Gizemli altı cisim, cuma, cumartesi ve pazar günleri Townsville'in kuzeyindeki Forrest Beach kıyısında vatandaşlar tarafından sahile vurmuş halde bulundu. İlk değerlendirmelerde cisimlerin tehlikeli kimyasallar içeriyor olabileceğinden şüphelenildi.
Uzmanlardan biri, söz konusu nesnelerin büyük olasılıkla "uzay topları" olarak bilinen, roketlerde yakıt depolamak için kullanılan basınçlı küreler olduğunu söyledi. Bu parçalar, roket fırlatmalarının ardından Dünya'ya düşen en yaygın uzay enkazı türlerinden biri olarak kabul ediliyor.
Hafta sonu polis ve itfaiye ekipleri enkazı inceleyerek cisimlerin çevresinde 50 metrelik güvenlik çemberi oluşturdu.
Avustralya Uzay Ajansı, bulunan nesnelerin "bir uzay fırlatma aracına ait basınç kapları gibi göründüğünü" açıkladı.
Ajansın açıklamasında şu ifadeler yer aldı:
"Ajans, bu nesnelerin muhtemel kaynağını belirledi. Bulundukları konum ve fiziksel özellikleri, kısa süre önce yörüngeden atmosfere yeniden giren yabancı bir roket gövdesine ait uzay enkazıyla uyumludur."
Ajans ayrıca, hangi roketten geldiğini ve hangi ülke tarafından fırlatıldığını resmen doğrulamak amacıyla uluslararası yetkililerle temasların sürdüğünü bildirdi.
The Guardian gazetesi ise konuya ilişkin ek bilgi talebinde bulundu.
"Fırlatan ülke hala sahibidir"
Flinders Üniversitesi'nde uzay arkeoloğu ve uzay enkazı uzmanı olan Doç. Dr. Alice Gorman, Dünya'ya düşen uzay enkazının 1967 tarihli Birleşmiş Milletler Dış Uzay Antlaşması kapsamında değerlendirildiğini söyledi.
Avustralya'nın da taraf olduğu anlaşmaya göre, uzaya gönderilen malzemenin mülkiyeti onu fırlatan devlete ait olmaya devam ediyor.
Gorman şöyle konuştu:
"Bu, en yaygın kabul gören uzay anlaşmasıdır. Fırlatan devlet, uzaya gönderdiği malzemenin mülkiyetini korur. Bu da bu basınç kaplarının hâlâ onları fırlatan ülkeye ait olduğu anlamına geliyor."
"Avustralya daha sonra o ülkeyle görüşmelere başlamak zorundadır. Fırlatan devlet, parçaları geri isteyip istemediğine karar verir."
Daha önce Hindistan istememişti
Gorman, 2023 yılında Batı Avustralya kıyılarına eski bir Hint roketine ait parçaların vurduğunu, ancak Hindistan hükümetinin bu parçaların iadesini talep etmediğini hatırlattı.
Roketin yakıtını taşıyorlar
Uzman, basınç kaplarının roket motoruna gönderilmeden önce yakıtı depolamak amacıyla kullanıldığını belirtti.
Titanyum alaşımından üretildiklerini söyleyen Gorman, bu nedenle çok yüksek sıcaklıklara dayanabildiklerini ifade etti.
Bu parçaların atmosfere girişten sağlam çıkmasının, roket fırlatmasında mutlaka bir sorun yaşandığı anlamına gelmediğini de vurguladı.
"Avustralya'nın sorumluluklarından biri de, eğer fırlatan ülke isterse bu uzay toplarının iadesi için müzakereleri yürütmektir."
"Bazen bir ülke, fırlatmada bir sorun yaşandıysa parçaları incelemek için geri isteyebilir. Ancak bu standart bir roket gövdesiyse ve herhangi bir problem yaşanmadıysa, büyük ihtimalle buna ihtiyaç duymaz."
Skylab örneği
Gorman, NASA'nın ilk uzay istasyonu Skylab'ın 1979 yılında Batı Avustralya üzerine düşmesi sırasında da yakıt tanklarının atmosfere girişten sağlam çıktığını hatırlattı.
Skylab'ın yeniden atmosfere girişi sırasında oluşan sonik patlamalar yerde de duyulmuştu.
Yeni parçalar bulunabilir uyarısı
Avustralya Uzay Ajansı, Queensland yetkililerinin yaptığı incelemelerde bulunan cisimlerin güvenli olduğunun belirlendiğini açıkladı.
Bununla birlikte, ilerleyen günlerde başka uzay enkazlarının da bulunabileceği uyarısında bulunarak vatandaşlara şu çağrıyı yaptı:
"Uzay enkazı olduğundan şüphelenilen hiçbir nesneye dokunmayın, yerini değiştirmeyin veya toplamaya çalışmayın. Yetkililer aksi yönde açıklama yapana kadar bunların tehlikeli olabileceğini varsayın. Bölgeden uzaklaşın ve acil durum ekiplerine haber verin."
Uzay enkazının çarptığı tek kişi
Gorman, bugüne kadar uzay enkazının çarptığı bilinen tek kişinin Lottie Williams olduğunu söyledi.
Williams, 1997 yılında ABD'nin Tulsa kentindeki bir parkta yürürken omzuna düşen fiberglas parçasıyla hafif şekilde temas etmiş, ancak yaralanmamıştı.
Söz konusu parça, ABD yapımı Delta II roketine aitti.
