Reuters tarafından yapılan bir analiz, ABD-israilin İran İslam Cumhuriyeti'ne karşı yürüttüğü savaşın dünya genelindeki şirketlere en az 25 milyar dolarlık zarar verdiğini ve bu rakamın giderek arttığını ortaya koydu.
ABD, Avrupa ve Asya’daki halka açık şirketlerin yayımladığı verileri inceleyen analiz, savaşın küresel ekonomi üzerindeki etkilerine dair çarpıcı bir tablo ortaya koydu. Şirketlerin artan enerji fiyatları, bozulan tedarik zincirleri ve İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki fiili kontrolü nedeniyle kesintiye uğrayan ticaret yolları nedeniyle ciddi mali baskı altında kaldığı belirtildi.
Analize göre en az 279 şirket, savaşın finansal etkilerini azaltmak için fiyat artırımı, üretim azaltımı gibi önlemler aldığını açıkladı.
Bazı şirketler temettü ödemelerini ve hisse geri alım programlarını askıya alırken, bazıları çalışan çıkardı, ek yakıt ücretleri uyguladı ya da hükümetlerden acil destek talebinde bulundu.
Uzmanlara göre Covid-19 salgını ve Ukrayna krizinden sonra yaşanan bu yeni küresel şok, şirketlerin yılın geri kalanına ilişkin beklentilerini aşağı çekiyor. Ayrıca savaşın yakın zamanda sona ereceğine dair güçlü bir işaret bulunmaması endişeleri artırıyor.
“Kriz, küresel finans çöküşünü andırıyor”
Whirlpool CEO’su Marc Bitzer, şirketin yıllık beklentilerini düşürüp temettü ödemelerini askıya almasının ardından yaptığı açıklamada, “Sanayi sektöründeki gerileme, küresel finans krizinde gördüğümüz seviyelere ulaştı, hatta bazı durgunluk dönemlerini de aştı” dedi.
Analistler, ekonomik büyümenin yavaşlamasıyla birlikte şirketlerin fiyat artırma gücünün zayıflayacağını, sabit maliyetlerin daha zor karşılanacağını ve bunun ikinci çeyrekten itibaren kâr marjlarını ciddi biçimde baskılayacağını belirtiyor.
Bitzer ayrıca tüketicilerin artık yeni ürün almak yerine mevcut ürünlerini tamir ettirmeyi tercih ettiğini söyledi.
Petrol 100 doları aştı
Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapalı tutulması, petrol fiyatlarını savaş öncesine göre yüzde 50’den fazla artırarak varil başına 100 doların üzerine taşıdı.
Bu durum nakliye maliyetlerini yükseltirken, hammadde tedarikini azalttı ve küresel ticaret yollarında ciddi aksamalara neden oldu. Gübre, helyum, alüminyum ve polietilen gibi kritik ürünlerin arzı da olumsuz etkilendi.
Analize göre kozmetikten lastiğe, deterjandan havacılık ve turizme kadar birçok sektörde faaliyet gösteren şirketlerin yaklaşık yüzde 20’si savaş nedeniyle mali kayıp yaşadığını açıkladı.
En fazla etkilenen bölgelerin İngiltere ve Avrupa olduğu belirtilirken, şirketlerin yaklaşık üçte birinin Asya merkezli olduğu ve Orta Doğu enerji kaynaklarına büyük ölçüde bağımlı oldukları ifade edildi.
Havayolları en büyük zararı gördü
Savaş nedeniyle en büyük mali yükün yaklaşık 15 milyar dolarla havayolu şirketlerinde oluştuğu kaydedildi. Jet yakıtı fiyatlarının neredeyse iki katına çıktığı belirtildi.
Toyota yaklaşık 4,3 milyar dolarlık zarar beklediğini açıklarken, Procter & Gamble vergi sonrası kârında 1 milyar dolarlık düşüş öngördüğünü duyurdu.
McDonald's da devam eden tedarik zinciri krizleri nedeniyle uzun vadeli maliyet enflasyonunun artacağı uyarısında bulundu.
McDonald’s CEO’su Chris Kempczinski, özellikle düşük gelirli tüketicilerin artan akaryakıt fiyatlarından ciddi şekilde etkilendiğini belirterek, “Şu anda gözlemlediğimiz temel sorun benzin fiyatlarındaki artış” dedi.
Şirketler fiyat artırmaya hazırlanıyor
Sanayi, kimya ve hammadde sektörlerinden yaklaşık 40 şirket, Orta Doğu’dan gelen petrokimya ürünlerine bağımlılık nedeniyle fiyat artıracağını açıkladı.
Newell Brands CFO’su Mark Erceg, petrol fiyatındaki her 5 dolarlık artışın şirkete yaklaşık 5 milyon dolar ek maliyet getirdiğini söyledi.
Continental AG ise yükselen petrol fiyatları nedeniyle ikinci çeyreğe kadar en az 100 milyon euro zarar beklediğini açıkladı.
Uzmanlar, enerji maliyetleri ve enflasyon baskısının henüz şirket bilançolarına tam olarak yansımadığını, asıl etkinin önümüzdeki çeyreklerde daha net görüleceğini belirtiyor.
Cordoba Advisory Partners CEO’su Rami Sarfati, “Şirketlerin çoğunun finansal sonuçlarında gerçek etki henüz ortaya çıkmadı” değerlendirmesinde bulundu.
