Dışarıdan bakıldığında her insanda aynı görünen kan, aslında insanlık tarihinin en eski biyolojik kayıtlarını barındırıyor. Yüzyıllardır tıp dünyasını meşgul eden 'Neden farklı kan gruplarına sahibiz?' sorusunun yanıtı, modern laboratuvarlarda değil, atalarımızın salgın hastalıklarla verdiği mücadelede bulundu.
NOBEL GETİREN TARİHİ KEŞİF
20. yüzyılın başlarına kadar kan nakli, sonuçları kestirilemeyen ve çoğu zaman ölümle sonuçlanan riskli bir işlemdi. Bu gizemi çözen isim ise Avusturyalı bilim insanı Karl Landsteiner oldu.
1900 yılında yaptığı çalışmalarla kırmızı kan hücrelerinin yüzeyinde 'antijen' adı verilen farklı moleküler yapılar olduğunu keşfeden Landsteiner, A, B, AB ve 0 gruplarını tanımladı. Bu keşif, tıp tarihinde devrim yaratarak milyonlarca hayatın kurtarılmasını sağladı ve Landsteiner'e 1930 yılında Nobel Ödülü'nü getirdi.
HASTALIKLARA KARŞI 'BİYOLOJİK KALKAN'
Bilim dünyasına göre, kan grubu çeşitliliğinin temelinde evrimsel bir 'savunma stratejisi' yatıyor. Tarih boyunca insanlığı tehdit eden sıtma, veba ve çeşitli salgınlar, genellikle kan hücreleri üzerindeki antijenleri kullanarak vücuda sızdı.
Uzmanlar, farklı kan gruplarının varlığını, insan türünün yok olmasını engelleyen bir sigorta olarak tanımlıyor. Eğer tüm insanlar aynı kan grubuna sahip olsaydı, tek bir virüs veya bakteri tüm insanlığı ortadan kaldırabilirdi. Kan grubu çeşitliliği, bu noktada adeta 'biyolojik bir kalkan' görevi gördü.
SIFIR GRUBUNUN SITMA İLE SAVAŞI
Yapılan araştırmalar, bu evrimsel sürecin en net kanıtını 0 kan grubunda buldu. 0 grubuna sahip bireylerin, tarihin en büyük katillerinden biri olan sıtmaya karşı diğer gruplara göre daha dirençli olduğu saptandı. Sıtmanın yaygın olduğu Afrika coğrafyasında 0 kan grubunun daha sık görülmesi, bu doğal seleksiyonun bir sonucu olarak gösteriliyor.
KİMLİK KARTIMIZ: ANTİJENLER
Kan gruplarını belirleyen temel faktör, kırmızı kan hücrelerinin yüzeyindeki şeker yapılı antijenlerdir. Bağışıklık sistemi, vücuda giren yabancı antijenleri tehdit olarak algılar.
A Grubu: A antijeni taşır.
B Grubu: B antijeni taşır.
AB Grubu: Her iki antijeni de taşır.
0 Grubu: Antijen taşımaz.
Bilim insanları, damarlarımızda dolaşan kanın sadece hayati bir sıvı olmadığını, aynı zamanda atalarımızın hangi salgınlardan sağ kurtulduğunu gösteren genetik bir özet olduğunu vurguluyor.