Trump yönetimi, ABD-israilin İran İslam Cumhuriyeti'ne yönelik savaşıyla yükselen petrol fiyatlarını düşürme çabası kapsamında, Cuma günü denizde bulunan İran petrolünün satın alınmasına yönelik yaptırımları 30 günlüğüne askıya aldı.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in X üzerinden yaptığı açıklamaya göre, bu adım küresel piyasalara yaklaşık 140 milyon varil petrol girişi sağlayacak ve enerji arzı üzerindeki baskıyı hafifletecek.
Beyaz Saray’ın bu kararı, yaklaşık üç haftadır süren ABD ve israil saldırılarının ardından yükselen petrol fiyatlarının, Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Amerikan ekonomisine ve tüketicisine zarar vereceği endişesini yansıtıyor. Haydut Başkan Donald Trump’ın Cumhuriyetçi Partisi, bu seçimlerde Kongre üzerindeki kontrolünü korumayı hedefliyor.
Hazine Bakanlığı’nın internet sitesinde yayımlanan lisansa göre, İran petrolü, satış veya teslimat sürecinin tamamlanması gerektiğinde bu muafiyet kapsamında ABD’ye ithal edilebilecek. Ancak ABD, 1979 devriminden bu yana İran İslam Cumhuriyeti'nden petrol ithal etmiyor. Bu nedenle söz konusu muafiyetin ABD’ye fiilen petrol girişi sağlayıp sağlamayacağı belirsizliğini koruyor.
Küba, Kuzey Kore ve Kırım gibi bölgeler bu muafiyet kapsamı dışında tutulurken, düzenlemenin 19 Nisan’a kadar geçerli olacağı belirtildi.
Kararın en büyük faydasının, İran İslam Cumhuriyeti'nin petrolünün en büyük alıcısı olan Çin’e yansıması bekleniyor. Enerji Bakanı Chris Wright, sevkiyatların üç ila dört gün içinde Asya’ya ulaşabileceğini ve rafine edildikten sonra yaklaşık bir buçuk ay içinde piyasaya gireceğini ifade etti.
Bu adım, Hazine Bakanlığı’nın son iki hafta içinde ABD’nin rakiplerine ait petrol için yaptığı üçüncü geçici yaptırım muafiyeti oldu. Daha önce Rus petrolüne yönelik yaptırımlar gevşetilmiş, ayrıca Cuma günü İran ham petrolü ve petrol ürünlerinin satışına izin veren genel lisans yayımlanmıştı. Tüm bu hamleler, varil fiyatı 100 doların üzerine çıkarak 2022’den bu yana en yüksek seviyelere ulaşan enerji fiyatlarını kontrol altına alma çabasının bir parçası.
Bessent, “Esasen İran petrolünü, Tahran’a karşı kullanarak fiyatları düşük tutacağız ve ‘Operation Epic Fury’yi sürdürmeye devam edeceğiz” dedi.
Bir gün önce Fox Business’a konuşan Bessent, yaptırım altındaki İran İslam Cumhuriyeti'nin petrolünün piyasaya sürülmesinin fiyatları 10 ila 14 gün boyunca baskılayabileceğini söylemişti. Cuma günü yaptığı açıklamada ise İran’ın bu satışlardan elde edeceği gelire erişimde zorlanacağını, Washington’un İran İslam Cumhuriyeti'ne yönelik maksimum baskı politikasını sürdüreceğini vurguladı.
Trump yönetimi, petrol fiyatlarını düşürme çabaları kapsamında Çarşamba günü ayrıca Jones Act deniz taşımacılığı yasasını 60 günlüğüne askıya alarak yabancı bayraklı gemilerin ABD limanları arasında yakıt, gübre ve diğer ürünleri taşımasına izin verdi.
Ancak enerji analistleri, bu adımların etkisinin sınırlı olacağını belirtiyor. Obsidian Risk Advisors yöneticilerinden Brett Erickson, Hürmüz Boğazı açılmadıkça fiyatların ciddi şekilde düşmesinin zor olduğunu ifade etti.
Erickson, “Yaptırımların gevşetilmesi, Washington’un ekonomik araçlarının hızla tükendiğine dair endişeleri artırıyor. Savaş halinde olduğumuz bir ülkeye yönelik yaptırımları gevşetme noktasına geldiysek, gerçekten seçeneklerimiz tükeniyor demektir” dedi.