Orta Doğu'daki stratejik noktaların hedef alınmasıyla birlikte tırmanışa geçen ham petrol fiyatları, pompa fiyatlarında yeni bir düzenlemeyi beraberinde getirdi. Savaşın gölgesinde şekillenen bu maliyet artışları, devletin uyguladığı özel mekanizmalar sayesinde vatandaşın cebine sınırlı bir şekilde yansıtılmaya çalışılıyor.
PETROL PİYASASINDA SAVAŞIN GÖLGESİ VE BRENT ETKİSİ
Dünya genelinde petrol akışının ana damarı olan Hürmüz Boğazı çevresinde ABD, İsrail ve İran hattında yaşanan gerginlikler, enerji piyasalarını sarsmaya devam ediyor. Özellikle İran'ın kritik petrol sevkiyat noktalarına yönelik operasyonların ardından, Brent petrolün varil fiyatı 103,5 dolar seviyelerine kadar tırmandı. Bu küresel belirsizlik, yerel piyasalarda akaryakıt maliyetlerinin yukarı yönlü baskılanmasına neden oluyor.
POMPA FİYATLARINDA EŞEL MOBİL KALKANI
Normal şartlarda litre başına 2 lira 17 kuruş seviyesinde gerçekleşmesi beklenen dev zam, devreye alınan "Eşel Mobil Sistemi" ile baskılandı. Bu sistem sayesinde artışın büyük bir kısmı devlet tarafından karşılanırken, kullanıcıya yansıyan miktar sadece 54 kuruş oldu. Vergiden feragat edilerek uygulanan bu model, uluslararası piyasalardaki sert dalgalanmaların tüketiciyi doğrudan sarsmasını engellemeyi amaçlıyor.
ÜÇ BÜYÜK ŞEHİRDE GÜNCEL TABELA RAKAMLARI
• Ankara’da benzin fiyatı 62,94 TL, motorin fiyatı ise 67,03 TL oldu.
• İzmir’de benzin fiyatı 63,22 TL, motorin fiyatı ise 67,31 TL oldu.
• İstanbul Avrupa yakasında benzin fiyatı 61,97 TL, Anadolu yakasında ise 61,83 TL oldu.
• LPG fiyatları 29,89 TL ile 30,49 TL arasında değişiyor.
SİSTEM NASIL ÇALIŞIYOR: VERGİDEN FERAGAT MODELİ
Eşel mobil sistemi, kur ve petrol fiyatlarındaki artışın tamamını halka yansıtmamak için geliştirilmiş bir vergi düzenlemesidir. Bu modelde, zamın büyük kısmı ÖTV’den düşülerek sübvanse ediliyor. Böylece küresel krizlerin yarattığı devasa maliyetler, devlet bütçesi üzerinden karşılanarak piyasa fiyatlarındaki şok artışların önüne geçiliyor.