2023 yılında tütün maruziyeti dünya genelinde 7 milyonun üzerinde kişinin ölümüne sebep oldu.
Erkeklerde tütün, önde gelen ölüm risk faktörü olmaya devam ederken (5,59 milyon ölüm), kadınlarda bu sayı yedinci sırada yer aldı (1,77 milyon ölüm).
İngiltere’de tütüne bağlı ölümlerde 1990’dan bu yana %45’lik bir düşüş yaşanırken; dünya geneli bu oranda %24,4 oranında artış gösterdi.
Washington Üniversitesi’ne bağlı Sağlık Ölçümleri ve Değerlendirme Enstitüsü’nün (IHME) Global Hastalık Yükü çalışmasına dayanan analiz, Pazartesi günü Dublin’de düzenlenen Dünya Tütün Kontrol Konferansı’nda sunuldu.
Bazı ülkelerde dramatik artışlar gözlemleniyor. En dikkat çekeni Mısır’da, 2023’te tütüne bağlı ölümler 1990’a göre %124,3 oranında arttı.
IHME’den araştırmacı Brooks Morgan, “Tütün maruziyeti, Global Hastalık Yükü 2023 raporuna göre dünyadaki her sekiz ölümden birine katkı sağladı.” dedi. Ayrıca, bazı ülkelerde düşüş yaşansa da diğerlerinde artışın devam ettiği belirtildi.
Arjantin merkezli Klinik ve Sağlık Etkinliği Enstitüsü (IECS), Bolivya, Honduras, Nijerya, Paraguay ve Uruguay’da tütüne bağlı ölüm sayısını 41.000 olarak belirledi. Aynı beş ülkede tütünden kaynaklı sağlık maliyetlerinin, kayıp verimliliğin ve bakım giderlerinin toplamı yaklaşık 4,3 milyar dolar olarak hesaplandı.
IECS’den sağlık ekonomisi koordinatörü Natalia Espínola, bu maliyetin ülkelerin toplam GSYH’sının yaklaşık %1’ine karşılık geldiğini belirtti.
Tüberküloz ve Akciğer Hastalıkları Uluslararası Birliği (The International Union Against Tuberculosis and Lung Disease) yürütme direktörü Cassandra Kelly-Cirino:
“Bugün Dünya Tütün Kontrol Konferansı’nda sunulan araştırma, tütünün çağımızın en yıkıcı halk sağlığı tehdidi olmaya devam ettiğini güçlü biçimde hatırlatıyor. Sağlıklı tütün ürünü diye bir şey yoktur; risk azaltma adı altında zararlar gizleniyor. Sıfır tolerans yaklaşımına gitmeliyiz.” dedi.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından Pazartesi günü yayınlanan rapor, tütün ve gençler arasında hızla yaygınlaşan nikotin ürünlerine (örn. vape) karşı daha fazlasını yapılması çağrısında bulundu: vergiler yükseltilmeli, ambalajlarda çarpıcı görsel uyarılar bulunmalı.
WHO Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus konferansta verdiği mesajda:
“Tütün kontrolünde kaydedilen ilerleme kırılgan. Tütün endüstrisi yeni ürünler çıkarıyor, gençleri hedefliyor ve kazanımlarımızı aşındırmaya çalışıyor.” dedi. Ayrıca, “Tütüne uygulanan yüksek vergilerin, birçok ülkede dış yardımlarda yaşanan düşüş nedeniyle ortaya çıkan sağlık finansmanı açıklarını kapatmak için kullanılabileceğini” belirtti.
Çin’deki Fudan Üniversitesi’nden araştırmacılar tarafından yapılan ayrı bir çalışma, sigara bırakmayı kolaylaştırmayı hedefleyen ve kişiselleştirilmiş mesajlar ile oyunlar içeren bir yapay zeka (AI) mobil uygulamanın başarı şansını iki katına çıkardığını ortaya koydu. 272 kişinin katıldığı deneyde, uygulamayı kullananların %17,6’sı, kontrol grubundakilerin ise %7,4’ü sigarayı bırakmayı başardı.
