kabarcıklar ( veziküller) ile şiddetli kaşıntı gibi şikayetlere sebep olur. Genellikle psikolojik etkenlerle de tetiklenebilen kronik bir cilt hastalığıdır. En bilindik özelliği, kızarmış deri üzerinde belirgin için sıvı dolu minicik kabarcıklardır. Bu hastalık; akut, kronik, kuru, yağlı, alerjik, tahriş kaynaklı (irritan), varis bağlantılı ve stresle ilişkili gibi pek çok farklı çeşitte görülebilir.
EGZAMA BULAŞICI MIDIR?
Hayır, egzama bulaşmaz ve yayılma gösteren bulaşıcı bir hastalık değildir. Çoğunlukla kalıtsal özellikler, genler, çevredeki tetikleyiciler ve stres gibi nedenlerle ortaya çıkar.
EGZAMA NEDEN OLUR?
Egzama yanlış kullanılan bazı ilaçlardaki maddeler sebebiyle tetiklenip ortaya çıkabilir. Örneğin kükürt, cıva, antihistaminikler, sülfonamidler, penisilin gibi maddeler içeren tozlar ya da merhemler buna yol açabilir.
Ev hanımlarına sık karşılaşılan el egzamaları, genellikle çamaşır suyundaki potasyum bikromat, çeşitli deterjanlar veya lateks eldivenlere bağlı olarak gelişir. En yaygın temas egzamalarından biri de Kozmetik ürünlerinden ve saç boyalarından kaynaklanır. Öte yandan parfüm içeren güzellik ürünleri, yüz bölgesinde çok sayıda egzama vakasına sebep olabilir. Tırnak cilasında ise tırnaklarda egzama meydana gelmez Lakin transfer yoluyla göz kapaklarında egzamaya yol açabilir.
Giysilerden oluşan egzamalar genellikle Kauçuk ya da sentetik kumaşlara bağlansa da asıl neden çoğunlukla boyalardır. Özellikle siyah koyu mavi ve yeşil tonlardaki boyalar Bu soruna sebep olur.
Boyun bölgesinde meydana gelen egzamalar sıklıkla yüksek yakalık kazaklar, hırka veya gömlek kullanımından olabilir.
Ayaklarda meydana gelen egzamalar ise ayakkabılardan oluşabilir; Bunun sebebi ise deri boyaları, cila maddeleri ya da kullanılan yapıştırıcılardan kaynaklıdır. Özellikle nikel cinsi madenler egzamaya yol açar; saat kayışı, kolye, zincir ,toka gibi metal aksesuarlar bu reaksiyonu tetikleyebilir.
EGZAMA TÜRLERİ:
KONTAKT EGZAMA: Cilde dıştan temas eden ürünlerin yaptığı egzamalara kontrat egzama denir. Deterjanlar, boyalar, sabunlar, yağlar, asitler ,alkolikler ve klorlu hava suları gibi birçok sebep uzun süreli temasa bağlı tahriş oluşturarak ciltte eritan egzama geliştirir. Ev hanımlarında oluşan el egzamaları bunun en güzel örneğidir.
SEBOREİK DERMATİT EGZAMA: Bu egzama türü kendini genellikle kepek, ciltte oluşan belirgin kızarıklık, kaşıntı ile kendini hissettirir. Öte yandan kış dönemlerinde ve ortama bağlı olarak stres kaynaklı artış yaşanabilir.
STRESE BAĞLI EGZAMA: Stres kaynaklı deri rahatsızlıkları arasında en yaygın olanı, halk arasında “stres egzaması” olarak bilinen nörodermatit (liken simpleks kronikus) hastalığıdır. Bu durum, kişide yoğun ve sürekli kaşıntıya yol açar; bunun sonucunda kabuklanma, kızarıklık ve kalınlaşmış plaklar şeklinde lezyonlar oluşur. Nörodermatit tedavisinde cilt bakımına yönelik lokal tedavilerin yanı sıra psikolojik destek ve stres yönetimi oldukça kritik öneme sahiptir.
STAZ EGZAMASI: Egzama hastalığı tüm bacakta, genişlemiş damarlar sebebiyle varislere sahip kişilerde görülebilir. Bu tür egzama türüne sta, egzaması denir. Bacaklarda şiddetli kaşıntı ve kızarıklık sebebiyle yaralar meydana gelir.
ATPOİK EGZAMA: Genellikle bebek ve çocuklarda oluşan tüm vücudu kaplayan yaygın alerjik ve kronik seyredebilen gen geçişli bir egzama türüdür. Nadiren de olsa erişkin çocuk grubunda görülebilir. Inatçı kaşıntı çok rahatsızlık oluşturur. Sıklıkla saman nezlesi ve astım gibi rahatsızlıklarla birlikte meydana gelir.
KENARLI HEBRA EGZAMASI: Popo tarafından ve kasıklarda sıklıkla görülen mantar rahatsızlığıdır. Bu egzama türü sıklıkla erkek bireylerde görülür. Şiddetli kaşıntı ve kenarları kabarcıklı şekilde ortaya çıkar. Mantar hapları ile tedavi edilir.
TEMAS EGZAMASI: Bu egzama genellikle 3 aylık çocuklarda görülen egzama tipidir, ve genellikle ilk olarak yüzde oluşur. Süreç belirsizdir. 2 ve 7 yaş aralığında iyileşebildiği gibi yetişkinliğe doğru yavaş yavaş ilerler hale de gelebilir.
EGZAMA NASIL GEÇER?
Egzama kişinin günlük yaşamını tehdit eden öte yandan çocuklarda ağır ve kalıcı hasarlara sebep olan ciddi bir hastalık değildir. Ancak bu hastalıktan etkilenen bireylerde önemli ölçüde rahatsızlık ve konforsuzluk oluşturur.
Egzamanın oluşmasını önlemek için düzenli bir uyku oluşturmak, elleri temiz ve nemli tutmak ile stresten mümkün mertebe kaçınmak faydalıdır.
Diğer cilt hastalıklarında olduğu gibi egzama'da da erken tanı büyük önem arz eder. Egzama teşhisi genellikle bir cilt hastalıkları uzmanı tarafından yapılan fiziksel muayene ile konulur. Deri üzerinden alınan örneklerin mikroskop altında incelenmesi gerekebilir. Egzama tedavisinde , yerel kremler, lokal ilaçlar ve bazı durumlarda ağızdan alınan ilaçlar kullanılır.
Öte yandan verilen ilaçların kontrolsüz ve yanlış kullanımı ciltte kalıcı hasarlara neden olabileceği gibi mutlaka bir dermatolog gözetiminde uygulanmalıdır. Öte yandan strese bağlı egzama ataklarında, cilt uzmanlarının yanı sıra gerekirse bir psikolog'tan profesyonel destek almak da fayda sağlar.
Cildiye uzmanının önereceği nemlendirici ve temizleyici ürünleri düzenli kullanmak, rahatsızlığın belirtilerini hafifletir ve cildin iyileşmesine yardımcı olur. Ya bazlı nemlendirme etkisi olan temizlik ürünleri kullanılmalı, Ayrıca terletmeyen sağlıklı ayakkabılar ile pamuklu giysiler kullanılmalıdır. Cildiye uzmanının yapacağı testler neticesinde egzamanın şiddetine göre uygun görülen ilaçlarla tedavi planlanır ve süreç takip edilir.