İran İslam Cumhuriyeti'nin “Tesnim” Haber Ajansı, ABD ile olası ön mutabakatın maddelerini açıklayarak, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin normale dönmesinin 30 gün içinde Amerikan ablukasının kaldırılmasına bağlı olduğunu bildirdi.
Ajans, söz konusu mutabakatın onaylanması halinde Hürmüz Boğazı’nın durumunun savaş öncesine dönmeyeceğini vurguladı.
“Tesnim”e göre mutabakat metni, gemi geçişlerinin 30 gün içinde savaş öncesi seviyeye dönmesini öngörüyor. Aynı zamanda İran’ın boğaz üzerindeki egemenlik hakkını çeşitli yöntemlerle uygulamayı sürdüreceği ve bu yöntemlerin ayrıntılarının daha sonra açıklanacağı belirtildi.
Ajans, mutabakatın İran’a yönelik deniz ablukasının tamamen kaldırılmasının da 30 gün içinde gerçekleşmesini şart koştuğunu aktardı. Ablukanın kaldırılmaması halinde Hürmüz Boğazı’nın statüsünde hiçbir değişiklik olmayacağı ifade edildi. Boğazdaki geçiş ve ulaşım düzenlemelerinde yapılacak değişikliklerin, ABD’nin mutabakatta yer alan diğer yükümlülüklerini yerine getirmesine bağlı olduğu kaydedildi.
Söz konusu 30 günlük sürenin deniz ablukası ve Hürmüz Boğazı’yla ilgili adımların uygulanmasına ayrılacağı belirtilirken, buna paralel olarak nükleer müzakereler için de 60 günlük bir süreç öngörüldüğü bildirildi. “Tasnim”, İran’ın mevcut aşamada nükleer alanda herhangi bir adımı kabul etmediğini vurguladı.
Mali ve ekonomik başlıklara ilişkin olarak ajans, anlaşmaya varılması durumunda ilk aşamada İran’ın dondurulmuş varlıklarının bir bölümünün serbest bırakılması gerektiğini aktardı. Tahran yönetiminin, herhangi bir ön mutabakatın bu varlıklara erişim sağlayacak asgari düzeyde bir serbest bırakmaya bağlı olduğunu şart koştuğu ifade edildi.
Ajans ayrıca, ABD’nin İran varlıklarının serbest bırakılmasını nükleer dosyada nihai bir anlaşmaya bağlamaya çalıştığını ancak İran’ın bunu reddettiğini belirtti. Geri kalan varlıkların serbest bırakılma mekanizmasının müzakereler sırasında netleşmesi gerektiği, Washington’un engel çıkarması halinde İran’ın müzakereleri yeniden değerlendireceği kaydedildi.
ABD’nin ekonomik yükümlülükleri kapsamında ise olası ön mutabakatın, Washington’un müzakere süresince İran’a yönelik petrol yaptırımlarını askıya alma taahhüdünü içerdiği ifade edildi. Böylece İran’ın, nükleer dosya için ayrılan 60 günlük müzakere süresi boyunca petrolünü herhangi bir kısıtlama olmadan satabilmesini sağlayacak muafiyetler elde edeceği bildirildi.
Bölgesel cephelere ilişkin olarak ajans, tarafların ön mutabakat maddelerini kabul etmesi halinde ilk olarak tüm cephelerde savaşın sona ermesini içeren bir mutabakat zaptının ilan edileceğini aktardı. Buna Lübnan da dahil olacak ve ön mutabakat maddeleri “İsrail”e Lübnan’daki savaşı sona erdirme yükümlülüğü getirecek.
Ajans, mutabakatın kabul edilmesi halinde ABD ve müttefiklerinin İran ve müttefiklerine karşı yürüttüğü savaşın tüm cephelerde sona erdiğinin ilan edileceğini belirtti. Ayrıca ABD’nin, Tahran’ın üzerinde durduğu diğer maddeler doğrultusunda İran’ın bölgesel çevresindeki savaşçı güçlerini geri çekmeyi de taahhüt edeceği ifade edildi.
