ABD merkezli The Wall Street Journal’ın haberine göre Çin, herhangi bir açıklama yapmadan geniş bir deniz hava sahasını 40 gün süreyle kapatma yönünde alışılmadık bir adım attı. Bu kapsamda yayımlanan uyarıların, genellikle birkaç gün süren Çin askeri tatbikatlarına ilişkin bildirimlere benzediği belirtildi.
Pekin yönetimi bölgede herhangi bir tatbikat ilan etmezken, bu durum Tayvan yakınlarında askeri uçuşların açıklanmayan şekilde durmasının ardından yeni bir “hava sahası belirsizliği” yarattı. Mevcut uyarılarda belirtilen hava sahalarının, özerk ada Tayvan’a yüzlerce kilometre uzaklıkta olduğu kaydedildi.
Söz konusu uyarılar 27 Mart’tan 6 Mayıs’a kadar geçerli olacak şekilde yayımlandı ve daha önce benzeri görülmedi. “Notam” (Havacılara Bildirim) olarak adlandırılan bu uyarılar, pilotlara ve havacılık otoritelerine hava sahasındaki geçici riskler ve kısıtlamalar hakkında bilgi vermeyi amaçlıyor.
Gazeteye göre sivil havacılık büyük ölçüde etkilenmedi; ancak bu bölgelerden geçen uçuşlar için önceden koordinasyon gerekiyor. Ayrıca kapatılan hava sahası için herhangi bir üst irtifa sınırı bulunmuyor ve bildirimlerde “yüzeyden sınırsıza” (SFC-UNL) olarak tanımlanıyor.
Stanford Üniversitesi bünyesindeki Çin deniz faaliyetlerini izleyen SeaLight projesinin direktörü Ray Powell, “Bu durumu dikkat çekici kılan şey, SFC-UNL sınıflandırması ile 40 gün gibi eşi görülmemiş bir sürenin, herhangi bir tatbikat açıklaması olmadan birleşmesi. Bu, belirli bir eğitimden ziyade sürekli bir operasyonel hazırlık durumuna işaret ediyor olabilir ve Çin bunu açıklama gereği duymuyor” dedi.
Powell, eğer bu bölgelerin askeri faaliyetlerle bağlantısı doğrulanırsa, söz konusu bildirimlerin Pekin’in hava sahası kontrolünü askeri mesaj aracı olarak kullanma biçiminde önemli bir değişime işaret edebileceğini ifade etti.
Çin Savunma Bakanlığı ve sivil havacılık otoriteleri bu uyarılar hakkında herhangi bir açıklama yapmadı ve yorum taleplerine yanıt vermedi.
ABD Federal Havacılık İdaresi verilerine göre Çin’in kapattığı alanlar, Tayvan ana adasından daha geniş bir toplam alanı kapsıyor. Bu bölgeler, Şanghay’ın kuzeyi ve güneyi boyunca uzanan deniz hava sahasını içeriyor.
Ayrıca bu alanlar, Güney Kore’ye bakan Sarı Deniz’den başlayarak Japonya’ya bakan Doğu Çin Denizi’ne kadar uzanıyor.
Çin’in önceki bazı tatbikatları, Tayvan etrafında olası bir çatışmada ABD güçlerinin kullanabileceği deniz ve hava koridorlarını kontrol altına almaya odaklanmıştı.
ABD Deniz Harp Koleji’ne bağlı Çin Deniz Araştırmaları Enstitüsü Direktörü Christopher Sharman ise, kapatılan hava sahasının “böyle bir senaryoda gerekli hava muharebe manevralarının eğitimi için fırsat sağlayabileceğini” belirtti.
Askeri varlık artırılıyor mu?
Bu gelişmeler, Çin’in niyetlerine ilişkin başka bir askeri belirsizliğin ardından geldi. ABD-israilin İran’a yönelik saldırılarının başladığı dönemde Çin hava kuvvetleri Tayvan yakınlarındaki neredeyse günlük uçuşlarını durdurmuş, daha sonra bu uçuşlara yeniden başlamıştı.
Tayvanlı yetkililer ise Çin’in, ABD’nin Orta Doğu’daki gelişmelerle meşgul olmasını fırsat bilerek askeri varlığını artırmaya çalıştığını değerlendiriyor.
Üst düzey bir Tayvanlı güvenlik yetkilisi, mevcut hava sahası kısıtlamalarının “açık şekilde Japonya’yı hedef aldığını” ve Çin’in ABD müttefiklerini caydırma ve Hint-Pasifik bölgesindeki ABD askeri etkisini azaltma çabalarının bir parçası olduğunu öne sürdü.
Bu gelişmeler, Çin açısından önemli siyasi süreçlerle de örtüşüyor. ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in nisan başında Pekin’de bir araya gelmesi planlanmış ancak zirve mayıs ortasına ertelenmişti.
Öte yandan Xi Jinping, Tayvan’daki muhalif Kuomintang Partisi liderini Çin’e davet etti ve söz konusu görüşmenin Pekin’de gerçekleşmesi bekleniyor.
