Milyonlarca kişinin en çok merak ettiği ve sık sık kafa karışıklığı yaşadığı konuların başında ise "SGK'dan aynı anda birden fazla maaş alınıp alınamayacağı" sorusu geliyor. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Eski Başmüfettişi İsa Karakaş, kurumun mevzuatında gizli kalan bu dev avantajın şifrelerini çözdü. Karakaş, hangi sigortalılık statülerinde çifte maaş bağlanabileceğini, eşini veya evladını kaybedenlerin hangi şartlarda çoklu ödeme alabileceğini tüm ayrıntılarıyla gözler önüne serdi.
DUL VE YETİMLER İÇİN ÇİFTE MAAŞ HAKKI NASIL İŞLİYOR?
SGK sisteminin vatandaşlara sunduğu en büyük kolaylıklardan biri, vefat eden eşin ardından bağlanan dul aylıklarında ortaya çıkıyor. İsa Karakaş’ın aktardığı bilgilere göre; resmi nikahlı eşini kaybeden bir vatandaş, halihazırda kendi sigortalılığından dolayı (çalışarak veya emekli olarak) bir maaş alıyor olsa bile, vefat eden eşinin maaşını da "dul aylığı" adı altında kesintisiz olarak alabiliyor. Yani kendi emekli maaşı ile eşinin maaşı aynı anda cebe giriyor.
Bunun yanı sıra, hayatın getirdiği acı tesadüflerle birden fazla evlilik yapan ve resmi nikahlı eşlerini kaybeden kişiler için de özel bir kural bulunuyor. Bu durumdaki dullara SGK bir tercih hakkı sunuyor ve vefat eden eşlerden hangisinin maaşı daha yüksekse, o dosya üzerinden aylık bağlanıyor. Ayrıca, hem kendi anne-babasından yetim aylığı hem de vefat eden eşinden dul aylığı alma hakkı doğan vatandaşlar da, bu iki maaştan miktar olarak en yüksek olanı seçip alma hakkına sahip.
Eğer bir çocuk hem annesini hem de babasını kaybetmişse, devlet bu yetim çocuğa çifte koruma sağlıyor. Karakaş, bu durumdaki çocuklara SGK'nın her iki ebeveynin dosyasından da maaş bağladığını; ancak yüksek olan maaşın tam (%100), düşük olan maaşın ise yarım (%50) olarak ödendiğini belirtiyor.
MALULLÜK VE YAŞLILIK AYLIĞI BİR ARADA ALINABİLİR Mİ?
Çalışma hayatında yaşanan sağlık sorunları nedeniyle malulen emekli olanlar ile normal yaşlılık emekliliğine hak kazananlar arasındaki maaş kuralı ise biraz daha farklı işliyor. Bir vatandaş hem malullük hem de yaşlılık aylığı şartlarını aynı anda taşıyorsa, SGK bu iki maaşı birden ödemiyor. Sistem, bu iki aylıktan hangisi tutar olarak daha yüksekse sadece onu yatırıyor. Eğer iki maaşın hesaplanan tutarı kuruşu kuruşuna eşitse, vatandaşın hesabına "yaşlılık aylığı" statüsündeki maaş aktarılıyor.
Ancak bu kuralın çok büyük ve avantajlı bir istisnası var. İsa Karakaş, "Vazife Malullüğü" statüsünde olanlar için kanunun çok cömert davrandığını vurguluyor. Görevi başında malul olan ve vazife malullüğü aylığı bağlanan bir kişi, eğer iyileşip tekrar sigortalı olarak çalışmaya başlar ve yıllar sonra normal emekliliği de (yaşlılık aylığını) hak ederse, bu kişi devletten her iki maaşı da aynı anda, hiçbir kesinti olmadan alabiliyor. Ayrıca, iş kazası geçirip "sürekli iş göremezlik geliri" alan bir kadın veya erkek, eşinin vefatı halinde bağlanan ölüm aylığını da kendi geliriyle birlikte çifte maaş olarak tahsil edebiliyor.
EVLAT ACISI YAŞAYAN ANNE VE BABALARA TANINAN HAKLAR
Sosyal güvenlik sistemi, çocuklarını kaybeden acılı anne ve babaları da ekonomik olarak güvence altına alan özel maddeler barındırıyor. İsa Karakaş, mevzuatta yer alan bu hassas detayı da kamuoyuyla paylaştı. Eğer bir anne ve baba, kendilerine bakmakla yükümlü olan birden fazla çocuğunu kaybederse ve çocukların dosyalarından maaş alma hakkı doğarsa, SGK burada bir sınırlama getirerek en fazla iki dosya üzerinden ödeme yapıyor.
Bu ödemenin mantığı da yetim aylığındaki sisteme benziyor. En yüksek maaş ödemesine imkan veren iki evladın dosyası seçiliyor; yüksek olan aylığın tamamı, düşük olan aylığın ise tam yarısı anne ve babanın hesabına yatırılıyor. Aynı kural, birden fazla evladını iş kazası veya meslek hastalığı gibi nedenlerle kaybedip "ölüm geliri" almaya hak kazanan ebeveynler için de harfiyen uygulanıyor. Uzmanlar, vatandaşların bu tür spesifik durumlarda hak kaybı yaşamaması için mutlaka SGK müdürlüklerine giderek detaylı dosya incelemesi yaptırmalarını tavsiye ediyor.
