ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu’ya doğru ilerleyen “devasa bir filo”dan söz etmesiyle birlikte, İran-ABD gerilimi yalnızca diplomatik değil, somut askerİ hazırlıklar üzerinden de yeni bir evreye girmiş durumda. Son günlerde bölgeye sevk edilen deniz, hava ve istihbarat unsurları; Washington’un İran’a karşı caydırıcılığı artırma, seçenekleri masada tutma ve gerekirse bir askeri operasyon icra etme hazırlığında olduğunu gösteriyor.
Ancak bu tablo, yalnızca ABD’nin gücünü değil; İran’ın asimetrik kapasitesi, füze-İHA ağı ve bölgesel misilleme kabiliyeti nedeniyle son derece karmaşık bir güç dengesini ortaya koyuyor.
ABD’nin Askeri Gücü
a) Deniz Gücü ve Füze Savunması
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) sahasında Abraham Lincoln uçak gemisi, En az 4 Arleigh Burke sınıfı muhrip toplamda 10 savaş gemisi var.
Açıklanmayan sayıda nükleer saldırı denizaltısı
Patriot ve THAAD hava/füze savunma sistemleri konuşlandırılmış durumda.
Bu gemiler İran balistik füzelerine ve İHA’larına karşı yüksek önleme kapasitesi,
Tomahawk seyir füzeleriyle uzun menzilli hassas taarruz, denizden hava savunması ve alan kontrolü sağlıyor.
ABD’nin avantajı olarak Açık denizlerde ve hava-deniz entegrasyonunda mutlak üstünlü, Küresel lojistik ve sürdürülebilir operasyon kapasitesi görülebilir.
b) Hava gücü ve elektronik harp
Son hareketlilikte öne çıkan unsurlar RC-135V Rivet Joint (elektronik istihbarat / SIGINT)
EA-18G Growler (elektronik harp – bastırma)
E-11A BACN (hava-kara-deniz iletişim köprüsü)
F-15E Strike Eagle ilave konuşlandırmaları
HC-130J Combat King II (arama-kurtarma)
Yoğun havadan yakıt ikmali unsurları
Bu tablo şunu gösteriyor.ABD, henüz büyük ölçekli bir bombardıman için değil; “önce kör et – bastır – ölç – gerekirse vur” doktrinine uygun bir hazırlık içinde.
RC-135 ve Growler’lar İran’ın radarlarını, hava savunma ağını, komuta-kontrol merkezlerini, füze birliklerinin elektronik izlerini haritalandırmak için kritik rol oynuyor.
İran'ın Askeri Gücü
İran, 2025 Askeri Güç Sıralaması (Military Power Rankings – MPR)’nda 11. sırada yer alıyor. Bu sıralama; İran’ın devasa insan gücü rezervleri, gelişmiş füze cephaneliği ve bölgesel güç projeksiyonu kapasitesini yansıtıyor. Ülkenin askeri duruşu; onlarca yıllık yaptırımlar, asimetrik savaş doktrini ve ABD, israil ile Körfez Arap devletleriyle süregelen rekabet tarafından şekillendi.
İran ordusu, düzenli silahlı kuvvetler (Artesh) ile İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) arasında bölündü. IRGC, bölgesel operasyonlar ve güç projeksiyonunda baskın rol oynuyor. İran’ın askeri doktrini; caydırıcılık, alan inkarı ve yüksek maliyetli misilleme üzerine kurulu. Bu yapı, güçlü füze komutanlığı, siber birlikler ve Orta Doğu genelinde müttefik milisleri harekete geçirme kabiliyetiyle destekleniyor.
Yaşlanan hava kuvvetleri ve Batı teknolojisine sınırlı erişime rağmen İran, geleneksel zayıflıklarını telafi etmek amacıyla balistik füzeler, İHA’lar ve vekâlet güçlerine yoğun yatırım yaptı. İran’ın gücü; savunma ağırlıklı askeri duruşu, Rusya ile yeni ittifakı, zorlu coğrafyası, asimetrik savaş taktikleri, bölgedeki vekil güçleri ve gelişmiş füze ile drone üretebilen yerli savunma sanayisinden kaynaklanıyor.
Bölgesel Güç projeksiyonu ve füze üstünlüğü
1. Balistik füze cephaneliği ve hassas vuruş kabiliyeti
İran’ın füze kuvvetleri caydırıcılık stratejisinin omurgasını oluşturur;
Şahab-3, Emad, Sejjil ve Hayber Şiken balistik füzeleri (2.000 km’ye kadar menzil)
Fettah-110, Zolfaghar, Dezful ve Raad taktik füzeleri (saha kullanımı için)
israil, ABD üsleri ve Körfez hedeflerini vurabilecek yüksek hassasiyetli kısa ve orta menzilli balistik füzeler
Yer altı füze siloları ve mobil rampalar hayatta kalma kabiliyetini artırır
2. Gelişmiş İHA ve Dolanan Mühimmat Filosu
İran, büyük güçler dışında dünya çapında drone savaşının liderlerinden biridir.
Shahed-129, Mohajer-6, Ababil-3 ve Karrar (Irak ve Yemen’de kullanıldı)
Shahed-136 dolanan mühimmatı Rusya’ya ihraç edildi ve Ukrayna’da kullanıldı
Silahlı İHA’lar hava savunma sistemlerini aşmak ve vekiller aracılığıyla güç projeksiyonu için kullanılıyor.
Yerli sanayi düşük maliyetli, uzun menzilli İHA üretimini hızla artırıyor
3. Asimetrik Güç Çarpanları
İran, geleneksel birlik konuşlandırmadan askeri nüfuzunu genişletiyor.
