Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği (FIFA), uzun yıllardır yönetim biçimi ve dünyanın en popüler sporunu yöneten bu kurumda spor, para ve iktidar arasındaki ilişki konusunda birçok soruyu beraberinde getirdi.
Geçtiğimiz pazartesi günü Mısır ile Arjantin arasında oynanan karşılaşmada yaşanan ve hakem kararlarıyla ilgili tartışmaları yeniden gündeme taşıyan son hakem skandalı da bunun bir örneği oldu. Saha içinde kısa sürede hissedilen taraflı bakış açısı, FIFA'nın perde arkasını anlamak açısından İngiliz gazeteci David Conn'un "FIFA'nın Çöküşü: Yolsuzluk, Para ve İktidar" adlı kitabını yeniden gündeme getiriyor.
Gazeteci David Conn, kitabında soruşturma dosyaları ve belgelere dayanarak FIFA'nın kuruluşundan başlayıp son yıllarda kurumun itibarını sarsan krizlere kadar uzanan süreci inceliyor.
Kitap özellikle Joseph Sepp Blatter'in yükseliş dönemine odaklanıyor. Blatter'in 1975 yılında teknik direktörlük görevinden başlayarak 1998'de FIFA başkanlığına yükselişini ve 2015 yılında yolsuzluk skandalları ile soruşturmalar nedeniyle görevinden ayrılışını ayrıntılı biçimde ele alıyor.
Conn ayrıca Gianni Infantino'nun Blatter ve Michel Platini'nin düşüşüyle oluşan yönetim boşluğunu nasıl değerlendirdiğini, 2016 yılında FIFA başkanlığına nasıl seçildiğini ve göreve gelirken "şeffaflık ve iyi yönetişim" vaatlerinde bulunmasına rağmen kısa sürede FIFA'nın dev ticari imparatorluk olarak mali çıkarlarını koruma yolunu seçtiğini anlatıyor. Yazara göre değişen yalnızca eski yöneticilerin isimleri oldu.
Mali çıkarların yönettiği dev spor kurumu
Kitap, yolsuzluğu bireysel olaylardan ziyade yıllar içinde oluşmuş bir sistemin sonucu olarak değerlendiriyor.
Eserde Avrupa merkezli sponsor şirketlere yönelik kayırmacılık, büyük şirketlerin spekülasyonlar yoluyla karar alma süreçlerini etkilemesi ve nüfuz sahibi isimlerin futbol federasyonlarındaki seçimlerde oy garantilemek için kullandıkları yöntemler ayrıntılarıyla ele alınıyor.
Kitap, FIFA içerisindeki güç mücadelelerinin çoğu zaman nüfuz savaşları, yayın hakları, ticari sözleşmeler ve gelir paylaşımı etrafında şekillendiğini ortaya koyuyor.
Futbolun görünen ve görünmeyen yüzü
Eserin en dikkat çekici yönlerinden biri, futbolun etrafında oluşturulan idealize edilmiş algıyı sorgulaması.
Taraftarlar sahada oyuncuları, golleri ve kutlamaları görürken, perde arkasındaki pazarlıkları, ticari anlaşmaları ve seçim hesaplarını çoğu zaman göremiyor. Conn'a göre futbol, milyonlar için bir eğlence ve rekabet alanı olmasının yanı sıra siyasetin, ekonomik gücün ve nüfuz mücadelesinin kesiştiği bir sahaya da dönüşmüş durumda.
Yazar, FIFA'daki krizin yalnızca belirli isimlerle açıklanamayacak kadar derin olduğunu savunuyor. Blatter gibi isimler kamuoyunun odağında yer alsa da asıl sorunun, denetimin yetersiz olduğu uluslararası bir yapıda gücün zamanla belirli ellerde toplanmasına izin veren sistem olduğunu belirtiyor.
Kitaba göre bu yapı, özel çıkarların futbolun geleceğini ilgilendiren kararlara doğrudan etki edebilmesini mümkün kıldı.
David Conn'un çalışması, küresel spor kurumlarında iktidarın nasıl inşa edildiğini, ittifakların nasıl kurulduğunu, mali kaynakların destek toplamak için nasıl kullanıldığını ve görünürde demokratik olan süreçlerin karar vericiler arasındaki karmaşık çıkar ilişkilerini nasıl örtebildiğini kapsamlı biçimde ortaya koyuyor.
