İklim değişikliği, dünyanın en temel besin kaynaklarından biri olan buğday üretimini ciddi risklerle karşı karşıya bırakıyor. Çukurova Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zeynep Zaimoğlu, 2098 yılında buğdayın sulu koşullarda yetiştirilebilmesi için yüzde 20 daha fazla suya ihtiyaç duyulacağını, bu ihtiyacın karşılanmaması halinde ise verimde yüzde 30 ila 40’a varan kayıpların kaçınılmaz olacağını söyledi.
Küresel sıcaklıktaki her 1 santigrat derecelik artışın buğday verimini yaklaşık yüzde 6 düşürebileceği belirtilirken, bu durum gıda güvenliği açısından alarm verici bir tabloya işaret ediyor.
Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zaimoğlu, “İklim Değişikliğinin Buğday Tarımına Etkileri: Adana İli Üzerine CROPWAT Modeli Analizi” başlıklı araştırmayı yürüttüklerini açıkladı.
Türkiye’de üretilen buğdayın yüzde 50’den fazlasının yağışa bağımlı kuru tarım yöntemiyle yetiştirildiğine dikkat çeken Zaimoğlu, iklim değişikliği nedeniyle bu alanlarda verim ve kalite kayıplarının giderek arttığını ifade etti.
Özellikle Akdeniz havzasında yetiştirilen tarım ürünlerinin iklim değişikliğinden daha fazla etkilendiğini belirten Zaimoğlu, buğdayın stratejik önemine şu sözlerle dikkat çekti:
“Dünyada insanların 200’den fazla bitkiyi tüketme imkanı olmasına rağmen, buğday, pirinç ve mısır insan beslenmesinin yaklaşık yüzde 60’ını oluşturuyor. Bu nedenle bu ürünlerin iklim değişikliğinden nasıl etkileneceğini, su ihtiyacının ve verimin nasıl değişeceğini modellemeye çalışıyoruz.”
En kötü senaryo artık olası
Araştırmada Dünya Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) ürünlerin büyüme ve verimini iklim, toprak ve tarımsal uygulamalara göre simüle eden CROPWAT modeli kullanıldı. Zaimoğlu, iklim senaryolarına ilişkin çarpıcı bir değerlendirmede bulunarak, en iyimser senaryoların geride kaldığını, en kötü olarak tanımlanan senaryonun ise artık olası bir tabloya dönüştüğünü söyledi.
2098 yılında buğdayın mevcut çeşit özellikleriyle ve bugünkü ekim alanlarında yetiştirilmesinin zor göründüğünü vurgulayan Zaimoğlu, “Buğday yaklaşık yüzde 20 daha fazla suya ihtiyaç duyacak ancak bu ihtiyacı karşılayacak yağış görünmüyor” dedi.
“Su ihtiyacı karşılanmazsa verim yüzde 40 düşer”
Artan sıcaklıkların buharlaşmayı artırarak bitkinin su talebini yükselteceğini belirten Zaimoğlu, özellikle buğday tanelerinin dolum döneminde yaşanan sıcaklık şoklarının ciddi verim kayıplarına yol açtığını ifade etti.
“Yüzde 20’lik ek su ihtiyacı karşılanmazsa, bunun yüzde 30–40’lara varan verim düşüşüne neden olacağı açık.”
İklim değişikliğinin ekim periyotlarını da kaydırdığını belirten Zaimoğlu, tohumun toprakla buluşması için gerekli optimum sıcaklıkların artık 3 haftaya varan sapmalar gösterdiğini, bazı yıllarda erken, bazı yıllarda ise geç gerçekleştiğini kaydetti.
