KOLESTEROL NEDİR?
Kolesterol, insan vücudunda karaciğer tarafından sentezlenen ve hücrelerin yapısında, hücre içi bileşenlerde temel rol oynayan hayati bir lipid maddedir. Aynı zamanda vücut fonksiyonlarının düzenlenmesinde ve çeşitli hormonların üretiminde kritik öneme sahiptir.
Kolesterol eksikliğinde sinir sistemi, sindirim mekanizmaları ve üreme/cinsel fonksiyonlar olumsuz etkilenir. Özellikle büyüme ve gelişme çağındaki çocukların beslenmesinde kolesterol içeren besinlerin yeterli düzeyde alınması büyük önem taşır.
Yüksek kolesterol seviyesi ise dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve gerekirse ilaç tedavisiyle etkili bir şekilde yönetilebilir bir durumdur. Sağlıklı bir yaşam sürdürebilmek adına kolesterol değerlerinin önerilen aralıklarda tutulması oldukça kritiktir.
İleri yaşlarda pek çok kişide görülen yaygın rahatsızlıklardan biri kolesterol yükselmesidir.
Dünya genelinde en sık rastlanan ölüm nedenlerinin başında kalp-damar hastalıkları ve inme (felç) geliyor. Her ikisi de yüksek kolesterol seviyeleriyle güçlü bir şekilde bağlantılıdır. Yüksek kolesterol genellikle belirgin bir uyarı belirtisi göstermediği için fark edilmesi gecikmekte ve teşhis koymak zorlaşmaktadır.
KOLESTEROL KAÇ OLMALI?
LDL (kötü kolesterol) damarlarda birikime yol açarken, HDL (iyi kolesterol) ise fazla kolesterolü temizlemeye yardımcı olur. Sağlıklı yetişkinler için LDL seviyesinin ideal olarak 100 mg/dL'nin altında tutulması önerilir; ancak genel kabul gören sınıflandırmada 200 mg/dL'nin altı hedeflenir. 200-239 mg/dL arası sınırda yüksek (borderline high) kabul edilirken, 240 mg/dL ve üzeri ise açıkça yüksek kolesterol tanısı koydurur.
YÜKSEK KOLESTEROLE NEDEN OLAN BESİNLER
- Doymuş katı ve sıvı yağlar (Tereyağını sınırlandırın)
- İşlenmiş et ürünleri
- Palm yağı (hurma yağı)
- Aşırı kilo
- Trans yağ ve hidrojene bitkisel yağlar (katı margarinler, cips, kraker, kurabiyeler vb.)
- Alkol ve yağlı etler
- Sigara
- Kafein
- Abur cuburlar (kruvasan, muffin vb.)
- Fast food (kızarmış patates, hamburger vs.).
YÜKSEK KOLESTEROL OLUŞUMUNDA ROL OYNAYAN BAŞLICA ETKENLER:
- Tükettiğiniz besinlerin içeriği (özellikle doymuş yağ ve trans yağlar),
- Fazla vücut ağırlığı / obezite,
- Hareketsiz ve oturarak geçirilen bir yaşam tarzı,
- İlerleyen yaş,
- Ailede kalp-damar hastalığı öyküsü (genetik yatkınlık),
- Genel sağlık durumunuzdaki diğer risk faktörleri.
KOLESTEROL DÜŞÜRÜCÜ DOĞAL BESİNLER NELER?
- Yulaf
- Ceviz, badem ve diğer fındıkgiller
- Kurubaklagiller
- Meyve
- Çay
- Çikolata (Kakao)
- Ispanak
- Avokado
- Sarımsak
- Zeytinyağı
- Somon ve diğer yağlı balıklar