Sebepsiz korku, aslında zihnimizin bize oynadığı rahatsız edici bir oyundan başka bir şey değildir. Aniden ürperip uyanık ve dikkatli olmak zorunda olduğumuzu düşünürüz. Tüm hücrelerimiz teyakkuza geçer. Dikkatimizin bir an için bile dağılmaması için azami çaba sarf ederiz çünkü tehlikenin çok yakında olduğuna inanmışızdır.
Oysa görsel ve duyusal bilincimiz bize etrafta hiçbir tehlike bulunmadığını söylemektedir. Kapılar pencereler kapalıdır. Ortamda bizden başkası yoktur. Bize zarar verebilecek hiçbir unsur duyu organlarımızı rahatsız etmiyordur. Ne var ki bilinçaltımız farklı düşünüyordur. Tehlikeyi sebepsiz bir şekilde yakında ve ansızın gelebilecekmiş gibi gözlüyordur.
Rahatsızlık veren bu zihin oyununun önüne geçebilmek için uzmanlar birkaç yöntem önermişlerdir. Ayrıca Peygamber Efendimiz Sallallahu Aleyhi Vesellem’in tavsiye ettiği bazı dualar ve Kur'an-ı Kerim’in bazı ayet ve sureleri, İslam alimleri tarafından korkuyu yenmek için çokça tavsiye edilmiştir. Konunun ilerleyen bölümünde, ilgili başlıklar altında bu konulara değineceğiz. Ama önce aşırı korkunun insan vücudu üzerindeki etkilerine bakalım.
Sebepsiz Korku Neden Olur? Aşırı Korku Nelere Sebep Olur?
Aslında korkmak, insan neslinin devamı için gerekli bir duygu ve dürtüdür. Korku olmasa insan nesli çok uzun bir süre önce dünyadan silinip giderdi. Hatta hiç korkmama hastalığı bile vardır (Urbach-Wiethe Hastalığı.) Bu tür kimseler tehlikeyi sezemez ve hayatlarını sürekli tehlikeye atarlar. Mesela yüksek bir yerde ve dengesiz bir platformun üzerindeysek ya da vahşi ve yırtıcı hayvanların çok bulunduğu bir alandaysak, korku bizi o tehlikeli yerden uzaklaştırır, ama korkma duygusu olmayan kişi oradan uzaklaşması gerektiğini hemen kavrayamaz.
Yüce rabbimiz hayatta kalmamızı sağlayan bu korkunun tetiklenmesi için beynimize amigdala denen bir bölüm eklemiştir. Beynimizdeki bu bölge korkunun ana kumanda merkezidir. Tehlike durumlarında vücudu alarma geçirecek hormonların salgılanması için böbrek üstü bezlerine gerekli emirleri gönderir. Bu hormonlar sayesinde adrenalin seviyesi yükselir, görme, işitme, koklama gibi duyu organları tehlikenin geldiği yöne odaklanır ve keskinleşir, kalp daha hızlı atarak kan dolaşımını ve kandaki oksijen seviyesini yükseltir. Bu durumda insan olduğundan çok daha güçlü ve çevik olur. Normal zamanlarda yapamadığı şeyleri, bu korku durumunda çok daha rahat yapabilecek duruma gelir.
Bazen tehlike olmadığı halde amigdala uyarı sinyalleri gönderir ve vücudu harekete geçirir. Uzmanlar amigdalanın bu dengesiz hareketinin bilinç altında yatan ve bir tetikleyici tarafından harekete geçirilen küllenmiş hatıralar olduğunu düşünürler. Genelde bu panik ve korku durumu geçicidir. Gece bir odada yalnız kalmanın verdiği kasvet bu duyguyu açığa çıkarır, yalnızlığın son bulmasıyla da her şey normale döner. Ancak amigdala bunu sürekli yapmaya başlarsa o zaman işin seyri değişir ve artık bir hastalıktan söz etmeye başlarız.
Sürekli tetikte yaşamak, insan ruhunu yavaş yavaş aşındıran ağır ve karanlık bir yüktür. Aşırı korku yerleşik hale geldiğinde, zihnimiz en basit kararları bile alamaz hale gelir; elimiz kolumuz bağlanır. Uyku artık bir dinlenme durağı değil, her gece yüzleşmek zorunda kaldığımız korkunç bir kabusa dönüşür. Bu yoğun kaygı, insanın hayata karşı duyduğu o doğal neşeyi ve özgüveni, yani yaşama sevincini bir sis gibi boğar; bizi bilinçaltımızın o en derinlerindeki karanlık ve netameli hatıraların içine hapseder.
Korku Hangi Organlara Zarar Verir?
Zihnimizde fırtınalar koparken bedenimiz bu duruma sessiz kalmaz, kalamaz.
Korku sırasında vücudun salgıladığı o yoğun hormon trafiği, kalbimizi ve sinir sistemimizi çok ağır bir yük altına koyar.
"Korkudan kalbim ağzıma geldi" ya da "korkudan dizlerimin bağı çözüldü" sözleri boşuna söylenmemiştir.
