Eski SGK Başmüfettişi İsa Karakaş, Türkiye gazetesindeki yazısında emeklilik sisteminde köklü değişikliklerin gündeme gelebileceğini açıkladı. Karakaş’a göre hükümet, “maaş odaklı” modelden “gelir ve ihtiyaç odaklı” bir sisteme geçmeye hazırlanıyor. Bu değişiklikle birlikte kök maaşı düşük olan bazı emekliler uzun süre sıfır zam riskiyle karşı karşıya kalabilir.
Emekli sayısı hızla arttı
Karakaş, 2019 yılında yaklaşık 800 bin kişinin emekli aylığı aldığını, bugün ise bu sayının 5 milyona ulaştığını belirtti. Primini yüksekten yatıranlarla düşükten yatıranlar arasındaki makasın kapanmasının emekliler arasında tepkiye neden olduğunu ifade etti.
5 aşamalı model masada
Henüz somut bir taslak bulunmadığını belirten Karakaş, üzerinde durulan modelin beş temel başlıkta şekillendiğini söyledi:
1. Dağınık yardımlar tek sistemde toplanacak:
Belediyeler, vakıflar ve bakanlıklar tarafından verilen sosyal yardımlar tek bir sistemde birleştirilecek. Böylece kimlerin hangi destekleri aldığı şeffaf şekilde görülebilecek.
2. Maaş değil, hane geliri dikkate alınacak:
Sadece emekli maaşı değil, haneye giren toplam gelir ve yaşam standardı esas alınacak. Aynı maaşı alan ancak biri kirada yaşayan diğeri üç evi olan emekli aynı şekilde değerlendirilmeyecek.
3. SGK ve Aile Bakanlığı verileri entegre edilecek:
Maaş sistemi ile sosyal yardım sistemi birleştirilecek. Gelir sınırının altında kalanlar otomatik olarak belirlenecek ve destek aktarılacak.
4. Nakdi destek öne çıkacak:
Kömür ve gıda yardımları yerine, karta yüklenen nakit destek modeli uygulanacak. Emekli, ihtiyacını kendisi belirleyecek.
5. Yaşam maliyetine göre tamamlama yapılacak:
Yaşanılan şehre göre kira, fatura ve sosyal konut destekleri gündeme gelebilecek.
“Kök maaşı düşük olanlar sıfır zam riskiyle karşılaşabilir”
Karakaş, 2026 Temmuz’dan itibaren tartışmanın “kök maaş” yerine “hane geliri yaşam sınırının altında mı?” sorusuna kayacağını ifade etti.
Halihazırda 20 bin TL taban maaş alan ancak kök maaşı 11-13 bin TL seviyesinde olan emeklilerin, enflasyon farkı 20 bin TL’yi aşana kadar uzun süre zam alamayabileceğini söyledi.
Buna karşılık kirada oturan, hanede başka geliri bulunmayan ve düşük kişi başı gelire sahip emeklilere ek destek sağlanabileceğini belirtti.
Örnek senaryo
Karakaş’ın verdiği örneğe göre emekli Ali: Kök maaşı 11 bin TL, kirada ve evde başka gelir yok. Gelir eşiğinin altında kalırsa kira ve yakıt desteğiyle toplam geliri 22-28 bin TL seviyesine tamamlanabilecek.
Emekli Veli: Aynı kök maaşa sahip ancak kendi evinde oturuyor ve eşinin de 16 bin TL emekli maaşı var. Hane geliri yüksek sayılacağı için yalnızca mevcut 20 bin TL taban maaşı almaya devam edecek.
Karakaş, yeni sistemde temel kriterin “hanedeki kişi başına düşen gelir” olacağını vurguladı.
Söz konusu modelin hayata geçirilip geçirilmeyeceği ve hangi takvimle uygulanacağı ise önümüzdeki dönemde netleşecek.