Macaristan hükümeti, eski Dışişleri Bakanı Péter Szijjártó'nun Çinli otomotiv üreticisi BYD'nin ülkedeki yatırımlarına ilişkin yürüttüğü müzakereler ve sağlanan devlet destekleri hakkında soruşturma başlattı.
Soruşturma kararı, Szijjártó'nun geçen hafta milletvekilliğinden istifa ederek dünyanın en büyük elektrikli araç üreticisi BYD'de üst düzey yönetici olarak göreve başlayacağını açıklamasının ardından geldi. Muhalefet ve hükümet çevrelerinde bu adımın çıkar çatışması oluşturabileceği yönünde eleştiriler gündeme gelmişti.
Başbakan Péter Magyar, parlamentoda yaptığı açıklamada, Szijjártó'nun görevde bulunduğu dönemde BYD'nin Macaristan yatırımlarını yüz milyarlarca forintlik kamu kaynağı, diplomatik destek ve devlet altyapısıyla desteklediğini söyledi.
Magyar, soruşturmanın BYD yatırımıyla bağlantılı tüm hükümet kararlarını, teşvikleri, vergi avantajlarını, izin süreçlerini, çevresel muafiyetleri ve kamu yatırımlarını kapsayacağını belirtti.
"Bu kararları kimlerin aldığı, hangi uyarıların dikkate alınmadığı ve bunların Macar vergi mükellefleri, çalışanlar, yerel topluluklar ve çevre üzerinde nasıl bir yük oluşturduğu incelenecek." diyen Magyar, Viktor Orbán hükümeti döneminde çok uluslu şirketlere sağlanan teşviklerin de gözden geçirileceğini ifade etti.
Szijjártó ve BYD ise soruşturma ve çıkar çatışması iddialarına ilişkin henüz açıklama yapmadı.
Yaklaşık 12 yıl dışişleri bakanlığı yapan Szijjártó, görev süresi boyunca Çin yatırımlarının Macaristan'a çekilmesinde önemli rol oynadı.
2023 yılında BYD'nin Avrupa'daki ilk üretim tesisini Macaristan'da kuracağını açıklayan Szijjártó, projenin hükümet ile şirket arasında 224 tur görüşmenin ardından kararlaştırıldığını belirtmişti. Fabrikaya sağlanan mali teşviklerin tutarı ise kamuoyuyla paylaşılmadı.
2025'te ise BYD'nin Avrupa genel merkezi ile araştırma ve geliştirme merkezini Budapeşte'ye taşıyacağını duyuran Szijjártó, şirketin bu yatırım için 20 milyar forint (yaklaşık 63,7 milyon dolar) devlet desteği alacağını açıklamıştı.
Söz konusu yatırımlar, Viktor Orbán hükümetinin Macaristan'ı Çin sermayesiyle küresel bir elektrikli araç bataryası üretim merkezi haline getirme stratejisinin parçası olarak değerlendirilmişti.
Ancak bu politika, çevreciler, yerel halk ve muhalefet tarafından su kaynakları üzerindeki baskıyı artıracağı ve ülkenin Çin'e ekonomik bağımlılığını güçlendireceği gerekçesiyle eleştirilmişti.
Péter Magyar ayrıca, bildiği kadarıyla Szijjártó'nun Rusya ile ilişkilerine yönelik ayrı bir soruşturmanın da başlatıldığını söyledi.
Szijjártó, bakanlığı döneminde Rusya ile Ukrayna arasında başlayan savaşa rağmen Moskova ile yakın ilişkilerini sürdürmüş, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile sık sık görüşmeler gerçekleştirmişti.
2026 seçim kampanyası sırasında Washington Post'ta yayımlanan bir haberde, Szijjártó'nun AB dışişleri bakanları toplantıları sırasında Lavrov'u düzenli olarak arayarak görüşmelerde ele alınan konular hakkında bilgi verdiği öne sürülmüştü. Eski bakan iddiaları reddederken, toplantılar öncesinde ve sonrasında Lavrov ile gündem hakkında görüştüğünü doğrulamıştı.
