ABD ve israilin cumartesi günü İran’a düzenlediği saldırılar, İran İslam İnkılabı Rehberi Ayetullah Ali Hamaney’in şehadetine yol açarken Orta Doğu’yu yeni bir çatışmanın içine sürükledi. İran’ın füze saldırılarıyla karşılık vermesinin ardından gerilimin tırmanabileceği endişesi, petrol üreten komşu Körfez ülkelerinde kaygıları artırdı.
Dört ticari kaynağın dün yaptığı açıklamaya göre, bazı büyük petrol şirketleri ve önde gelen ticaret firmaları, saldırılar nedeniyle Hürmüz Boğazı üzerinden ham petrol ve yakıt sevkiyatlarını durdurdu.
RBC Capital emtia araştırmaları başkanı Helima Croft:
“Bugünkü askeri operasyonların petrol fiyatları üzerindeki nihai etkisi büyük olasılıkla İran Devrim Muhafızları’nın hava saldırıları karşısında geri adım atıp atmayacağına ya da Washington’un iki aydan biraz uzun bir süre içinde ikinci rejim değişikliği girişiminin maliyetini ciddi biçimde artıracak tırmandırıcı adımlar atıp atmayacağına bağlı olacak.”
Croft ayrıca şunları söyledi:
“Bölge liderlerinin Washington’u İran’la yeni bir çatışmanın riskleri konusunda uyardığını anlıyoruz ve petrol fiyatının varil başına 100 doların üzerine çıkmasının açık ve mevcut bir risk olduğunu belirttiler. Bunun aynı zamanda OPEC’in şokları absorbe etme kapasitesinin zayıf olduğu bir dönemde gerçekleştiğini de vurgulamak isteriz. Görüşümüze göre Suudi Arabistan dışında tüm OPEC+ üreticileri maksimum üretim kapasitesine ulaşmış durumda. Bu nedenle OPEC+ üretim artışının etkisi gerçek üretim kapasitesi eksikliği nedeniyle sınırlı kalacaktır.”
Rystad Energy jeopolitik analiz başkanı George Leon:
“Orta Doğu’daki alternatif altyapı, boğaz üzerinden geçen akışları kısmen telafi etmek için kullanılabilir; ancak küresel piyasada günlük yaklaşık 100 milyon varil tüketim içinde net etki, günlük 8 ila 10 milyon varil ham petrol arzında gerçek bir kayıp olacaktır.”
Leon ayrıca şunları ekledi:
“Stratejik petrol rezervlerine sahip ülkeler, boğazdaki aksamanın yayılması riski oluşursa rezervlerden çekim yapabilir. Gerilimin hızla azaldığına dair işaretler görülmediği sürece haftanın başında petrol fiyatlarının güçlü bir yeniden fiyatlamayla yükselmesini bekliyoruz.”
Eurasia Group enerji analistleri:
“Piyasalar açıldığında petrol fiyatları keskin şekilde yükselecek. Çatışma pazar günü boyunca sürerse, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapattığını ve petrol tanker trafiğini aksattığını açıklaması temel alınarak petrol fiyatlarının mevcut 73 dolar seviyesinin 5-10 dolar üzerine çıkması muhtemeldir.”
Barclays enerji analistleri:
“Petrol piyasaları pazartesi günü en kötü senaryolarıyla yüzleşmek zorunda kalabilir. Mevcut durumda Brent petrolünün, Orta Doğu’daki güvenlik ortamının kötüleşmesi nedeniyle arz kesintisi ihtimaliyle varil başına 100 dolara ulaşabileceğini düşünüyoruz.”
Mizuho Singapur Asya (Japonya hariç) makro araştırmalar başkanı Vishnu Varathan:
“İran’ın uyarıları doğrultusunda saldırıların ve istikrarsızlığın bölge geneline yayılması olağan olabilir. Üretim ve geçiş hatları saldırı ve aksamalara açık olduğu için petrol fiyatlarının yüksek kalması muhtemeldir. OPEC üretimi artırma baskısıyla karşılaşabilir ancak Hürmüz Boğazı kapatılmasa bile petrolde yüzde 10-25’lik bir risk primi şaşırtıcı olmayacaktır. Boğazın kapanması ise risk primini kolayca yüzde 50’ye çıkarabilir.”
OCBC Bank analisti Christopher Wong:
“Saldırı, piyasalar pazartesi açılışına yaklaşırken jeopolitik risk primlerini artırıyor. İlk tepki büyük ölçüde öngörülebilir: Altın gibi güvenli liman varlıklarında yukarı yönlü bir sıçrama beklenirken, petrol fiyatları da arz kesintisi endişeleri nedeniyle yükselebilir. Riskli varlıklar ve yüksek oynaklığa sahip para birimleri ise özellikle misilleme veya bölgesel yayılma ihtimali manşetlere yansırsa ilk aşamada dalgalanma yaşayabilir.”
Vantage Point Asset Management baş yatırım sorumlusu Nick Ferres:
“Enerji hala ucuz. Pazartesi günü yükseliş görecek en açık sektör bu olacak. Aynı şekilde altın da.”
