ABD merkezli Bloomberg, Tahran ile Washington arasında varıldığı belirtilen mutabakat zaptının maddelerini yayımladı. Peki anlaşma neleri içeriyor?
Bloomberg’in yayımladığı metne göre mutabakatın temel maddesi, İran İslam Cumhuriyeti ve ABD’nin, savaşta yer alan müttefikleriyle birlikte imza atıldığı anda tüm cephelerde, Lübnan dahil olmak üzere, savaşın derhal ve kalıcı olarak sona erdiğini ilan etmesini öngörüyor.
Metinde, tarafların ve müttefiklerinin bundan sonra birbirlerine karşı herhangi bir düşmanca eylemde bulunmaması, güç kullanma tehdidinde bulunmaması veya güç kullanmaması, karşılıklı olarak egemenliğe ve toprak bütünlüğüne saygı göstermesi ve birbirlerinin iç işlerine müdahale etmemesi taahhüt ediliyor.
Bloomberg ayrıca, Tahran ve Washington’un bazı temel maddelerin uygulanacağına dair güvence aldıktan sonra nihai anlaşma için resmi ve doğrudan müzakerelere başlamayı kabul ettiğini aktardı. Taraflar, en fazla 60 gün içinde (gerekirse uzatılabilecek şekilde) nihai anlaşmaya ulaşmayı taahhüt ederken, bu anlaşmanın daha sonra Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin bağlayıcı bir kararıyla onaylanması öngörülüyor.
Askeri ve denizcilik dosyası: Ablukanın kaldırılması ve ABD’nin çekilmesi
Bloomberg’in yayımladığı mutabakat zaptına göre, anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte uygulanacak bazı adımlar da belirlendi.
Buna göre ABD, mutabakatın imzalanmasının hemen ardından İran’a yönelik deniz ablukasını kaldıracak ve İran’a karşı herhangi bir engelleme veya müdahalede bulunmayacak.
Buna karşılık İran, mevcut engelleri kaldırma ihtiyacını dikkate alarak gemi trafiğini 30 gün içinde yeniden normale döndürmek için çalışacak.
Washington ayrıca nihai anlaşmanın imzalanmasından itibaren 30 gün içinde bölgedeki güçlerini çekmeyi taahhüt ediyor.
Taraflar, nihai anlaşmaya varılıncaya kadar mevcut durumun korunması konusunda da mutabık kaldı. Bu çerçevede İran mevcut nükleer programını sürdürecek, ABD ise yeni yaptırımlar uygulamayacak ve bölgedeki askeri varlığını artırmayacak.
Ekonomi ve nükleer dosya: Petrol muafiyetleri ve yaptırımların kaldırılması
Bloomberg’e göre mutabakat zaptı, ekonomik ve nükleer konularda kapsamlı karşılıklı yükümlülükler ve mali muafiyetler içeriyor.
Buna göre Washington, İran’a ait dondurulmuş para ve varlıkların serbest bırakılmasını taahhüt ediyor. Ayrıca mutabakatın imzalanmasıyla birlikte İran ham petrolü, petrokimya ürünleri ve bunların türevleri ile bunlara bağlı bankacılık hizmetleri için yaptırım muafiyetleri sağlamayı kabul ediyor.
ABD ayrıca, nihai anlaşmanın bir parçası olarak üzerinde mutabakata varılacak bir takvim doğrultusunda İran’a yönelik yaptırımları sona erdirmeyi taahhüt ediyor.
Bunun yanında Washington, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran’ın yeniden inşası ve ekonomisinin geliştirilmesine yönelik, iki tarafın da üzerinde uzlaşacağı bir plan hazırlanması için iş birliği yapmayı kabul ediyor. Mutabakata göre bu plan için en az 300 milyar dolarlık finansman sağlanacak ve planın uygulanma mekanizması, öngörülen 60 günlük süre içinde hazırlanacak nihai anlaşmanın bir parçası olacak.
İran ise mutabakatta, hiçbir zaman nükleer silah üretmeyeceği yönündeki taahhüdünü yeniden teyit ediyor.
Taraflar ayrıca zenginleştirilmiş nükleer materyallerin akıbeti ve nükleer dosyayla ilgili diğer tüm konuların, nihai anlaşma kapsamında yeterli şekilde ele alınması konusunda mutabık kalıyor.
