Yeni bir bilimsel araştırma, bireylerin 20’li yaşlardaki zeka düzeyinin ilerleyen yıllardaki sosyoekonomik durumlarını önemli ölçüde etkileyebileceğini ortaya koydu. İkizler üzerinde yürütülen çalışma, genetiğin hem zeka hem de yaşam fırsatları üzerindeki belirleyici rolüne dikkat çekti.
Scientific Reports dergisinde yayımlanan ve kişilik psikoloğu Petri Kajonius tarafından yürütülen araştırma, Alman TwinLife projesi kapsamında elde edilen verileri temel aldı. Çalışmaya yaklaşık 880 kişi katılırken, katılımcıların yarısını tek yumurta, yarısını ise çift yumurta ikizleri oluşturdu.
Aynı aile ortamında büyüyen ikizler üzerinden yapılan analiz, genetik ve çevresel faktörlerin etkisini karşılaştırma imkanı sundu. Araştırmada katılımcıların 23 yaşındaki IQ düzeyleri ölçülürken, 27 yaşında eğitim, meslek ve gelir gibi göstergeler üzerinden sosyoekonomik durumları değerlendirildi.
Elde edilen bulgulara göre IQ’nun yaklaşık yüzde 75’i genetik faktörlerden etkileniyor. Ayrıca zeka ile sosyoekonomik durum arasındaki ilişkinin büyük ölçüde genetik temelli olduğu ve bu oranın yüzde 69 ila 98 arasında değiştiği belirlendi.
Araştırma, bireylerin yaşam başarısının yalnızca aile geçmişiyle açıklanamayacağını ortaya koyarken, genetik faktörlerin sanılandan daha güçlü bir rol oynadığını gösterdi. Bu durum, eğitimde fırsat eşitliği sağlamaya yönelik politikaların uzun vadeli etkileri konusunda da yeni tartışmaları beraberinde getirdi.
Uzmanlar, bulguların kaderci bir bakış açısına yol açmaması gerektiğini vurgularken, çevresel faktörlerin ve bireysel çabanın tamamen etkisiz olmadığına dikkat çekti. Ancak çalışmaya göre genetik yatkınlıklar, bireylerin kariyer ve gelir düzeylerini şekillendirmede önemli bir belirleyici olmaya devam ediyor.
Araştırmada ebeveynlerin IQ ve sosyoekonomik durumunun hesaba katılmaması gibi bazı sınırlılıklar bulunduğu da ifade edildi. Ayrıca genetik ile çevre arasındaki etkileşimin tam olarak ölçülememesi, sonuçların yorumlanmasında dikkatli olunması gerektiğine işaret ediyor.
