Taksi taşımacılığında kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında atılan adımlar sektörü derinden sarstı. Basit usul vergilendirmeden gerçek usule geçişin sancıları sürerken, şimdi de 'Taksi Mali Cihazı' zorunluluğu gündeme oturdu. Yeni düzenlemeye göre, yeni plaka alan araç sahiplerinin bu cihazı taktırması için önlerinde sadece 15 günlük bir süre kaldı. Sistemin devreye girmesiyle birlikte taksimetre açıldığı andan itibaren tüm veriler Maliye Bakanlığı'nın ekranına düşecek. Sektör temsilcileri, bu durumun taksici kazançlarında yüzde 45'e varan bir erimeye neden olabileceğini öngörüyor.
MALİYE ANLIK TAKİBE GEÇİYOR
Yürürlüğe giren düzenleme kapsamında, yeni plaka sahipleri 15 gün içinde araçlarına Taksi Mali Cihazı taktırmak zorunda. Mevcut plaka sahipleri için ise son tarih 1 Eylül 2026 olarak belirlendi. Esnaf odaları kulislerinde vergi oranının yüzde 20'den yüzde 1,5'e düşürüleceği konuşulsa da, Maliye kanadından bu beklentiyi doğrulayan resmi bir açıklama gelmedi. Yeni dönemde taksimetre ile entegre çalışacak olan cihaz, otomatik fiş kesecek ve manuel müdahaleye kapalı olacak.
POS CİHAZI VE GPS'DE KÖKLÜ DEĞİŞİM
Yeni sistemle birlikte taksilerde bankalara ait harici POS cihazı kullanımı tarih oluyor. Tüm ödeme trafiği, taksimetre ve mali cihaz üzerinden yürütülecek. Ayrıca cihazın GPS özelliği sayesinde aracın konumu, zaman bilgisiyle birlikte kayıt altına alınacak. Taksimetrenin kendi GPS verisi yeterli görülürse ek bir donanıma ihtiyaç duyulmayacak ancak sonuç değişmeyecek: Yolcunun nereden binip nerede indiği devlet tarafından anbean görülebilecek.
VERGİYİ KİM ÖDEYECEK TARTIŞMASI BAŞLADI
Sistemin getirdiği en büyük belirsizlik ise vergi yükünün kimin sırtına bineceği noktasında düğümleniyor. Akaryakıt, bakım, onarım ve yemek gibi giderler vergiden düşülebilecek olsa da, şoför çalıştıran taksilerde hesaplar karıştı. Günlük ciro üzerinden çıkan KDV ve gelir vergisinin, plaka sahibi tarafından mı yoksa kiralık şoför tarafından mı ödeneceği henüz netleşmedi. Günde 10 bin lira ciro yapan bir aracın yaklaşık 2 bin liralık KDV yükü oluşurken, giderler düşüldüğünde dahi ciddi bir vergi maliyeti ortaya çıkıyor.
PAZARLIK USÜLÜ TAŞIMACILIK RİSKE GİRDİ
Vergi yükünden kaçmak isteyen bazı taksicilerin, taksimetre açmadan 'pazarlık usulü' yolcu taşıma yoluna gidebileceği konuşuluyor. Ancak bu yöntem hem sürücü hem de yolcu için büyük riskler barındırıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasına sunulan yeni Trafik Kanunu henüz Resmi Gazete'de yayımlanmasa da, mevcut durumda korsan taşımacılığın cezası 58 bin lirayı aşıyor. Yeni yasa onaylandığında ise araç sahibine 100 bin lira ceza kesilmesi, aracın 60 gün bağlanması ve sürücü belgesine el konulması gibi ağır yaptırımlar devreye girecek.
PLAKA FİYATLARI NEDEN ÇAKILDI?
Tüm bu gelişmeler, bir yatırım aracı olarak görülen taksi plakalarının değerini hızla eritti. Geçmiş yıllarda 4-5 daire fiyatına alıcı bulan plakalar, bugün 10 milyon lira seviyelerine gerileyerek 2+1 daire bile alamaz hale geldi. Özellikle İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin uygulama tabanlı plakaları 5 milyon liradan satmasına rağmen, mali cihaz zorunluluğunun duyulmasıyla bu rakamların 3,5 milyon liraya kadar gerilediği belirtiliyor. Piyasada satıcı sayısı artarken alıcıların bekle-gör politikası izlemesi, fiyatlardaki düşüş trendini hızlandırıyor.
