Çelik ve betona alternatif olarak düşük karbonlu inşaatı teşvik etmeyi amaçlayan yapı tasarımı kılavuzu yayımlandı.
Bambudan yapılmış bir havaalanı mı? 20 metreye ulaşan bir kule mi? Uzun yıllar boyunca bambu daha çok dev pandaların en sevdiği yiyecek olarak biliniyordu; ancak bir grup mühendis, artık bu malzemenin ciddi bir yapı malzemesi olarak ele alınmasının zamanı geldiğini söylüyor.
Bu hafta İnşaat Mühendisleri Enstitüsü (Institution of Structural Engineers), mimarların “bambuya hazır” olması gerektiğini belirterek, kalıcı bambu yapılar için tasarım rehberi yayımladı. Amaç, düşük karbonlu inşaatı teşvik etmek ve bambuyu çelik ve betona gerçek bir alternatif olarak konumlandırmak.
Bambu, halihazırda dünyada sınırları zorlayan birçok projede kullanıldı. Hindistan’ın Bengaluru kentindeki Kempegowda Uluslararası Havalimanı’nın Terminal 2 binasında, tavan ve kolonlar bambu borulardan oluşuyor. Kuzeydoğu Çin’de yer alan ve 20 metreden daha yüksek olan Ninghai Bambu Kulesi, mühendislik ürünü bambu kullanılarak inşa edilen dünyanın ilk yüksek katlı yapısı olarak gösteriliyor. Bali’deki Green School’da ise tamamen bambudan yapılmış bir kemer, spor salonu olarak kullanılıyor ve bu malzemenin sürdürülebilir mimariyi nasıl dönüştürdüğüne çarpıcı bir örnek sunuyor.
Kolombiya ve Filipinler gibi ülkelerde kullanılan kompozit bambu kesme duvarlarının, depremlere ve aşırı hava koşullarına karşı dayanıklı olduğu kanıtlandı. Bu ülkelerde, yerel kaynaklarla sürdürülebilir ve afetlere dayanıklı konutlar inşa edildi.
İnşaat sektörü, 2022 yılında küresel karbon emisyonlarının üçte birinden sorumluydu ve bunun yarısından fazlası çimento ve çimento bazlı malzemelerin kullanımından kaynaklandı. Kentleşme devam ederken ve konut ile altyapı talebi artarken, sektörün önündeki en büyük zorluk, bu ihtiyacı karşılarken net sıfır hedeflerinden sapmamak. Bambu, oldukça hızlı bir büyüme hızına sahip; 3 ila 6 yılda yetişiyor. Buna karşılık kereste için bu süre onlarca yılla ölçülüyor. Özellikle daha büyük bambu türleri, yapı amaçlı kullanım için oldukça uygun.
Birleşik Krallık merkezli yapısal mühendislik firması Atelier One’ın direktörü Neil Thomas, Green School projesinde de görev almıştı. Thomas, “Keresteyle yapabildiğiniz her şeyi bambuyla da yapabilirsiniz” dedi.
Biyolojik kökenli bu malzeme, doğal haliyle inşaatta uzun bir tarihsel geçmişe sahip. Ancak kılavuz, bambunun potansiyelinin tam olarak kullanılmasını engelleyen “bilgi boşluklarına” işaret ediyor. Bunun nedenlerinden biri de sömürgeciliğin teknik eğitim üzerindeki etkileri olarak gösteriliyor. Kılavuzun başyazarı ve Warwick Üniversitesi’nde insani mühendislik alanında yardımcı doçent olan David Trujillo, bu çalışmanın mühendisleri bambu gibi yerel kaynakları kullanmaya teşvik edeceğini umduğunu söyledi.
Bambu, tropikal ve subtropikal iklimlerde zaten yaygın olarak bulunuyor. Akdeniz iklimindeki değişimler sayesinde Portekiz’de de daha büyük bambu türleri tarımsal ürün olarak yetiştirilmeye başlandı. Bu durum, malzemenin Avrupa’da daha yaygın şekilde inşaat amaçlı kullanılmasının önünü açabilir.
Thomas’a göre bambu, düşük karbonlu malzemeler arayan mimar ve mühendisler için önemli bir ilham kaynağı olabilir. Her ne kadar iki kattan yüksek yapılar için uygun olmasa da, Trujillo, bambu yapılarının karbon depolama işlevi gördüğünü ve hasadın, tek tip tarım nedeniyle bozulan toprakların iyileşmesine katkı sağlayabileceğini belirtiyor. Ayrıca bambu yetiştiriciliği, pestisit ve gübre kullanımına çok az ihtiyaç duyuyor.
Trujillo, şu değerlendirmede bulundu: “İnsanları karbon yoğun malzemelerden uzaklaştırıp düşük karbonlu ya da daha da iyisi karbon tutucu malzemelere yönlendirebilmek, kentleşmeden kaynaklanan emisyonları azaltmak için son derece akıllıca bir yol gibi görünüyor.”
Trujillo, yayımlanan kılavuzun, “dünyanın dört bir yanındaki akademisyenleri ders içeriklerine bambuyu dahil etmeye ikna ederek, yeni nesil mühendis ve mimarları bambuya hazır hale getirmesini” umduğunu da sözlerine ekledi.