Hizbullah, Irak PMF, Yemen Husileri, Liwa Fatemiyoun ve diğer grupları destekliyor.
Operasyonlar IRGC Kudüs Gücü danışmanları ve lojistik ağlar üzerinden yürütülüyor.
Ortaklara füze, drone ve eğitim desteği sağlanıyor.
Bu güçler israil, Suudi Arabistan ve ABD’ye karşı baskı, caydırma ve misilleme amacıyla görevlendiriliyor.
4. Hava Savunması ve Stratejik Alan İnkar Sistemleri
İran, stratejik varlıklarını korumak için katmanlı savunma mimarisi geliştirmiştir.
Bavar-373 (S-300 eşdeğeri), Khordad-15 ve Sayyad-3
Radarlar, mobil rampalar ve elektronik harp sistemleri entegrasyonu
2019’da ABD’ye ait RQ-4 Global Hawk İHA’sının düşürülmesi operasyonel kabiliyeti gösterdi
Çakışan kapsama ve yedeklilik sayesinde hava üstünlüğü engellenebiliyor.
5. Siber Savaş ve Yerli Askeri Sanayi
İran’ın siber ve askeri-endüstriyel sektörleri kritik güç unsurları:
,srail, ABD ve Körfez hedeflerine yönelik siber operasyonlar
Yaptırımlara rağmen tank, drone, füze ve elektronik harp üretimi
F-5, T-72 gibi platformların tersine mühendislik versiyonları
Rusya ve Çin ile asker, teknoloji ve eğitim iş birlikleri
Neden 11. sırada?
1. Hava Gücü ve Deniz Erişiminde Teknoloji Açığı
Eski savaş uçakları (F-4, MiG-29, Su-24)
Modern hava üstünlüğü yok
AEW&C eksikliği
Gelişmiş güdümlü mühimmat sınırlı
Donanma mavi su ve seferi kabiliyetten yoksun
2. Resmi İttifak veya Nükleer Şemsiye Yok
Nükleer silah yok
Büyük güçten garantili misilleme doktrini yok
Politik izolasyon
3. Ekonomik ve Demografik Kısıtlar
Yaptırımlar Ar-Ge ve tedariki sınırlar
Genç ama işsiz nüfus iç güvenlik riski
Uzun süreli konvansiyonel savaş lojistik baskı oluşturur.
Askeri Güç
Aktif personel: 610.000
Yedek: 350.000
Paramiliter (IRGC + Basij): 1.000.000+
Kara, Hava ve Deniz Güçleri
Ana muharebe tankı: 1.500+
Topçu: 4.500+
Savaş uçağı: 330+
Denizaltı: 34
Hızlı saldırı botu: 100+
Olası bir çatışmaya israilin de dahil olma ihtimali yüksek. 7 Ekim 2023 sonrası yaşananlar ve geçen haziranda 12 gün süren doğrudan çatışma, İran’ın artık yalnızca vekiller üzerinden değil, doğrudan füze ve İHA gücüyle de israili vurabildiğini açık biçimde gösterdi. Bu, israil açısından yeni ve sarsıcı bir eşik.
Son dönemde yaşanan dikkat çekici gelişmelerden biri, İran içindeki ekonomik ve toplumsal baskılara rağmen, israilin beklenen ölçekte bir tırmanmaya gitmemesi. Aksine, uzun süredir İran’a karşı en sert çizgiyi savunan Netanyahu’nun geri adım atmak zorunda kalması, İran’ın caydırıcılığının ulaştığı düzeyi ortaya koyuyor..
israil, İran’la karşılıklı saldırmazlık esasına dayalı geçici bir mutabakata razı oldu, Körfez ülkeleriyle birlikte ABD Başkanı Donald Trump’ın doğrudan İran’ı hedef alan bir bombardımandan vazgeçmesini sağlamıştır. Bu tablo, İran’ın yalnızca askeri değil, jeopolitik manevra alanının da genişlediğini gösteriyor.
israilin “taktik mola” vermek zorunda kalması, İran’la doğrudan bir savaşın maliyetinin Tel Aviv açısından ne kadar yükseldiğinin kanıtı. 12 gün savaşı israil ve ABD hava savunmaları ciddi bir performans sergilese de, önleyici füze stoklarının hızla erimesi, İran’ın en kritik stratejik başarısı olarak öne çıktı. Özellikle Arrow sistemlerinin sınırlı kapasitesi, israilin uzun süreli bir füze savaşını kaldırmakta zorlanacağını ortaya koydu.
İran’ın israil karşısındaki en büyük avantajlarından biri, doğrudan savaşmadan da savaşı genişletebilme kapasitesi. Hizbullah, bu stratejinin merkezinde yer almakta. Her ne kadar israil 2024 sonbaharında Lübnan’da ciddi kayıplar verdirmiş olsa da, Hizbullah on binlerce savaşçıya, geniş füze ve roket envanterine, saha tecrübesine sahip olmaya devam ediyor.
israil ve ABD’nin geçen yazki saldırıları İran’ın nükleer programını tamamen durdurmamış, yalnızca zaman kazandırdı. İran, derin yeraltı tesisleri, dağınık altyapı ve yeni lokasyonlarla programını daha dayanıklı hale getirdi.
Pickaxe Mountain gibi daha derine gömülü tesisler, İran’ın artık klasik hava saldırılarıyla kolayca durdurulamayacağını gösteriyor. Üstelik İran’ın nükleer kapasitesi, Rusya ve Çin ile kurulan ilişkiler sayesinde uluslararası izolasyonu aşan bir çerçeveye oturdu. Sonuç olarak ABD savaşı başlatabilecek güçte, ancak İran savaşı belirleyebilecek kapasiteye sahip.