Mide krampları ve bağırsak hassasiyetleri, aslında korkunun bedende bıraktığı bariz hasarların dışa yansımasıdır.
Panik Atak İlk Nasıl Başlar?
Panik atak genellikle aniden gelen kalp çarpıntısı, nefes darlığı ve sanki kötü bir şey olacakmış hissiyle kapıyı çalar. İlk atak, kişi en sakin olduğu anda bile gelebilir. Göğüste sıkışma hissi yaşandığı için çoğu kişi bunu fiziksel bir rahatsızlıkla karıştırır ancak bu durum tamamen yoğun kaygının bedendeki patlamasıdır.
Panik Atak ve Korkuya Ne İyi Gelir?
En iyi ilaç düzenli nefes egzersizleri ve profesyonel psikolojik destektir. Bunun yanı sıra korkuyu, hemen kurtulmak istediğimiz saldırgan bir duygu olarak değil, terbiye edilmesi gereken faydalı bir duygu olarak görmeliyiz. Bu bakış açısının anksiyete ve panik atak tedavisini hızlandırdığı kanıtlanmıştır.
Panik Atağa En Hızlı Ne Geçirir?
Kriz anında "diyafram nefesi" hayat kurtarıcıdır. Burundan derin bir nefes almak, sonra da bir muma üflüyormuş gibi o nefesi ağızdan yavaşça vermek önerilir. Bu yöntemle kalp atışlarını düzene sokar, beyne güvende olduğumuz mesajını göndeririz. Ayrıca Peygamber (S.A.V)’in tavsiyesi üzerine soğuk suyla abdest almak vagus sinirini uyararak vücudun sakinleşme mekanizmasını devreye sokar.
Psikolojik Kriz Geçiren İnsana Ne Yapılır?
Böyle birine “sakin ol” “ne yapıyorsun” gibi şeyler söylenmez. “Yanındayım” “güvendeyiz” gibi yatıştırıcı ifadeler çok daha yapıcıdır. Kapalı bir ortamdaysa dışarı çıkıp hava alması için yönlendirmek, eline yüzüne su vurması için teşvik etmek oldukça faydalı olacaktır.
Aniden Korkan İnsan Ne Yapmalı? 3-3-3 Kuralı Ne İşe Yarar?
Eğer sebepsiz yere çok korkarsanız hemen olduğunuz yere oturun ve derin bir nefes alarak dikkatinizi çevrenizdeki somut bir nesneye verin. Su içmek de sinir sistemini yatıştırmak için basit ama etkili bir yoldur. Zihne "şu an güvendeyim" mesajını göndermek, o anki fırtınayı dindirmenin ilk adımıdır.
3-3-3 tekniği, zihni içinde bulunduğu karmaşadan çekip çıkarmak için kullanılan harika bir odaklanma yöntemidir.
- Etrafınızda gördüğünüz 3 nesneyi sayın
- Duyduğunuz 3 sesi dinleyin
- Vücudunuzun 3 bölgesini (el, kol, bacak gibi) hareket ettirin
Bu yöntem sizi o an içinde bulunduğunuz "şu ana" geri getirir.
5-4-3-2-1 Tekniği Nedir?
Bu teknikte de 3-3-3 tekniğine benzer bir yöntem kullanılır. Zihni normal işleyişine dönmesi için zorlamak, beyne her şeyin yolunda olduğunu kabul ettirmek için kullanılır.
- Görebildiğiniz 5 şey,
- Dokunabildiğiniz 4 şey,
- Duyabildiğiniz 3 şey,
- Koklayabildiğiniz 2 şey,
- Tadabildiğiniz 1 şey.
Bu sıralama, beynin panik merkezini meşgul ederek sakinleşmesini sağlar.
Korkuya Hangi Sure İyi Gelir?
Felak ve Nas sureleri, Peygamberimiz (S.A.V)’in çok sık okuduğu iki suredir. Hatta Felak ve Nas henüz Kur'an-ı Kerim’in birer suresi olarak nazil olmadan çok önce, Müslümanlar Mekke’de zulüm altındayken, Peygamber Efendimizin bu sureleri birer dua olarak sıkça okuduğu rivayet edilir. Zira bu iki sure tüm kötülüklere karşı bir kalkan görevi görür.
Ayrıca Ayetel Kürsi okumak, kişinin Allah'ın koruması altında olduğunu hissetmesine vesile olur. Aslında Kur'an-ı Kerim’in tüm sureleri hem koruyucu hem de şifadır. Ancak bahsi geçen bu ayet ve sureler tüm Kur'an-ı Kerim içinde korunma için hususen zikredilmişlerdir.
Korku İçin Hangi Dua Okunur?
Sebepsiz bir korkuya kapıldığımızda koruyucumuz şu duadır:
بِسْمِ اللّٰهِ الَّذِي لَا يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي السَّمَاءِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
Latin harflerle okunuşu: Bismillâhillezi lâ yedurru me’asmihi şey’ün fil-ardı velâ fis-semâi ve hüves-semi’ul alim.
