Gazze Şeridi'nde devam eden soykırım savaşı sırasında lider Halil El Hayye'nin adı, HAMAS'ın siyasi liderliğindeki en öne çıkan isimlerden biri olarak ortaya çıktı.
O, işgal rejimi ile dolaylı müzakereler dosyasının yönetimini üstlendi ve hareketin bölgesel arabuluculuk turlarındaki heyetlerine liderlik etti. Bu dönem, işgal rejimi saldırganlığının tırmanması ve çatışmaları durdurmak için uluslararası baskının artmasıyla birlikte, son yılların en karmaşık dönemi olarak nitelendirildi.
İslami direniş hareketi HAMAS, bugün yaptığı açıklamada, şehit edilen lider Yahya Sinvar'ın yerine Halil El Hayye'nin hareketin siyasi bürosunun başına seçildiğini duyurdu.
El-Hayye, Gazze'nin başkanlığını üstlenmeden önce hareketin siyasi bürosunda üye ve Gazze Şeridi'nde başkan yardımcısı olarak önemli bir konumda yer aldı. Filistin-işgal rejimi arasındaki savaşların kritik anlarında önemli müzakere rolleri üstlenerek savunuculuk, akademik ve siyasi çalışmaları birleştiren liderlerden biri oldu.
Savaş bağlamında liderlik konusunda müzakere
7 Ekim 2023'te Aksa Tufanı ve ardından Gazze'ye yönelik büyük çaplı savaşla birlikte El Hayye, hareketin siyasi sahnesinde merkezî konuma geldi. Hareketin resmi açıklamalarına ve Reuters dahil olmak üzere uluslararası kuruluşlar tarafından yayınlanan raporlara göre Heyye, Şubat 2024'te ateşkes görüşmelerini tamamlamak üzere Kahire'ye giden heyete başkanlık etti ve Mısır ile Katar'ın arabuluculuğuyla yürütülen dolaylı görüşmelerde müzakere ekibinin başında yer almaya devam etti.
Ayrıca esir takası dosyasının yönetilmesinde de yer aldı ve hareketin pozisyonlarını savunmak üzere birçok medya röportajına katılarak, herhangi bir anlaşmanın askeri operasyonların kapsamlı bir şekilde durdurulmasını ve Gazze Şeridi üzerindeki ablukanın kaldırılmasını garanti etmesi gerektiğini vurguladı.
Doğumu ve eğitimi
Halil İsmail el-Hayye, 5 Kasım 1960'ta Gazze şehrinde doğdu ve 1967 yenilgisinin yankılarından etkilenen muhafazakâr bir Filistin ortamında büyüdü; bu durum, özellikle ailesinin işgal ordusu tarafından baskınlara ve alıkoymalara maruz kalmasıyla, siyasi bilincinin erken dönemde şekillenmesinde etkili oldu.
İlköğretim ve ortaöğretimini Gazze okullarında tamamladıktan sonra, 1983 yılında İslam Üniversitesi'nde Din Temelleri alanında lisans derecesi aldı. Yüksek öğrenimine Ürdün Üniversitesi'nde devam ederek 1986 yılında Sünnet ve Hadis İlimleri alanında yüksek lisans, 1997 yılında ise Sudan'daki Kur'an-ı Kerim ve İslam İlimleri Üniversitesi'nden aynı alanda doktora derecesi elde etti.
Akademik ve kurumsal yol
Halil El Hayye, kariyerine Gazze İslam Üniversitesi'nde öğretim asistanı olarak başladı ve 2001 yılında öğrenci işleri dekanlığını üstlenene kadar üniversitenin idari görevlerinde ilerledi. Ayrıca sendika çalışmalarında da aktif rol aldı ve üniversitenin işçi sendikasının başkanlığını üstlendi.
Siyasi olarak, 2006 yılında HAMAS hareketinin Değişim ve Reform listesinden Filistin Yasama Konseyi üyesi olarak seçildi ve parlamento bloğunun başkanlığını yaptı. Ayrıca hareket içinde Arap ve İslam İlişkileri Ofisi ve Merkez Medya Ofisi başkanlığı da dahil olmak üzere liderlik pozisyonlarında bulundu.
Mücadele ve tekrarlanan esaretle dolu bir tarih
Halil El Hayye, 1980'lerin başında HAMAS'ın kurucusu Şeyh Ahmed Yasin ile tanıştıktan sonra örgütlü İslami çalışmalara erken yaşta dahil oldu ve üniversite içindeki İslami Blok'un faaliyetlerine katıldı; daha sonra 1987'deki ilk Filistin İntifadası sırasında halk ve örgütlenme çalışmalarına dahil oldu.
Siyonist işgali tarafından üç kez esir alındı, en dikkat çekeni ise 1991'deki esaretiydi ve bu dönemde üç yıl zindan hayatı yaşadı. Filistin kaynaklarının belgelediğine göre, ilk esareti sırasında işkenceye de maruz kaldı.
Suikast girişimleri ve fedakarlıklar
Halil El Hayye, özellikle 2007'de işgalci rejimin, aile evini hedef alan ve yedi akrabasının ölümüne yol açan hava saldırısında olmak üzere, birçok suikast girişiminden sağ kurtuldu. 2008'de ise İzzeddin el-Kassam Tugayları üyesi oğlu Hamza, İsrail'in hava saldırısında öldürüldü.
Oğlu Usame, 2014 yılında Gazze'nin doğusundaki evine düzenlenen bombalı saldırıda birçok aile üyesiyle birlikte şehit edildi; kendisi ise bir başka suikast girişiminden sağ kurtuldu. Evleri, Ekim 2023'teki hava saldırısı da dahil olmak üzere işgal saldırıları sırasında hedef alınmaya devam etti.
Bir diğer evladı Hammam ise Eylül 2025'te işgal kuvvetlerinin Katar'ın başkenti Doha'daki hareketin müzakere heyetinin karargahını hedef alması sonucu şehit edildi.
Ardından dördüncü oğlu Azzam, Mayıs 2026'da Gazze şehrinin doğusundaki El-Darac mahallesini hedef alan bir siyonist bombardımanı sonucu aldığı yaralar nedeniyle şehit oldu.
Halil El Hayye'nin 4 çocuğunun yanı sıra 5 torunu da çeşitli zamanlarda düzenlenen siyonist saldırılarda şehit oldu.
Hareketin yaptığı açıklamalara göre, Halil el-Hayye, 2022'de HAMAS heyetinin Şam'ı ziyaret etmesi de dahil olmak üzere bir dizi bölgesel girişime katıldı ve Kasım 2023'te savaş sırasında pozisyonları koordine etmek amacıyla Hizbullah liderliğiyle görüşmek üzere hareketin Lübnan heyetine başkanlık etti.
