Avrupa’da dizel vadeli işlemleri, 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaşarak rekor kırdı. Bu artış, Orta Doğu’daki savaşın küresel ekonominin ana itici gücü olan yakıt üzerindeki doğrudan etkileri nedeniyle, arzda ciddi bir kıtlık yaşanabileceğine dair artan endişelerle gerçekleşti.
Keskin fiyat artışı
Londra Borsası işlemlerinde fiyatlar yüzde 9,4’e varan artış gösterdi. Vadeli kontratlar ton başına 1493,25 dolar seviyesinde işlem gördü. Bu da varil başına 200 doların üzerine denk geliyor ve küresel enerji piyasalarında yaşanan büyük belirsizliği açıkça ortaya koyuyor.
“Hürmüz” fırtınanın merkezinde
Bu sert yükseliş, Hürmüz Boğazı’ndan geçen deniz trafiğinin neredeyse tamamen durmasıyla birlikte geldi. Bu durum, başta dizel olmak üzere rafine ürün akışlarında ciddi bir tıkanmaya yol açtı.
Sorun yalnızca hazır yakıt sevkiyatının durmasıyla sınırlı kalmadı; ham petrol arzı da etkilendi. Bu nedenle birçok rafineri üretim oranlarını zorunlu olarak düşürmek zorunda kaldı.
Bu karanlık tabloda, dünya genelindeki tüccarlar alternatif sevkiyatlar bulmak için zamanla yarışıyor. Tankerler çatışma bölgelerinden kaçınmak için çok daha uzun ve “maraton” niteliğinde deniz rotalarına yönlendiriliyor. Bu da hem nakliye maliyetlerini artırıyor hem de teslim sürelerini uzatıyor.
Yakın arz krizi uyarısı
Avrupa kıtası ise kritik bir darboğazla karşı karşıya. Bölge, tarihsel olarak dizel üretimi ile yüksek tüketimi arasında açık veren bir yapıya sahip.
Bloomberg News’e göre, analistler ve piyasa uzmanları, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması halinde önümüzdeki haftalarda bölgede gerçek bir arz açığı yaşanabileceği konusunda uyarıyor. Bu baskının Latin Amerika piyasalarına da yayılabileceği öngörülüyor.
Gözlemciler, bu hayati enerji damarındaki kesintinin sürmesinin küresel ekonomiyi ciddi bir sınavla karşı karşıya bıraktığını belirtiyor. Dizel; taşımacılık, lojistik ve sanayi sektörleri için kritik bir yakıt olduğundan, uzun süreli bir arz sıkıntısı küresel tedarik zincirlerini sarsacak yeni bir enflasyon dalgasına yol açabilir.