Fransa'daki Paris-Saclay Üniversitesi'nden volkanolog Andrea Verolino liderliğindeki uluslararası araştırma ekibi, yapay zeka destekli deniz tabanı analizleriyle okyanusların altında daha önce bilinmeyen 73 volkanik kaldera keşfetti.
Communications Earth & Environment dergisinde yayımlanan araştırmada, yeni keşiflerin doğrulanması halinde dünyada bilinen denizaltı kalderalarının sayısının üç katından fazla artacağı belirtildi.
Mars için geliştirilen algoritma okyanuslarda kullanıldı
Araştırmacılar, başlangıçta Mars'taki çarpma kraterlerini tespit etmek amacıyla geliştirilen bir yapay zeka algoritmasını deniz tabanının topoğrafyasını gösteren batimetrik haritalara uyarladı.
İlk taramada algoritma 87 bin 435 olası oluşumu belirledi. Daha sonra uygulanan filtreleme ve manuel incelemeler sonucunda bu sayı 78 olası kalderaya indirildi.
Bu oluşumlardan beşinin daha önce bilinen denizaltı kalderaları olduğu doğrulanırken, kalan 73 yapının bilim dünyası için yeni keşif niteliği taşıdığı ifade edildi.
Denizaltındaki volkanlar büyük tehlike oluşturabiliyor
Bilim insanları, Dünya'daki volkanik faaliyetlerin büyük bölümünün denizlerin altında gerçekleştiğini ancak bu yapıların önemli kısmının hala keşfedilmediğini belirtti.
Denizaltı kalderalarının zaman zaman dev patlamalara, tsunamilere, şok dalgalarına, kül bulutlarına ve büyük miktarda buhar çıkışına neden olabileceği vurgulandı.
Araştırmada, 2022 yılında Tonga açıklarında meydana gelen Hunga Tonga-Hunga Haʻapai patlamasının, uzaya kadar ulaşan basınç dalgaları oluşturduğu, geniş çaplı tsunamilere yol açtığı ve binlerce kilometre uzaklıkta hasara neden olduğu hatırlatıldı.
Çoğu tektonik sınırların dışında bulundu
Araştırmaya göre yeni keşfedilen kalderaların sekizi okyanus ortası sırtlarında, dokuzu volkanik yaylarda, 61'i ise denizaltı dağ zincirleri gibi tektonik plakaların iç kesimlerinde tespit edildi.
Araştırmacılar ayrıca, konumları, su derinlikleri ve yapıları nedeniyle yedi kalderanın gelecekte ayrıntılı olarak incelenmesi gereken öncelikli bölgeler arasında yer aldığını bildirdi.
Küresel afet hazırlıkları için önemli veri
Çalışmada, yeni belirlenen kalderaların aktif olup olmadığının değerlendirilmediği belirtilirken, son araştırmaların sönmüş olduğu düşünülen bazı denizaltı volkanlarının yeniden magma biriktirebildiğini gösterdiği aktarıldı.
Araştırmacılar, denizaltı kalderalarının konumlarının belirlenmesinin, olası volkanik tehlikelerin daha doğru değerlendirilmesi ve küresel afet hazırlıklarının güçlendirilmesi açısından kritik önem taşıdığını vurguladı.
