ABD’nin İran İslam Cumhuriyeti limanlarına uğrayan gemilere yönelik başlattığı ablukanın ilk tam gününde, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinde önemli bir değişim görülmedi. Gemi verilerine göre salı günü, aralarında İran bağlantılı üç tanker de olmak üzere en az sekiz gemi boğazdan geçti.
ABD Başkanı Donald Trump, hafta sonu İslamabad’da ABD ile İran arasında yapılan ancak sonuçsuz kalan görüşmelerin ardından pazar günü ablukayı ilan etmişti.
Abluka, deniz taşımacılığı şirketleri, petrol firmaları ve savaş riski sigortacıları için belirsizliği daha da artırdı. Sektör kaynaklarına göre, 28 Şubat’ta başlayan savaş öncesinde günlük 130’dan fazla geminin geçtiği boğazda trafik hala bunun çok altında seyrediyor.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), ilk 24 saat içinde hiçbir geminin ablukayı aşamadığını iddia ederek, altı geminin ABD güçlerinin talimatıyla geri dönerek İran limanlarına yönlendirildiğini açıkladı.
Boğazdan geçen İran bağlantılı üç geminin ise İran limanlarına gitmediği için ablukadan etkilenmediği bildirildi.
Panama bayraklı “Peace Gulf” adlı orta menzilli tanker, Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Hamriyah Limanı’na doğru ilerliyor. Bu geminin genellikle İran menşeli naftayı diğer Orta Doğu limanlarına taşıyarak Asya’ya ihraç ettiği ifade edildi.
Bundan önce ise ABD yaptırımları altındaki iki tanker dar su yolundan geçti. “Murlikishan” adlı tanker Irak’a giderek 16 Nisan’da fuel oil yüklemesi yapacak. Daha önce Rus ve İran petrolü taşıdığı bilinen gemi, yaptırım listesinde bulunuyor.
Bir diğer yaptırım altındaki tanker “Rich Starry”nin ise ablukanın başlamasından bu yana boğazdan geçip Körfez’den çıkış yapan ilk gemi olması bekleniyor. Yaklaşık 250 bin varil metanol taşıyan geminin son yüklemesini BAE’deki Hamriyah Limanı’nda yaptığı belirtildi. Çinli mürettebata sahip geminin işletmecisi de ABD yaptırımları kapsamında yer alıyor.
Çin Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukasını “tehlikeli ve sorumsuz” olarak nitelendirerek gerilimi daha da artıracağı uyarısında bulundu. Ancak Çin gemilerinin boğazdan geçip geçmediğine dair bir açıklama yapılmadı.
Ablukanın pazartesi günü başlamasından bu yana beş geminin daha boğazdan geçtiği bildirildi. Bunlar arasında kimyasal ve gaz tankerleri, kuru yük gemileri ve İran’ın Bender Abbas Limanı’na yanaşan “Ocean Energy” adlı yük gemisi yer aldı.
İtalya’daki Cenova Üniversitesi’nden siyaset bilimi profesörü Fabrizio Coticchia, ABD’nin tüm gemileri durdurmak yerine aralıklı bir abluka uygulayabileceğini belirterek, “Gemilere saldırı olmayacak, ancak yönleri değiştirilecek” dedi. ABD savaş gemilerinin Hürmüz Boğazı dışında, Umman Denizi’nde konuşlanacağı ifade edildi.
Savaş riski sigortası maliyetleri ablukanın başlamasından bu yana artmamış olsa da, haftalık yüz binlerce dolarlık ek maliyetler devam ediyor ve poliçeler genellikle her 48 saatte bir yeniden değerlendiriliyor.
Gemi brokerliği şirketi BRS ise yayımladığı raporda, “Orta Doğu’da normale dönüş ihtimali bir hafta öncesine kıyasla daha da uzak görünüyor. ABD donanmasının ablukaya başlaması bu durumu pekiştiriyor” değerlendirmesinde bulundu.
