Bu yıl 20-21 Haziran’da yapılacak Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) için başvuru sayıları açıklandı. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi verilerine göre 2026 yılında sınava 2 milyon 425 bin 560 aday başvurdu. Son üç yıldır düşüş eğiliminde olan başvuru sayılarının 2020 seviyelerine gerilediği görüldü.
Türkiye gazetesine başvuru verilerini değerlendiren eğitim uzmanı Salim Ünsal, sayıların son yıllarda uygulanan eğitim politikaları ve toplumsal gelişmelerle yakından ilişkili olduğunu söyledi.
Ünsal’a göre başvuru sayılarındaki en önemli kırılma noktalarından biri 2022 yılında YKS puan barajlarının kaldırılması oldu. 2021 yılında baraj uygulaması devam ederken yaklaşık 2,6 milyon olan başvuru sayısı, barajın kaldırılmasının ardından 2022’de 635 bin artarak 3,2 milyona yükseldi.
2023 yılında ise 6 Şubat depremleri sonrası deprem bölgesindeki 11 ilde adaylardan sınav ücretinin alınmaması kararı alındı. Bu uygulama, YKS tarihinde 3 milyon 527 bin başvuruyla rekor kırılmasına yol açtı.
Ancak bu zirvenin ardından başvurular yeniden düşüşe geçti. Başvuru sayısı önce 3,1 milyona, ardından 2,5 milyon seviyesine geriledi.
Uzmanlara göre üniversite sınavına başvuru sayısını belirleyen birçok faktör bulunuyor. Bunların başında akademik eğitime ve üniversite diplomasına duyulan ihtiyaç geliyor.
Bunun yanında üniversiteye alternatif kariyer yollarının artması, genç nüfusun azalması, üniversite kontenjanları ve ekonomik şartlar da tercihleri etkiliyor. Özellikle eğitim, barınma ve beslenme giderlerindeki artışın gençlerin üniversite kararında belirleyici olduğu ifade ediliyor.
Başvuruların dağılımı incelendiğinde adayların yaklaşık yüzde 30’unu ilk kez sınava girecek son sınıf öğrencileri, yüzde 70’ini ise mezun adaylar oluşturuyor.
Her yıl ortalama 800-900 bin son sınıf öğrencisi sınav havuzuna ilk kez katılırken, toplam başvuru sayısını belirleyen asıl kitlenin mezun adaylar olduğu belirtiliyor.
Üniversite kontenjanlarının da tabloyu etkilediğine dikkat çekiliyor. Geçtiğimiz yıl kontenjanların yaklaşık 190 bin azaltılması, mezun aday sayısının artmasına neden olabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlara göre kontenjanların önümüzdeki yıllarda da kısmen azalması, sınava giren toplam aday sayısının uzun süre 2,5 milyon civarında seyretmesine neden olabilir.
Eğitim uzmanları, geçmişte üniversite eğitiminin aileler için çocuklarının geleceğini garanti altına alan en önemli araç olarak görüldüğünü hatırlatarak, bugün bu algının değişmeye başladığını ifade ediyor.
Uzmanlara göre mezun işsizliği, nitelik sorunları ve kontrolsüz üniversiteleşme, üniversite diplomasına duyulan güveni zayıflatırken, bu durum yükseköğretime yönelik talebin azalmasının en önemli sosyolojik göstergelerinden biri olarak değerlendiriliyor.