Türkçesi: İsmiyle hareket edildiğinde yerde ve gökte hiçbir şeyin zarar veremeyeceği Allah’ın adıyla. O, her şeyi hakkıyla işiten ve bilendir.
Peygamberimizin Korku Duası Nedir?
Hz. Peygamber (s.a.v.), gece korkan veya uykusunda ürperen sahabesine şu duayı tavsiye etmiştir:
أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ مِنْ غَضَبِهِ وَعِقَابِهِ وَشَرِّ عِبَادِهِ وَمِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ وَأَنْ يَحْضُرُونِ
Latin harflerle okunuşu: Euzü bi-kelimâtillâhi't-tâmmâti min gadabihî ve ikâbihî ve şerri ibâdihî ve min hemezâti'ş-şeyâtîni ve en yahdurûn.
Türkçesi: Allah’ın tam olan kelimelerine O’nun gazabından, ikabından (azabından), kullarının şerrinden, şeytanların vesveselerinden ve yanımda hazır bulunmalarından sığınırım.
İçteki Korkuyu Geçirmek İçin Okunacak Dua? İç Ferahlığı İçin Hangi Dua Okunur?
Hz. Yunus balığın karnındayken durmaksızın Rabbine yakarmıştır. Yunus Peygamberin bu duası Kur'an-ı Kerim’e girecek kadar değerli ve etkilidir. Kur'an-ı Kerim’in bir ayeti olan bu dua içteki korkuyu gidermek ve ferahlamak için okunur:
لَا إِلٰهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ
Latin harflerle okunuşu: Lâ ilâhe illâ ente sübhâneke innî küntü minez-zâlimîn.
Türkçe meali: Senden başka ilâh yoktur. Sen her türlü noksanlıktan münezzehsin. Şüphesiz ben kendine zulmedenlerden oldum. (Enbiya 87)
İç Ferahlığı İçin Hangi Ayet ya da Sure Okunur?
İnşirah, göğsün açılması anlamına gelir. Bu aynı zamanda Kur'an-ı Kerim’de bir surenin adıdır. "Biz senin göğsünü açıp genişletmedik mi?" diye başlayan sure, her zorlukla beraber bir kolaylık olduğunu müjdeler.
أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ ﴿١﴾ وَوَضَعْنَا عَنكَ وِزْرَكَ ﴿٢﴾ الَّذِي أَنقَضَ ظَهْرَكَ ﴿٣﴾ وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ ﴿٤﴾ فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا ﴿٥﴾ إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا ﴿٦﴾ فَإِذَا فَرَغْتَ فَانصَبْ ﴿٧﴾ وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَب ﴿٨﴾
Latin harflerle okunuşu:
1- Elem neşrah leke sadrak. 2- Ve vada’nâ anke vizrak. 3- Ellezî enkada zahrak. 4- Ve rafa’nâ leke zikrak. 5- Fe inne mea’l-usri yusrâ. 6- İnne mea’l-usri yusrâ. 7- Fe izâ ferağte fensab. 8- Ve ilâ rabbike ferğab.
Türkçe meali:
1- Senin göğsünü açıp genişletmedik mi? 2- Belini büken yükünü üzerinden kaldırmadık mı? 3- Ki o, senin belini bükmüştü. 4- Senin şanını yüceltmedik mi? 5- Demek ki, zorlukla beraber bir kolaylık vardır. 6- Evet, doğrusu zorlukla beraber bir kolaylık vardır. 7- O halde boş kaldığında yine kalk yorul (başka bir işe yönel). 8- Ve ancak Rabbine yönel.
Surede "zorlukla beraber bir kolaylık vardır" ayetinin üst üste iki kez vurgulanması, hiçbir karanlığın sonsuza dek sürmeyeceğinin ilahi bir ilanıdır.
Korku İçin Allah'ın Hangi İsmi Okunur? Korkuyu Gideren Esma
“Ya Selam” “Ya Mü’min” “Ya Latif” esmaları korku anında okunursa faydası olur. Özellikle “Ya Selam” ismi ilahisi zikir olarak bolca çekilirse her türlü iç çatışmayı durduran güçlü bir etki gösterecektir inşaallah.
Hangi Dua Kalbe Ferahlık Verir?
Hz. Musa’nın Kur'an-ı Kerim’e ayet olan şu duası dilden düşürülmemesi gereken bir hazinedir.
رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي وَيَسِّرْ لِي أَمْرِي
Latin harflerle okunuşu: Rabbişrah lî sadrî ve yessir lî emrî.
Türkçe meali: Rabbim! Göğsümü genişlet ve işimi bana kolaylaştır.
Korku Veren Vesvese İçin Hangi Dua Okunur?
Vesveseler şeytandandır. Şeytandan gelen her şey kötü ve zararlıdır. Zira o insanın en büyük düşmanıdır. O halde bir vesvese ile karşı karşıya kaldığımızda ilk iş olarak euzu besmele çekmeli ardından şu zikri tekrarlamalıyız.
آمَنْتُ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ
Latin harflerle okunuşu: Âmentü billâhi ve rusulihî.
Türkçe meali: Allah’a ve O’nun peygamberlerine iman ettim.