Türkiye'de 17 milyonu aşkın emeklinin gözü kulağı yaklaşan bayram ikramiyelerine çevrilmişken, iktidar cephesinde ikramiye sisteminin temelden değiştirilmesine yönelik hummalı bir çalışma yürütülüyor. Orta Vadeli Program (OVP) kapsamında uygulanan sıkı maliye politikaları ve bütçe disiplini, mevcut bayram ikramiyesi uygulamasının sürdürülebilirliğini tartışmaya açtı. AK Parti kurmayları, 2018 yılından bu yana uygulanan "herkese eşit ikramiye" modelini terk ederek, "gelire göre destek" formülü üzerinde duruyor.
44 MİLYAR LİRALIK YÜK, ZAMMI İPTAL ETTİRDİ
BBC Türkçe'de yer alan habere göre, kamuoyundaki beklentiler doğrultusunda mevcut 4 bin liralık bayram ikramiyesinin yüzde 25 artışla 5 bin liraya çıkarılması seçeneği masaya yatırıldı. Ancak yapılan etki analizleri, 17 milyonu aşan emekli nüfusu için yapılacak sadece bin liralık bir artışın, bütçeye yıllık 44 milyar liralık devasa bir ek yük getireceğini ortaya koydu. Ekonomi yönetimi ve parti yetkilileri, bin liralık artışın enflasyon karşısında vatandaşı memnun etmeyeceğini, buna karşın Hazine'ye ağır bir yük bindireceğini değerlendirerek bu yöndeki genel zam planından vazgeçti.
"MİLLETVEKİLİ İLE İŞÇİ EMEKLİSİ AYNI İKRAMİYEYİ ALMAMALI"
Sistem değişikliğinin temel gerekçelerinden birini de "sosyal adalet" kavramı oluşturuyor. AK Parti kaynakları, mevcut ekonomik konjonktürde ikramiyelerin gelir durumuna bakılmaksızın eşit ödenmesinin adaletsizlik yarattığını savunuyor. Parti kulislerinde, yüksek emekli aylığı alan bir milletvekili veya holding sahibi bir iş insanı ile 22 bin lira seviyesinde maaş alan standart bir işçi emeklisinin aynı miktarda ikramiye almasının hakkaniyetli olmadığı yüksek sesle dile getiriliyor. Yeni vizyon, kısıtlı bütçe kaynaklarının yüksek gelir grubundakiler yerine doğrudan tabana, gerçek ihtiyaç sahiplerine aktarılmasını öngörüyor.
ANAYASA ENGELİNE KARŞI "VATANDAŞLIK MAAŞI" FORMÜLÜ
Sistemin gelire göre yeniden dizayn edilmesi fikri, beraberinde hukuki bir tartışmayı da getirdi. İkramiyenin örneğin "aylık geliri 50 bin liranın üzerinde olanlara" verilmemesi gibi salt maaş odaklı keskin bir sınırın, Anayasa'nın eşitlik ilkesine takılabileceği ve Anayasa Mahkemesi'nden (AYM) dönebileceği endişesi hukukçular tarafından dile getirildi.
İktidar, bu hukuki engeli aşmak ve sistemi daha adil bir zemine oturtmak için bayram ikramiyelerini, altyapı çalışmaları süren "Gelir Tamamlayıcı Aile Desteği Programı" içine entegre etmeye hazırlanıyor. Kamuoyunda "vatandaşlık maaşı" olarak da bilinen ve 2027 yılında tüm Türkiye genelinde uygulamaya geçmesi hedeflenen bu programla birlikte ikramiyeler de yeni bir statü kazanacak.
YENİ DÖNEMİN ŞİFRELERİ: NELER DEĞİŞECEK?
Sızan bilgilere göre, yeni dönemde emekli bayram ikramiyeleri tüm emekliler için "genel bir hak" olmaktan çıkarılarak "sosyal yardım" statüsüne alınacak. Bu kapsamda, sadece emekli maaşına değil; hane halkı toplam gelirine ve kişinin üzerine kayıtlı mal varlığına bakılarak kapsamlı bir inceleme yapılacak ve gerçek ihtiyaç sahibi dar gelirli emekliler tespit edilecek. Yüksek emekli maaşı alanlar, birden fazla gelir kaynağı bulunanlar veya belirlenen mal varlığı eşiğini aşanlar bu ikramiye sisteminin tamamen dışında bırakılırken; bütçede oluşan tasarruf sayesinde tespit edilen dar gelirli emeklilere bayram dönemlerinde mevcut tutarların çok daha üzerinde, piyasa şartlarında anlamlı bir mali destek sağlanacak.
Sistemin, sosyal yardım odaklı "Gelir Tamamlayıcı Aile Desteği" şemsiyesi altına alınmasıyla birlikte, olası "eşitlik ilkesine aykırılık" itirazlarının da önüne geçilmiş olunacak.
