Bilimsel çalışmalarda, günün büyük bölümünü oturarak geçiren bireylerde metabolik yavaşlama, kan dolaşımında bozulma ve insülin direncinde artış gözlemlendiği bildirildi. Uzmanlara göre uzun süre hareketsiz kalmak, sigara kullanımıyla kıyaslanabilecek ölçekte sistemik sağlık riski oluşturuyor.
Kalp ve damar hastalıkları riski artıyor
Uluslararası epidemiyolojik araştırmalar, masa başında çalışan bireylerin kalp-damar hastalıklarına yakalanma riskinin belirgin şekilde yükseldiğini ortaya koyuyor. Uzun süre oturan kişilerde:
- Tansiyon yükselmesi
- Damar sertliği
- Kan pıhtılaşması
- İnme riski
gibi sorunların daha sık görüldüğü bildiriliyor. Ayrıca uzun süreli oturmanın bacak toplardamarlarında kan birikimine yol açarak varis oluşumunu tetiklediği belirtiliyor.
Erken ölüm ve kronik hastalık bağlantısı
Büyük ölçekli nüfus araştırmaları, günün çoğunu oturarak geçiren bireylerin erken ölüm riskinin anlamlı biçimde arttığını ortaya koydu. Çalışmalarda, özellikle kardiyovasküler hastalıklara bağlı ölüm oranlarının sedanter çalışanlarda daha yüksek seyrettiği rapor edildi.
Uzmanlar, düzenli egzersiz yapan bireylerde dahi gün içindeki uzun oturma sürelerinin bu riski tamamen ortadan kaldırmadığına dikkat çekiyor.
Beyin sağlığı da tehdit altında
Nörolojik araştırmalar, uzun süre oturmanın yalnızca fiziksel değil bilişsel sağlık üzerinde de olumsuz etkilere sebep olduğunu gösteriyor. Bulgulara göre hareketsiz yaşam tarzı:
- Hafıza performansında düşüş
- Beyin hacminde küçülme
- Alzheimer riskinde artış
ile ilişkilendiriliyor. Uzmanlar, özellikle yaş ilerledikçe hareketsizliğin beyin dokusu üzerinde yıkıcı etki oluşturabileceğini vurguluyor.
Kas-iskelet sistemi ve omurga hasarı
Ortopedi ve fizyoterapi raporlarına göre uzun süre oturmak:
- Bel ve boyun fıtığı
- Duruş bozuklukları
- Kas zayıflığı
- Omurga eğrilikleri
gibi sorunlara yol açıyor. Bilgisayar başında yanlış pozisyonda oturmanın bu riskleri katladığı ifade ediliyor.
Metabolik sendrom ve obezite
Hareketsiz yaşamın enerji harcamasını düşürdüğü, yağ depolanmasını artırdığı ve kilo kontrolünü zorlaştırdığı belirtiliyor. Bu durum:
- Tip 2 diyabet
- Karaciğer yağlanması
- Metabolik sendrom
gibi hastalıklarla doğrudan ilişkilendiriliyor.
Uzmanlardan kritik uyarı
Sağlık otoriteleri, günde 6–8 saatten fazla kesintisiz oturmanın ciddi risk oluşturduğunu belirterek şu önlemleri öneriyor:
- Her 30–60 dakikada ayağa kalkmak
- Kısa yürüyüşler yapmak
- Ayakta çalışma masaları kullanmak
- Düzenli egzersiz programı uygulamak
Uzmanlara göre modern çalışma düzeni değişmediği sürece sedanter yaşam kaynaklı hastalıkların küresel sağlık yükünü artırmaya devam etmesi bekleniyor.
