Bilim insanları, Mars’ın atmosferinde yıldırıma benzeyen bir elektriksel etkinliğe işaret eden “ıslık” benzeri bir sinyal tespit etti. Araştırmacılar, Mars’ta yıldırıma benzer elektrik boşalmalarının meydana gelebileceğini belirtiyor.
Bilim insanları, NASA’ya ait MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile Evolution) sondasının son on yılda topladığı binlerce ölçümü analiz ederek Mars atmosferinde yıldırıma benzer bir etkinliğin ilk doğrudan kanıtını elde etti. Bu bilgi Science Alert sitesinde yer aldı.
Araştırma ekibi, genellikle Dünya’daki yıldırımlar sonucu oluşan düşük frekanslı radyo dalgaları olan “whistler waves” (ıslık dalgaları) olarak bilinen tanıdık bir elektromanyetik sinyal tespit etti.
Islık dalgaları, yıldırım tarafından üretilen düşük frekanslı radyo sinyalleridir. Bu sinyaller, gezegenin manyetik alan çizgileri boyunca yayılan bir elektromanyetik darbe oluşturur ve gezegenin manyetosferi boyunca ilerler.
Bu dalgalar, iyonosfer ve manyetosferde bulunan plazma içinde düşük frekansların daha yavaş ilerlemesi nedeniyle dağılma (dispersiyon) özelliği gösterir.
Islık dalgaları Dünya’da yaygın olarak görülür. Ayrıca Jüpiter, Satürn ve Neptün gibi güçlü manyetik alanlara sahip gezegenlerde de gözlemlenmiştir.
Ancak Dünya’nın aksine Mars küresel bir manyetik alana sahip değildir. Bunun nedeni, bu tür manyetik alanları üreten iç gezegen faaliyetlerinin milyarlarca yıl önce durmasıdır.
Bu durum, Mars atmosferinde bugüne kadar yıldırıma benzer elektrik boşalmalarının neden tespit edilmediğini açıklayabilir.
Buna rağmen bilim insanları Mars’ta yıldırıma benzer bir etkinliğin imkânsız olmadığını belirtiyor.
Laboratuvar deneyleri ve bilgisayar simülasyonları, Mars’taki toz fırtınaları sırasında elektriksel boşalmaların meydana gelebileceğini gösteriyor. Bu durum, Dünya’daki volkanik patlamalar ve toz hortumları sırasında oluşan elektrik boşalmalarına benziyor.
Toz fırtınaları sırasında toz parçacıkları çarpışmalar sonucu elektrik yükü kazanır.
Mars küresel bir manyetik alana sahip olmasa da yüzeyinde yerel ve dağınık manyetik alanlar bulunur. Bu alanlar özellikle gezegenin güney yarımküresinde kuzeye göre daha güçlüdür.
Bu yerel manyetik alanlar, toz fırtınalarından kaynaklanan yıldırım benzeri elektrik boşalmaları oluştuğunda ıslık dalgalarını iletebilir.
MAVEN sondasının gerçekleştirdiği 108 binden fazla ölçüm arasında bilim insanları Mars iyonosferinde yalnızca bir adet ıslık dalgası tespit etti.
Bu nadir olay sadece 0,4 saniye sürdü ve frekansı 110 Hertz’e kadar ulaştı.
Araştırma ekibi yaptığı teorik modellemelerle bu dalganın Mars yüzeyinden sondaya kadar ulaşmış olabileceğini doğruladı.
Bilim insanları, elde edilen verilerin Dünya’daki yıldırımların oluşturduğu ıslık dalgalarına oldukça benzediğini belirtiyor. Ancak elektrik boşalmasının tam olarak nerede meydana geldiği veya belirli bir toz fırtınasıyla bağlantılı olup olmadığı henüz net olarak belirlenemedi.