Port Sudan’da tüccarlar, bu hafta döviz kurlarında büyük dalgalanmalar yaşandığını belirtti. Sudan lirası, Temmuz ayı başında 2600 Sudan lirası olan Amerikan doları karşısındaki değerini yitirerek 3000 Sudan lirasına kadar düştü.
Nisan 2023’te ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri arasında çatışmalar başlamadan önce, dolar kuru yaklaşık 500 Sudan lirası seviyesindeydi.
Son düşüş yaklaşık on gün önce başladı ve tüccarların ifadesine göre bu, gıda, yakıt ve ilaç gibi temel ithalatların ödemesi için dolara yönelik talebin keskin şekilde artmasından kaynaklandı.
Devlet kurumlarının çökmesi ve başlıca gelir kaynaklarının tükenmesiyle birlikte, ithalata büyük ölçüde bağımlı olan Sudan, ciddi bir döviz sıkıntısıyla karşı karşıya. Ekonomist Haysem Fethi, AFP’ye verdiği demeçte, “Savaş nedeniyle döviz açığını kapatan ana kaynaklar kurudu,” dedi.
Fethi, Sudan’ın uluslararası kredilerini, yabancı mevduatları, petrol transit gelirlerini ve para transferlerini kaybettiğine dikkat çekti.
Resmî kur hâlâ 1 dolar = 445 Sudan lirası olarak korunuyor olsa da, ülkede finansal sistemin büyük ölçüde çökmüş olması nedeniyle Merkez Bankası’nın etkisi oldukça sınırlı.
Bankacılık sisteminin büyük ölçüde felç olmasıyla birlikte, Sudanlıların çoğu gayriresmî döviz bürolarına yönelmiş durumda.
Sudan lirasındaki son değer kaybı, fiyatların daha da yükselmesine neden oldu.
Resmî verilere göre enflasyon oranı %105 seviyesinde, ancak gerçek oranın bunun çok üzerinde olduğu düşünülüyor. Bu durum, temel tüketim mallarını halkın büyük kısmı için ulaşılmaz hâle getirdi.
Cezire eyaletinin başkenti Vad Medeni’de yaşayan devlet memuru Amine Hasan, ailesinin bütçesinin her geçen hafta daha da küçüldüğünü belirtti.
AFP’ye verdiği demeçte, “Her seferinde dolar yükseldiğinde fiyatlar da artıyor... Hatta yerel olarak üretilen mallar için bile,” dedi.
Ve ekledi: “Maaşlarımız değerini kaybediyor. Bu savaşta her şeyimizi kaybettik.”
Savaş öncesinde dahi Sudan ekonomisi kırılgandı. Güney Sudan’dan gelen petrol geçiş ücretleri, sınırlı ihracat ve dış yardımlara dayanıyordu. Ancak savaşın patlak vermesiyle birlikte bu geleneksel gelir kaynakları da çöktü.
Savaş nedeniyle 14 milyondan fazla Sudanlı evlerini terk etmek zorunda kaldı, altyapı yok oldu, limanlar, bankalar ve kamu kurumları çalışamaz hâle geldi.
Bu arada Darfur ve Güney Sudan’ın bazı bölgelerinde resmen kıtlık ilan edildi.