ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı’nın (CIA) Soğuk Savaş döneminde yürüttüğü MKULTRA programına ait bazı gizliliği kaldırılmış belgeler, kamuoyunda yeniden tartışma konusu oldu.
Söz konusu belgelerden birinde, zihinsel süreçleri etkileyebilecek kimyasalların araştırılmasına yönelik öneriler yer alıyor. Belgede, belirli maddelerin uzun süreli uygulanabilir olması ve “yiyecek veya suya eklenebilme ihtimali” gibi ifadeler dikkat çekiyor. Metinde ayrıca bu maddelerin ajite edici (kaygı, gerginlik) ya da depresif etkiler oluşturabilecek nitelikte olması gerektiği tartışılıyor.
Belgede geçen ifadelerden bir bölümde şu ifadeler yer alıyor:
“Bu ikinci tip ilaç, uzun bir süre boyunca uygulanabilecek, muhtemelen yiyecek veya suya eklenebilecek ve ya ajite edici (...) ya da depresif bir etki (...) yaratabilecek bir ilaç olmalıdır. Bu çalışma, yiyecek, su, Coca Cola, bira, alkol, sigara vb. gibi yaygın ürünlerde etkili bir şekilde gizlenebilen kimyasalları veya ilaçları içermelidir. Bu tür ilaç ayrıca aşılar, enjeksiyonlar vb. gibi standart tıbbi tedavilerde de kullanılabilir olmalıdır.”
MKULTRA programı, 1950’ler ve 60’larda CIA tarafından yürütülen ve daha sonra etik dışı uygulamalar nedeniyle büyük tepki çeken bir zihin kontrolü araştırma projesi olarak biliniyor. Program kapsamında bazı deneylerin deneklerin rızası olmadan yapıldığı 1970’lerde Kongre soruşturmalarıyla ortaya çıkmıştı.
Uzmanlar, söz konusu belgelerin Soğuk Savaş döneminin güvenlik paranoyası ve psikolojik harp araştırmaları çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Belgelerde teorik araştırma önerilerinin yer aldığı, bunun günümüzde uygulandığına dair herhangi bir kanıt bulunmadığı vurgulanıyor.
MKULTRA belgeleri, devletlerin geçmişte yürüttüğü etik dışı araştırmaların karanlık bir örneği olarak akademik ve tarihsel tartışmalarda yer almaya devam ediyor.
